II SA/Kr 1498/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Beata Łomnicka Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 listopada 2015 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów skargę oddala Prezydent Miasta T. decyzją z 12 października 2015 r., na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz.21, z późn. zm.), działając z urzędu w sprawie odpadów zgromadzonych w miejscu do tego nieprzeznaczonym tj. na działce nr [...] obr [...] w T. przy ul. [...] w T: * w punkcie l nakazał posiadaczowi odpadów M.G. usunięcie wszystkich odpadów zgromadzonych na terenie działki jw., z wyłączeniem odpadów określonych w pkt. III; * w punkcie II wskazał, że nakazem usunięcia objęte są odpady pochodzenia komunalnego z grupy 15,17 i 20 oraz odpady z grupy 16 i 19 wyszczególnione w załączonej tabeli nr 1, * w punkcie III dopuścił pozostawienie do wykorzystania we własnym zakresie, rodzajów odpadów wyszczególnionych w tabeli nr 2, w sposób i na warunkach określonych w tej tabeli oraz wyłącznie w ilościach możliwych do zagospodarowania na własne potrzeby, w okresie nie dłuższym niż 3 lata, * w punkcie IV określił sposób wykonania tej decyzji oraz ustalił termin wykonania obowiązku nałożonego w punkcie l do: wszystkich odpadów za wyjątkiem odpadów węgla do 30 czerwca 2016 r. oraz odpadów węgla - 31 grudnia 2016 r. W uzasadnieniu organ podał, że w piśmie z 21 maja 2015 r. Straż Miejska w T. poinformowała o nieskuteczności podejmowanych działań związanych z próbą wyegzekwowania od M.G. , właściciela działki nr [...] obr. [...] w T. przy ul. [...] , działań związanych z uporządkowaniem przez niego całej posesji, na której gromadzi i magazynuje bardzo duże ilości odpadów, których jest posiadaczem. M.G. gromadzi odpady (w większości stanowiące tzw. surowce wtórne) na ww. działce od kilkudziesięciu lat, z tym, że w ramach egzekucji zastępczej wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nakazowej teren tej działki został już raz uporządkowany przez służby miejskie. W dniu 2 lipca 2015 r. organ z udziałem Straży Miejskiej w T. przeprowadził oględziny działki. Wykonano również dokumentację fotograficzną. Odpady zgromadzone zostały przez M.G. i złożone były na całej powierzchni działki w ogromnym nieładzie. W przeważającej części były to: odpady l węgla kamiennego, opakowania lodówek, odpady wielkogabarytowe, drewna budowlanego, stolarki okiennej itp. M.G. stwierdził, że zbiera surowce wtórne, a nie odpady. Teren posesji przy ul. [...] w T. nie jest przeznaczony do składowania, zbierania lub magazynowania odpadów. M.G. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada uregulowań formalnoprawnych zakresu gospodarki odpadami, w tym żadnego zezwolenia na zbieranie odpadów, w szczególności na terenie działki nr [...] . Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach pismem z 8 lipca 2015 r. M.G. został wezwany do niezwłocznego usunięcia odpadów magazynowanych w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania, lub magazynowania, tj. usunięcia odpadów z działki w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. Termin usunięcia odpadów minął 1 sierpnia 2015 r. W dniu 26 sierpnia 2015 r. organ ponownie przeprowadził oględziny z udziałem Straży Miejskiej w T. , stwierdzając, że z terenu działki nie zostały usunięte wszystkie odpady, a jedynie większa część odpadów, zgromadzonych od strony wejścia do budynku mieszkalnego. W protokole z oględzin spisano jakie odpady zgromadzone są na działce. M.G. złożył oświadczenie, iż wszystkie odpady za wyjątkiem węgla usunie do końca 2015 r. i uporządkuje teren nieruchomości. Zgromadzony węgiel spróbuje przesegregować. Węgiel przydatny do spalenia w piecu c.o. zostawi i zgromadzi w uporządkowany sposób w ilościach wskazujących na możliwość wykorzystania w czasie, w którym ulegnie on utracie wartości opałowych. Węgiel, który nie nadaje się do spalenia w piecu c.o. należącym do M.G. zostanie przekazany osobom, które posiadają urządzenia do spalania takiego opału lub wywieziony na składowisko odpadów. Organ ustalił, że posesja przy ul [...] leży w obszarze gęstej zabudowy jednorodzinnej. Gromadzenie na tym terenie tak dużej ilości odpadów (w tym odpadowego węgla i drewna) stanowi uciążliwość dla sąsiadów, zagrożenie pożarowe, zagrożenie rozwojem gryzoni, emisją zanieczyszczeń do powietrza i zanieczyszczeniem sąsiednich posesji. M.G. nie jest wytwórcą odpadów zgromadzonych na terenie jego posesji. W celu ustalenia realnych terminów uporządkowania posesji, wzięto pod uwagę zasięg prac, nadchodzący okres zimowy i utrudnione warunki prowadzenia prac porządkowych. Organ przytoczył uregulowania prawne mające zastosowanie w sprawie. 