II SA/Kr 1508/25

WyrokWSA w Krakowie2026-01-29

Skład orzekający: Magda Froncisz, Monika Niedźwiedź, Sebastian Pietrzyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek o ustalenie warunków zabudowy, który dotyczy tej samej inwestycji i tego samego terenu co wniosek rozpatrzony wcześniej prawomocną decyzją, organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. z powodu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), czy też powinien wszcząć postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia tożsamości sprawy?
Ratio decidendi
Organy administracji nie mogą odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. z powodu powagi rzeczy osądzonej, jeśli nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tożsamości sprawy. Tożsamość sprawy, w tym stanu faktycznego, musi być oczywista i nie wymagać postępowania dowodowego. W przypadku wątpliwości co do tożsamości stanu faktycznego, organ powinien wszcząć postępowanie wyjaśniające, a w razie stwierdzenia tożsamości sprawy po jego zakończeniu, umorzyć postępowanie, a nie odmawiać jego wszczęcia.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy dwóch budynków mieszkalnych. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją z 11 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wnioskodawczyni zarzuciła organom nieuwzględnienie zmiany stanu faktycznego, w tym kwestii zapewnienia odbioru nieczystości ciekłych, co miało miejsce po wydaniu poprzedniej decyzji. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 2 października 2025 r. znak SKO-ZP-415-268/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej D. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Miasta i Gminy S. postanowieniem z 26 sierpnia 2025 r., znak RIOŚ.6730.31.2025.MS, po rozpatrzeniu wniosku D. J. z 8 maja 2025 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną w granicach działki nr ewid.[...] obręb [...] w S.. Jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej "K.p.a.". W uzasadnieniu postanowienia Burmistrz wskazał m.in., że 16 września 2024r. D. J. złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną w granicach działki nr ewid.[...] obręb [...] S., wniosek ostatecznie uzupełniając 9 stycznia 2025 r. Po przeprowadzeniu postępowania, w ramach którego wykonano analizę warunków i zasad zagospodarowania terenu, Burmistrz prawomocną decyzją z 11 kwietnia 2025 r. znak: RIOŚ.6730.50.2024.MS odmówił wydania wnioskowanej decyzji o warunkach zabudowy z powodu niespełnienia wszystkich warunków wymaganych w art. 61 ust. 1 ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej "u.pz.p.", to jest podstawowego warunku w zakresie kontynuacji funkcji ze względu na brak w obszarze analizowanym zabudowy o funkcji tożsamej. Zdaniem organu parametry projektowanej zabudowy i zagospodarowania terenu w sposób istotny odbiegają od zastanego zainwestowania obszaru, w szczególności w zakresie intensywności zabudowy. Następnie, 13 maja 2025 r. wnioskodawczyni wystąpiła o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną w granicach działki nr ewid.[...] obręb [...] w S.. Organ I instancji wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia złożonego wniosku. Wniosek został uzupełniony 25 lipca 2025 r. Po weryfikacji przedłożonej dokumentacji organ ustalił, że wniosek dotyczy w istocie tej samej sprawy, która była już przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania. Tym samym w ocenie organu postępowanie nie może być wszczęte, gdyż organ nie może prowadzić postępowania w sprawie uprzednio rozstrzygniętej prawomocną decyzją administracyjną. Końcowo Burmistrz stwierdził, że wszczęcie powyższego postępowania oznaczałoby naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), która wyklucza możliwość ponownego rozstrzygania sprawy i zamyka drogę do ponownego wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie pomiędzy tymi samymi stronami. Prawomocna decyzja wiąże strony oraz inne organy. Rozstrzyganie przez organ po raz kolejny tej samej kwestii, byłoby niedopuszczalną ingerencją w prawomocną decyzję i destabilizowałoby ład i porządek prawny, ustalony prawomocną decyzją. Organ winien w takiej sytuacji, w oparciu o art. 61a K.p.a., odmówić wszczęcia postępowania w drodze postanowienia. Inwestorka D. J. wniosła zażalenie na opisane na wstępie postanowienie Burmistrza z 26 sierpnia 2025 r., zarzucając nieuwzględnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 26 kwietnia 2022 r., znak SKO-ZP-415-89/22, której mocą Kolegium uchyliło wydaną wówczas decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z 24 lutego 2022 r., znak RIOS.6730.24.2021.MS/TK o odmowie ustalenia warunków zabudowy działki nr [...] w obr[...] w S. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kopia decyzji została dołączona do zażalenia. W treści ww. decyzji z 26 kwietnia 2022 r. Kolegium wskazało, że wnioskiem z 6 maja 2021 r. D. W. wniosła o ustalenie warunków zabudowy działki nr [...] w obr. [...] m. S., na cele realizacji dwóch jednorodzinnych budynków mieszkalnych o wymiarach (w rzucie) 13,5 x 10,0 m wysokości elewacji (do okapu) 3,78 m wysokości kalenicy 8,43 m. Organ I instancji w oparciu o wyniki sporządzonej analizy odmówił ustalenia warunków zabudowy w związku z niespełnieniem przez planowana inwestycję przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., a także z uwagi na niewystarczające uzbrojenie terenu inwestycji i niezgodność wniosku z przepisami odrębnymi, w tym z zasadami obowiązującymi w Południowomałopolskim Obszarze Chronionego Krajobrazu. W rezultacie wniesionego odwołania Kolegium stwierdziło, że działka nr [...] spełnia warunek wymagany przepisem art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 u.p.z.p., a pozostałe negatywne przesłanki zaskarżonej decyzji Kolegium uznało za bezzasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 2 października 2025r. znak SKO-ZP-415-268/2025, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 K.p.a. i art. 59 ust. 1 u.p.z.p., utrzymało w mocy opisane na wstępie postanowienie Burmistrza z 26 sierpnia 2025 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie w dniu 13.05.2025 r. D. J. zwróciła się do organu l instancji z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [...] obr. [...] w S.. Z ustaleń organu l instancji wynika jednak, że decyzją z dnia 11.04.2025 r. numer RIOŚ.6730.50.2024.MS Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił wydania na wniosek D. J. decyzji o warunkach zabudowy dla dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w granicach działki nr [...] obr. [...] S.. Z powyższego wynika zatem, że sprawa, w której D. J. złożyła wniosek w dniu 13.05.2025 r., jest tożsama co do przedmiotu jak i podmiotu ze sprawą, która została zakończona wydaniem decyzji w dniu 11.04.2025 r. Wyjaśnić trzeba, że organ administracji nie może ponownie rozstrzygać w sprawie, w której wydał już decyzję ostateczną (res iudicata) albo w sprawie, w której prowadzone jest już postępowanie (lis pendens). Wydanie decyzji w sprawie, która została już zakończona inną decyzją, stanowi kwalifikowaną wadę dającą podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Mając powyższe na uwadze należało zastosować art. 61 a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że bezwzględną przeszkodą wszczęcia postępowania jest właśnie sytuacja, w której zawarte we wniosku żądanie dotyczy sprawy indywidualnej już załatwianej w drodze decyzji. Taki przypadek zachodzi w niniejszej sprawie, zatem należało odmówić wszczęcia postępowania. D. J. wniosła na ww. postanowienie Kolegium z 2 października 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie: I. art. 61a § 1 K.p.a. poprzez: - jego zastosowanie i przyjęcie, że zachodzi tożsamość przedmiotowa pomiędzy sprawą, w której wydano zaskarżone postanowienie, a sprawą zakończoną ostateczną decyzją Burmistrza z 11 kwietnia 2025 r, co miało powodować wystąpienie stanu rei iudicata i w konsekwencji odmowę wszczęcia postępowania; - błędne uznanie istnienia przyczyny uzasadniającej odmowę wszczęcia przez Burmistrza postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z 16 września 2024r.; II. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co skutkowało przyjęciem, że zachodzi tożsamość przedmiotowa pomiędzy sprawą, w której wydano zaskarżone postanowienie, a sprawą zakończoną ostateczną decyzją Burmistrza z 11 kwietnia 2025 r., pomimo oczywistych różnic cechujących te dwie sprawy; III. art. 124 § 2 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez lakoniczne sformułowanie uzasadnienia postanowienia, co pozbawia stronę możliwości jego kontroli. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotowa w zakresie jej stanu faktycznego ze sprawą rozstrzygniętą decyzją Burmistrza z 11 kwietnia 2025 r. Kwestią zasadniczą różniącą zakres spraw jest badanie możliwości zapewnienia odbioru nieczystości ciekłych projektowanego bezodpływowego, które nie miało miejsca przy wydaniu przez organ I instancji decyzji z 11 kwietnia 2025 r. Umowa na wywóz nieczystości płynnych została zawarta przez skarżącą 23 lipca 2025 r. w zw. z wezwaniem organu I instancji z 7 lipca 2025 r. do uzupełnienia złożonego wniosku o ustalenie warunków zabudowy o przedłożenie wskazanych dokumentów, w tym ww. Zdaniem skarżącej okoliczności te świadczą o braku tożsamości przedmiotowej przywołanych spraw. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o oddalenie skargi i w całości podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do jednej z wymienionych kategorii, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, bez wyznaczania rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegały uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną kontrolowanych rozstrzygnięć stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy zasadnie uznały, że zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej z 13 maja 2025 r., z uwagi na zaistnienie stanu powagi rzeczy osądzonej, tzn. z uwagi na fakt, że wniosek dotyczy tej samej sprawy, która już została rozstrzygnięta prawomocną decyzją Burmistrza z 11 kwietnia 2025 r. Zacytowana norma określa dwie samodzielne i niezależne przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym ta przesłanka nie została w żaden sposób dookreślona. Należy jednak przez nią rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Wobec tego uznać należy, że dyspozycję normy zawartej w art. 61a § 1 K.p.a. każdorazowo wypełniać będzie bezprzedmiotowość złożonego wniosku, stanowiąca uzasadnioną przyczynę niemożności wszczęcia postępowania. Organy obu instancji swoje rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia ww. postępowania administracyjnego oparły na drugiej z wymienionych wyżej przesłanek, a mianowicie na "innych uzasadnionych przyczynach z powodu których postępowanie nie może być wszczęte", a konkretnie na fakcie uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy prawomocną decyzją administracyjną, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Zgodzić należy się co do zasady z organami obu instancji, że prowadzenie postępowania w sprawie, w której zapadło już prawomocne rozstrzygnięcie, niewątpliwie prowadziłoby do wydania decyzji obarczonej wadą dającą podstawy do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata). Wymaga jednak zaakcentowania, że o naruszeniu zakazu res iudicata decyduje istnienie tożsamości obu spraw. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że tożsamość ta będzie istniała jedynie wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 lutego 2023 r. sygn. I OSK 1783/22; 19 lipca 2023 r. sygn. I OSK 1173/22, jak również M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz LEX, 4. wydanie, Warszawa 2011, str. 969-970). W konsekwencji należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania będą zatem interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji bądź brak ich nabycia lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt IISA/Łd 39/22 oraz B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK, Wyd. 12, Warszawa 2012 r., str. 637). Kolejno trzeba podkreślić, że użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wyraźnie wskazuje, że określone w art. 61a § 1 K.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku. Innymi słowy muszą cechować się oczywistością zaistnienia. Na tak wczesnym etapie, organ bada bowiem jedynie kwestie o charakterze formalnoprawnym, analizując czy miało miejsce zaistnienie podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Prowadzi to do konkluzji, że na tym etapie nie ma istotnego znaczenia zasadność wniosku bądź jej brak. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, bowiem instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyroki NSA z: 26 stycznia 2023 r. sygn. II OSK 225/20; 5 kwietnia 2023 r. sygn. I GSK 424/19 i I GSK 509/19). Przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania muszą być oczywiste, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z 26 lutego 2020 r. sygn. I OSK 2205/17). Jeśli chodzi o res iudicata, warunkiem koniecznym wydania postanowienia, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą będącą w toku oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok WSA w Łodzi z 11 czerwca 2024 r., sygn. II SA/Łd 213/24). Przenosząc powyższe rozważania na grunt obecnie rozpatrywanej sprawy należy dostrzec, że niewątpliwie nie budzi zastrzeżeń tożsamość wnioskodawcy jako inwestora (skarżącej), a także terenu inwestycji. Wątpliwości budzi natomiast tożsamość stanu faktycznego, i to zarówno w zakresie opisu samego przedsięwzięcia, co podkreślała skarżąca, jak i aktualnego stanu zainwestowania sąsiedztwa inwestycji. Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko NSA wyrażone w uchwale z 13 listopada 2023 r., sygn. II GPS 2/22, zgodnie z którym tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy określające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotów oraz identyczność obu podstaw - prawnej i faktycznej (podkreślenia Sądu). W rozpatrywanej sprawie z pewnością nie można mówić o oczywistej tożsamości obu wskazanych spraw. Jak przy tym słusznie podniosła skarżąca, w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym podstawowe znaczenie powinna mieć zasada związania organu administracji treścią podania złożonego przez stronę (zgłoszonym żądaniem), wywodzona z art. 61 § 1 K.p.a. Jeśli postępowanie może toczyć się na wniosek (a nie tylko z urzędu), to treść wniosku determinuje zakres obowiązków spoczywających na organie właściwym (por. wyrok NSA z 16 marca 2022 r. sygn. II OSK 870/19). Pierwszy wniosek skarżąca złożyła 16 września 2024 r., inicjując postępowanie zakończone prawomocną decyzją Burmistrz z 11 kwietnia 2025 r. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną. Tymczasem kolejny wniosek skarżącej z 13 maja 2025 r. podlegał uzupełnieniom na wezwanie organu i skutkował wydaniem decyzji dopiero 26 sierpnia 2025 r. Art. 61a § 1 K.p.a. powinien być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które wyznaczają zakres sprawy załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Daty złożenia wniosku i wydania decyzji są istotnymi elementami mającymi wpływ na załatwienie sprawy. Sąd stwierdza, że - wbrew stanowisku organów - z akt sprawy przedłożonych Sądowi wraz ze skargą nie wynika, by pomiędzy sprawami zainicjowanymi wnioskami skarżącej z 16 września 2024 r. i z 13 maja 2025 r. zachodził stan powagi rzeczy osądzonej. Skarżąca powołała się na okoliczności wskazujące na zmianę stanu faktycznego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, to jest uwzględnienie w drugim z wniosków kwestii zapewnienia odbioru nieczystości ciekłych projektowanego zbiornika bezodpływowego, które nie miało miejsca przy wydaniu przez organ I instancji decyzji z 11 kwietnia 2025 r. Skarżąca podkreśliła, że umowa na wywóz nieczystości płynnych została zawarta przez skarżącą 23 lipca 2025 r. w zw. z wezwaniem organu I instancji z 7 lipca 2025 r. do uzupełnienia wniosku o przedłożenie wskazanych dokumentów. Okoliczności wskazywane przez skarżącą wymagały weryfikacji przez ograny. To zaś oznaczało konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu faktycznego sprawy. W tej sytuacji nie zachodziły przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem zawsze, gdy trzeba przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny przesłanek jego prowadzenia, za bezzasadne należy uznać stosowanie art. 61a § 1 K.p.a. Niedopuszczalna jest bowiem rozszerzająca wykładnia instytucji odmowy wszczęcia postępowania. Gdy w toku postępowania organ ustali, że sprawa (tożsama) została uprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną, wówczas powinien wydać decyzję o jego umorzeniu. Dodać w tym miejscu warto, że kontrola sądowa postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie może obejmować weryfikacji rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach. Dotyczy to kwestii zgodności z prawem decyzji ostatecznej Burmistrza, czy też decyzji Kolegium z 26 kwietnia 2022 r., które nie mogły stanowić przedmiotu rozpoznania Sądu w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem ustaleń jest bowiem wyłącznie kwestia tożsamości sprawy objętej żądaniem skarżącej i postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną. Mając na uwadze powyższe trzeba zauważyć, że twierdzenie organów, jakoby stan faktyczny sprawy był tożsamy ze sprawą już załatwioną wcześniejszą decyzją ostateczną, jest gołosłowne i co najmniej przedwczesne. Należy tu uwzględnić bowiem specyfikę sprawy administracyjnej o ustalenie warunków zabudowy, której tożsamość z inną, wcześniej załatwioną sprawą, w zakresie stanu faktycznego, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, ukierunkowanego na okoliczności wskazane w przepisach prawa materialnego, którego nigdy nie przeprowadza się w ramach postępowania incydentalnego i procesowego prowadzonego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Wymaga ona przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, na które składa się między innymi dokonanie analizy urbanistyczno-architektonicznej obszaru otaczającego działkę, której dotyczy wniosek inwestora. Podkreślić trzeba, że ustalenia faktyczne ww. obszaru analizy często są zmienne w czasie, bowiem zainwestowanie terenu podlega przeobrażeniom. Dlatego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego co do zasady nie można rozstrzygnąć o tożsamość sprawy dotyczącej ustalenia warunków zabudowy z inną wcześniej załatwioną sprawą. Co więcej, analiza urbanistyczno-architektoniczna stanowiąca załącznik do decyzji z 11 kwietnia 2025 r., musiała poprzedzać czasowo wydanie tej decyzji. Od czasu jej sporządzenia do chwili wydania postanowienia z 26 sierpnia 2025 r. upłynęło zatem wystarczająco dużo czasu, by stwierdzić realną możliwość zmian zagospodarowania sąsiednich działek, której organy należycie nie rozważyły. Wobec tego organ I instancji powinien był wszcząć postępowanie administracyjne, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające a następnie, dopiero w razie wykazania tożsamości sprawy (czyli zastosowanej przesłanki niedopuszczalności wszczęcia postępowania), powinien zakończyć to postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania, jako że nie jest dopuszczalne - po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Prowadząc ponownie postępowanie organy administracji uwzględnią dokonaną w niniejszym wyroku ocenę prawną (art. 153 P.p.s.a.) i zgodnie z nią rozpoznają wniosek skarżącej z 13 maja 2025 r. o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, zważywszy na wszystkie elementy decydujące o tożsamości sprawy, w tym przede wszystkim przedmiotowe, a następnie podejmą odpowiednie rozstrzygnięcie przewidziane przepisami prawa. Podsumowując, organy obu instancji naruszyły art. 61a § 1 K.p.a., bowiem nie ustaliły okoliczności uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Dodatkowo Sąd stwierdza naruszenie przez organ II instancji art. 124 § 2 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez lakoniczne sformułowanie uzasadnienia postanowienia, co uniemożliwiło de facto zrekonstruowanie logicznego toku myślenia Kolegium prowadzącego do wniosków jego rozstrzygnięcia. W niespełna stronicowym uzasadnieniu organ II instancji poza wskazaniem, że oba wnioski dotyczyły budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną, w ogóle nie uzasadnił stwierdzenia tożsamości ww. spraw. Właściwie uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy, jedynie parafrazując kilka zdań natury ogólnej sformułowanych wcześniej przez Burmistrza. Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach orzeczono w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, które stanowi uiszczony wpis od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło