II SA/Kr 15/08
PostanowienieWSA w Krakowie2009-04-22
Skład orzekający: Renata Ranicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojego i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym?Ratio decidendi
Skarżący nie wykazał skutecznie, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojego i rodziny. Posiada stałe źródła dochodów, a przedstawione wydatki, takie jak opłaty za studia córki, telefony komórkowe, internet czy koszty eksploatacji samochodu, nie mogą być uznane za wydatki konieczne, które miałyby pierwszeństwo przed zobowiązaniami sądowymi. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym spłata rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Sąd uznał, że skarżący dysponuje stałym dochodem i jest w stanie wygospodarować środki na ustanowienie pełnomocnika z wyboru.Stan faktyczny
Skarżący J.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 października 2007 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. We wniosku przedstawił swoją sytuację finansową, wskazując na dochody z emerytury, działalności gospodarczej żony oraz wynagrodzenia syna, a także wydatki związane z utrzymaniem domu, kredytem, pożyczkami, edukacją dzieci i bieżącymi kosztami życia. Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącego dane finansowe i wydatki nie uzasadniają przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek skarżącego J.M. o ustanowienie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
II SA/ Kr 15/08 P O S T A N O W I E N I E Dnia 22 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 października 2007 r. znak [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego J.M. o ustanowienie radcy prawnego
W dniu [....] lutego 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego J.M. o ustanowienie radcy prawnego, uzupełniony pismem z dnia [....] marca 2009 r., w sprawie skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 października 2007 r.
We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką pełnoletnich dzieci. Ich miesięczny dochód wynosi [....] zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości [....] zł. Dochód żony z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [....] zł oraz wynagrodzenia za pracę syna R.M. w wysokości [....] zł. Syn M.M. nie pracuje, jest osobą bezrobotną. Córka B.M. również nie osiąga żadnego dochodu, studiuje w trybie studiów zaocznych.
Według oświadczenia skarżącego w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. 250 m2, samochód osobowy z 1999 r. Dom znajduje się w trakcie kapitalnego remontu Na remont ten zaciągnięty został kredyt w banku PKO BP na kwotę [....] zł. Ponadto skarżący ma zaciągniętą pożyczkę w kasie zapomogowo- pożyczkowej w kwocie [....] zł, na kocie bankowy widnieje debet w wysokości [....] zł.
Żona Z.M. z osiąganego w miesiącu dochodu w wysokości [....] zł musi opłacić ZUS w kwocie [....] zł, podatek VAT, energie elektryczną i inne. Syn R.M. zatrudniony jest na ¾ etatu, jednocześnie studiuje.
W piśmie z dnia [....] marca 2009 r. uzupełniającym wniosek skarżący dodatkowo wyjaśnił , iż syn R.M. nie prowadzi już działalności gospodarczej. Został wykreślony z rejestru w UM Z. z dniem [....] grudnia 2006 r. ze stratą [....] zł. Umowa z telekomunikacją na usługi internetowe tzn. opłaty za DSL mimo likwidacji działalności przez syna nadal obowiązuje. Obecnie stroną umowy jest żona skarżącego Z.M.. Syn R. jest teraz na własnym rozrachunku. Płaci alimenty w wysokości 200 zł, opłaca też podjęte studia licencjackie. Córka B.M. obecnie studiuje zaocznie w K. Pozostaje całkowicie na utrzymaniu rodziców, którzy ponoszą w całości opłaty za studia, dojazdy do K. i noclegi. Syn M.M. nie uczy się, nie pracuje, jest osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku. Miał trzy operacje. Obecnie nie jest w stanie podjąć pracy i również postaje na całkowitym utrzymaniu rodziców.
Podsumowując skarżący stwierdził, że nie jest w stanie pokryć wszystkich wydatków na które przedkłada rachunki. Dlatego sprzedaje z rodziną co może lub pożycza od znajomych pieniądze na podstawowe potrzeby – jedzenie, ubranie.