2 Odwołanie od decyzji wniósł M.G. , wskazując , iż z uwagi na fakt ,że pozostaje bez pracy jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Na jego działce znajdują się deski i węgiel , które składowane są za domem, aby były niewidoczne. Wspomniane deski i węgiel składowane są jako opał na okres zimowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z 5 listopada 2015 r., znak: [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa, art. 26 ust 1 i ust 2 ustawy o odpadach, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach oznacza zakaz składowania odpadów w miejscu, które nie jest do tego celu przeznaczone. Zgodnie z ogólną zasadą gospodarki odpadami wyrażoną w tym przepisie posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zasada ta jest bezpośrednią konsekwencją obowiązywania domniemania wyrażonego w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, który definiuje posiadacza odpadów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, odpadem jest każda substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Konkretny katalog odpadów wskazuje natomiast rozporządzenie Ministra Środowiska z 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, póz. 1206). Zatem o tym co jest odpadem przesądza ww. ustawa i rozporządzenie, nie zaś subiektywne przekonanie. Rozporządzenie wyżej powołane kwalifikuje zarówno glebę i ziemię, jak i różne rodzaje gruzu jako odpad. W analizowanej sprawie szczegółowo określono jakie rodzaje odpadów znajdują się na działce nr [...] obrębu [...] położonej w T. przy [...] podając ich szczegółowe kody. Wśród odpadów znajdujących się na przedmiotowej działce stwierdzono m.in. odpady węgla kamiennego, opakowania metalowe, opakowania z tworzyw sztucznych, odpady drewniane i kartonowe, złomy metali, elementy agregatów lodówek, odpady wielkogabarytowe, drewna budowlanego, stolarki okiennej, metale żelazne, metale nieżelazne, szkło, aluminium, baterie i akumulatory itp. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna oraz dokumentacja utrwalona na płytach CD. Nie budziło wątpliwości organu II instancji, że odwołujący jest posiadaczem odpadów. Nie ma też wątpliwości w świetle zebranego materiału dowodowego że 3 działka na której znajdują się odpady nie są miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Organ konkludował, że skoro ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości i są bezsporne, to zasadnym było nałożenie na stronę obowiązku usunięcia odpadów z terenu przedmiotowej działki. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy podał, że z treści pkt III decyzji wynika, że odpady takie jak papier i tektura, miedź i mosiądz, opakowania z drewna, drewno i aluminium zostały wyłączone spod nakazu usunięcia z terenu posesji i dopuszczone do wykorzystania we własnym zakresie. Kolegium podkreśliło wydłużony termin wykonania obowiązku. M.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. , wskazując, że się z nią nie zgadza. Zaznaczył, że wszystko co posiada na działce jest mu niezbędne do życia i prawidłowego funkcjonowania. Wyraził wolę poukładania odpadów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. póz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a Skarga podlega oddaleniu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 5 listopada 2015 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. , w której organ l instancji nakazał M.G. jako posiadaczowi odpadów usunięcie wszystkich odpadów zgromadzonych na terenie dz. nr [...] , obr. [...] przy ul. Al. [...] * w punkcie l usunięcie wszystkich odpadów zgromadzonych na terenie działki jw., z wyłączeniem odpadów określonych w pkt. III; * w punkcie II wskazał, że nakazem usunięcia objęte są odpady pochodzenia komunalnego z grupy 15,17 i 20 oraz odpady z grupy 16 i 19 wyszczególnione w załączonej tabeli nr 1, * w punkcie III dopuścił pozostawienie do wykorzystania we własnym zakresie, rodzajów odpadów wyszczególnionych w tabeli nr 2, w sposób i na warunkach określonych w tej tabeli oraz wyłącznie w ilościach możliwych do zagospodarowania na własne potrzeby, w okresie nie dłuższym niż 3 lata, * w punkcie IV określił sposób wykonania tej decyzji oraz ustalił termin wykonania obowiązku nałożonego w punkcie l do: wszystkich odpadów za wyjątkiem odpadów węgla do 30 czerwca 2016 r. oraz odpadów węgla - 31 grudnia 2016 r. Zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy z 15 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2013, póz. 21 ze zm.) - stanowiącym podstawę prawnomaterialną kwestionowanych przez Skarżącego decyzji:: 1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. 2. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. 6. W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów. Zgodnie z definicjami ustawowymi sformułowanymi w przepisie art. 3 pkt. 6 i 10 ustawy o odpadach: ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (pkt 6); posiadaczu odpadów -rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (pkt 19 ). Definicja z art. 3 pkt. 19 wprowadziła domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Jakkolwiek w art. 3 cyt. nie zostało zdefiniowane pojęcie "władającego powierzchnią ziemi", to w kontekście wykładni systemowej należy się odwołać do definicji ustawowej "władającego powierzchnią ziemi" z ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2012 r. póz. 1232 z późn. zm.), w której jest nim właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - jest nim ujawniony jako władający. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży zatem na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi zgromadzone uporządkował lub uporządkuje albo, że są mu potrzebne jeśli znajdują się one na miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. Trzeba nadto wskazać, że celem ustawy o odpadach określonym w art. 1 jest między innymi określenie środków służących ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegających i zmniejszających negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi, będący następstwem wytwarzania odpadów i gospodarowania. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w sprawie niesporne jest, że na działce nr [...] obr. [...] w T. , której właścicielem jest M.G. znajdują się m. in. węgiel kamienny, opakowania metalowe i z tworzyw sztucznych, elementy drewniane, stare meble , opakowania drewniane i kartonowe, drewno budowlane , stolarka okienna złomy metali, elementy agregatów lodówek, metale nieżelazne, szkło aluminium , baterie. Rodzaj i ilość zalegających na ww. działce odpadów nie jest kwestionowany przez stronę skarżącą, natomiast w ocenie Skarżącego przedmioty znajdujące się ww. nieruchomości nie są odpadami, ale przedmiotami użytecznymi, służą mu m. in. jako opał i do zaspokojenia "bieżących potrzeb". Jak wskazano wyżej podstawą prawną kontrolowanej przez Sąd decyzji jest norm z art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach zgodnie, z którą obowiązuje zakaz składowania lub magazynowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, a w przypadku naruszenia tego zakazu powstaje obowiązek ich niezwłocznego usunięcia, gdy odpady nie zostaną usunięte przez posiadacza, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji są zobowiązani wydać nakaz ich usunięcia z urzędu. Należy podkreślić, że decyzje wydawane w oparciu o ww. przepis mają charakter związany i o ile zachodzą ww. przesłanki organ ma obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta T. wszczął z urzędu postępowanie w dniu 27 maja 2015 r. w związku z notatkami urzędowymi strażników miejskich w T. informujących o składowanych odpadach na działce nr [...] przy al. [...] (notatki te zostały sporządzone w dniach: 8.12. 2014 r. , 30.12. 2014 r., 2.03. 2015 r. 20.05. 2015 r.). W toku postępowania organ l instancji przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości z udziałem Skarżącego w dniu 2 lipca 2015 r. , wzywając go pismem z 8 lipca 2015 r. do niezwłocznego usunięcia zmagazynowanych odpadów i pouczając treści art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Kolejne oględziny z udziałem Skarżącego zostały przeprowadzone w dniu 31 lipca 2015 r. Klasyfikacja zalegających na działce odpadów została dokonana stosownie do rozporządzenia Min. Środowiska z 21. 04. 2008 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metodach ich odzysku (Dz.U nr 75, póz. 627 ze zm.). Wydanie decyzji l instancji poprzedziło zawiadomienie Skarżącego w trybie art. 10 § 1 kpa. W ocenie Sądu zarówno organ l jak II instancji nie uchybili przepisom postępowania, a sprawa została dwukrotnie prawidłowo rozpatrzona. Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że organy uwzględniły fakt, iż niektóre z odpadów mogą być zagospodarowane przez Skarżącego na własne potrzeby i w związku z tym jako nadające się do wykorzystania przez Skarżącego ustalono 3- leni okres do ich zagospodarowania (III decyzji l instancji). Nadto należy wskazać, że został ustalony długi okres wykonania nakazu usunięcia także dla pozostałych odpadów tj. do 30 września 2016 r., a dla odpadów węgla do dnia 31 grudnia 2016 r. W konkluzji trzeba zauważyć, że Skarżący będący właścicielem i władający gruntem oznaczonym jako działka nr [...] powinien mieć świadomość dbałości o porządek na swojej nieruchomości zgodnie z obowiązującym prawem. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na podstawie przepisu art. . 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, póz. 270 ze zm.)