II SA/Kr 1500/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 lipca 2012 r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 10 grudnia 2012r. skarżąca J.J. , działając przez pełnomocnika radcę prawnego M.S. , złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 27 lipca 2012 r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew. Na uzasadnienie wniosku wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z pełnoletnią córką, która aktualnie jest bezrobotna. Ponosi opłaty za mieszkanie w wysokości 820 zł tytułem czynszu oraz 927 zł za prąd (okres zimowy). Podała, że zakupiła w kwietniu 2012 r. samochód [...]. Utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej z której miesięczny dochód to około 3000-3500 zł. Ponadto wskazała, że posiada kilka nieruchomości tj: działkę przemysłową o pow. 7 ha położoną w N. , która jest zajęta przez ZUS i innych dłużników bez możliwości zbytu, działkę w K. na ul.[...] o pow. 12 arów budowlanych i 38 arów rolnych zastawioną pod kredyt w wysokości 125 000 zł w [...] działkę budowlaną na ul. [...] w K. o powierzchni 86 arów z której prowadzona jest egzekucja komornicza przez ZUS oraz firmy A i B. oraz działkę rolną o pow. 7 ha koło O Postanowieniem Referendarza sądowego z 11 grudnia 2012 r. skarżąca została zwolniona w 2/5 części od wpisu sądowego, należnego od wniesionej skargi, w pozostałej części wniosek oddalono. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Zarządzeniem z 6 lutego 2013 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem ujemnych skutków procesowych, do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez: - przedłożenie PIT -u za 2012 r., - udokumentowanie istniejącej zaległości wobec ZUS-u, ewentualnie innych długów, - podanie nr ksiąg wieczystych posiadanych nieruchomości, w tym również pominiętej we wniosku działki nr [...] położonej przy ul. [...] w K. , - przedłożenie wyciągu z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące wraz oświadczeniem czy posiada jakiekolwiek oszczędności - wskazanie wielkości zajmowanego mieszkania (o którym mowa we wniosku) wraz z tytułem prawnym do niego, jak również udokumentowanie wysokości czynszu oraz uiszczanego rachunku za prąd, - podanie wysokości uiszczanych alimentów na córkę (informacja zawarta w piśmie z 14 listopada 2012 r.). W odpowiedzi skarżąca wskazała, że nie dysponuje jeszcze PIT-em za 2012r., w związku z tym przedkłada bilans z którego wynika, że w 2012 r. poniosła stratę w wysokości 136 766,85 zł. Wskazała, że nie posiada zadłużenia w ZUS-ie, przedłożyła natomiast e’maile potwierdzające zadłużenie z tytułu 3 umów leasingowych oraz na rzecz [...] Podała numery czterech ksiąg wieczystych wskazując jednocześnie, że wszystkie objęte nimi nieruchomości są zastawione więc nie ma możliwości ich sprzedaży oraz zabezpieczenia na poczet ewentualnego kredytu. Nie posiada żadnych oszczędności, mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność [...], do którego nie posiada żadnego tytułu, mieszka dzięki uprzejmości córki. Przedłożyła jednocześnie zaświadczenia o wysokości czynszu i fakturę za energię elektryczną wystawione na córkę. Sprecyzowała, że wysokość alimentów na drugie dziecko to kwota 700 zł. Ponadto przedłożyła wyciągi z dwóch kont firmowych, jedno za miesiąc grudzień 2012 r., drugie ze stycznia 2013 r. z których wynika, że brak było jakichkolwiek transakcji w tym czasie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: W związku z wniesieniem sprzeciwu na postanowienie Referendarza sądowego orzeczenie to, zgodnie z art. 260 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., utraciło moc, a sprawa podlega ponownie rozpatrzeniu przez sąd. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2012 r., sygn. akt II GZ 353/12). Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącej o jej sytuacji majątkowej jest niewiarygodne i jako takie nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty; jak wynika z przedłożonego bilansu, w roku 2012 strata wyniosła 136 766, 85 zł. Sąd dodatkowo ustalił, że również w 2010 r. skarżąca wykazała stratę w wysokości 224 921, 71 zł. (postanowienie z dnia 29 września 2010 r., sygn. II SA/Kr 393/10), a w 2011 r. strata ta wyniosła 282 813,69 zł (analiza PIT -u złożonego do sprawy o sygn. akt II SA/Kr 1501/12). Uprawniony wydaje się być zatem wniosek, że działalność gospodarcza skarżącej, skoro nadal jest przez nią kontynuowana, mimo przynoszących strat, jest jednak dla niej opłacalna. Zwrócenia uwagi wymaga również fakt bardzo wysokich zobowiązań zaciąganych przez skarżącą w ostatnich dwóch latach, świadczących także o dalszym rozwoju firmy, w szczególności zawierane umowy leasingowe oraz kredytowe. Do sprawy sygn. akt II SA/Kr 1501/12 skarżąca ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych przedłożyła harmonogramy spłaty trzech umów leasingowych łącznie opiewających na kwotę około 10 000 zł miesięcznie oraz umowę kredytu udzielonego przez I[...]S.A. z siedzibą w W. w wysokości 146 127 zł, którego miesięczna rata wynosi prawie 2000 zł. Z kolei we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie skarżąca wskazała, że w 2012 r. zakupiła na kredyt samochód. Nie ulega wątpliwości, że udzielenie kredytu bądź zawarcie umowy leasingu musiała poprzedzać analiza sytuacji finansowej skarżącej i weryfikacja w tym zakresie wypadła pozytywnie. Ponadto wyjaśnienia składane przez skarżącą są niespójne. Zadeklarowała bowiem, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 3000-3500 zł, a nie znajduje to potwierdzenia w przedłożonych dokumentach (wykazywane straty). Wobec sugerowanego zadłużenia i ograniczeń w rozporządzaniu posiadanymi nieruchomościami sąd wezwał skarżącą do udokumentowania istniejącej zaległości wobec ZUS-u oraz ewentualnie innych długów. W odpowiedzi, skarżąca przedłożyła jedynie potwierdzenie zadłużenia z tytułu trzech umów leasingowych oraz zadłużenie na rzecz [...] w wysokości 16 903 zł i wyjaśniła, że nie posiada zadłużenia w ZUS-ie. Z analizy ksiąg wieczystych prowadzonych dla czterech nieruchomości wskazanych przez skarżącą wynika, że nieruchomości te mają obciążoną hipotekę, bądź też w przypadku trzech z nich w dziale III ujawnione jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Nie wiadomo jednak jakiej wysokości są egzekwowane należności. Skarżąca pominęła również, wykazując posiadane nieruchomości, działkę nr [...] położoną w K. –N. objętą księgą wieczystą [...] Podkreślić wreszcie należy, że postępowanie w sprawie usunięcia drzew bez zezwolenia zostało toczy się od kilku lat, stąd skarżąca winna się liczyć z koniecznością ewentualnego kwestionowania zapadłych decyzji w postępowaniu sądowo - administracyjnym i wygospodarowania potrzebnych środków finansowych również na ten cel, a wskazać trzeba, że w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym skarżąca korzysta już z usług profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 933/12, gdzie wskazano, że "nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.