Na podstawie dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu orzekający stwierdza, iż przychody Z.M. osiągnięte w roku 2008 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wraz z dochodami z tytułu najmu wyniosły łącznie [....] zł. Przychód po odliczeniu składek określonych w ustawie dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wyniósł [....] zł.
Do pisma uzupełniającego wniosek dołączył on plik rachunków oraz innych dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych w miesiącu wydatków. Według oświadczenia skarżącego na roczne wydatki zwiane z utrzymanie domu składają się – wywóz nieczystości - [....] zł, energię elektryczna - [....] zł, ścieki-woda - [....] zł, podatek od nieruchomości - [....] zł, ubezpieczenie domu - [....] zł, ubezpieczenia indywidualne - [....] zł Prócz tego opłata za studia córki w wysokości [....] zł. Daje to ogólną kwotę [....] zł. Skarżący dołączył też rachunki za telefon komórkowy żony na kwotę 122 zł miesięcznie, a także rachunek wystawiony przez telekomunikację [....] SA na rzecz Z.M. na kwotę [....] zł za okres od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2009 r. Ponadto Wymieniła tez inne wydatki m innymi opłaty za butle gazowe, koks, węgiel drewno co w sumie daję kwotę [....] zł oraz dodatkowo opłaty związane z prowadzeniem przez Z.M. działalności gospodarczej, opłaty za usługi internetowe, ubezpieczenie samochodu co w sumie dało kwotę [....] zł.
Z przedstawionych dokumentów za rok 2009 r. wynika, iż rata spłacanego kredytu w [....] wynosi obecnie [....] zł ( odsetki bez raty kapitałowej) miesięcznie - wyciąg z konta Z.M. a pożyczki – [....] zł. Stan konta Z.M. na dzień 2 lutego 2009 r. wskazuje debet w wysokości [....] zł.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymania dla niego i jego rodziny.
W przedmiotowej sprawie, skarżący nie wykazał skutecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wynika z przedstawionej przez skarżącego sytuacji finansowej posiada on stałe źródło dochodów w postaci świadczenia emerytalnego. Jego żona osiąga roczny przychód ( po odliczeniu składek i zryczałtowanego podatku) w wysokości [....] zł, co miesięcznie daje kwotę około [....] zł. Syn R.M. również posiada źródło stałego dochody w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości [....] zł. W przedstawionym przez skarżącego zestawieniu wydatków znalazły się takie, które trudno uznać za konieczne, niezbędne dla prawidłowej egzystencji skarżącego i jego rodziny np. opłata za studia córki – [....] zł opłaty na telefony komórkowe, internet, koszty eksploatacji samochodu, mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami sądowymi.
Odnosząc się natomiast do kwestii opłacania przez skarżącego i jego żonę rat kredytów należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego.
Sad pragnie zwrócić uwagę, że wyjaśnienia skarżącego dotyczącego sytuacji finansowej jego i rodziny wzajemnie się wykluczają. W piśmie z dnia [....] marca 2009 r. skarżący informuje , że ponosi koszty związane z edukacją córki, B.M. opłata za studia [....] zł. oraz dodatkowo koszty przejazdów i noclegów w K. W tym samym piśmie stwierdza jednocześnie, iż musi pożyczać pieniądze od znajomych, aby zaspokoić podstawowe potrzeby rodziny – żywność, ubrania. Wyjaśnienia te wzajemnie się wykluczają. Osoba, której trudno jest zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe, zmuszona do wysprzedaży rzeczy i pożyczek od znajomych, nie ponosi kosztów nauki córki, studiującej w systemie studiów zaocznych, tym bardziej, że ona sama mogłaby podjąć zajęcia zarobkowe przynajmniej w okresie letnim.
W opinii Sądu strona decydując się na wszczęcie postępowania sądowego winna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności te okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc do państwa. Skarżący dysponujący stałym dochodem jest w stanie wygospodarować z domowego budżetu środki pieniężne umożliwiające ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Fakt spłaty kredytu konsumenckiego, czy tez innych obciążeń nie mających charakteru wydatków koniecznych nie może zaważyć na ocenie istnienia po stronie skarżącego pozytywnych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie
art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło