II SA/Kr 1511/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda / spr. / AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. G. i S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - skargę oddala - UZASADNIENIE. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004r. Nr [...], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 107, póz. 464 ), po rozpatrzeniu wniosku A. G. i S. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...] w sprawie zmiany aktu własności nr [...] z dnia [...] 1977r. w ten sposób, że zamiast działki 24 obr. [...] ma być działka 24/2 obr. [...] i powierzchnia gospodarstwa rolnego uregulowanego tym aktem własności wynosi obecnie 0,4302 - orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano na inicjujące postępowanie w przedmiotowej sprawie pismo wnioskodawców z dnia [...] 2004r., zaś dalej uwzględniając jego treść oraz zebrany materiał dowodowy stwierdzono zaistnienie przesłanek do umorzenia postępowania. Wskazano w tym zakresie na treść art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, który stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i Dz. U. z 1975r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach ulega umorzeniu. Taki sposób regulacji oznacza, że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie ostatecznych rozstrzygnięć AWZ nie stosuje się chociażby decyzje te dotknięte były kwalifikowanymi wadami skutkującymi w innych wypadkach ich uruchomienie , stąd niektóre decyzje AWZ pomimo wystąpienia takich wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym ( vide: wyrok NSA z 13.05.1999r. do sygn. II SA/569/99, pul. Lex nr 46213 ). Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w N. z dnia [...] 2004r. Nr[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464), po rozpoznaniu wniosku A. G. i S. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] 2004r. Nr[...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano na zakwestionowaną decyzją i treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucano, że przez umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie toleruje się kłamstwo, mataczenie i nieuczciwość, zaś po zaznajomieniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym stwierdzono, że w świetle obowiązujących przepisów prawa wniosek nie może zostać uwzględniony. Podtrzymując stanowisko zawarte w kwestionowanej decyzji wyjaśniono, że [...] 1992r. weszła w życie ustawa z dnia [...] 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, której art. 63 ust. 3 obliguje wszystkie organy Państwa mają do umorzenia postępowania w każdej sprawie administracyjnej mogącej dotyczyć wzruszenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Umorzenie jest obowiązkowe bez względu na to czy wniosek jest uzasadniony, czy nie, a także bez względu na to, czy akt własności ziemi wydano prawidłowo, czy też z naruszeniem prawa (teza z wyroku NSA z 03.06.1998r. II S A 515/98 LEX 41764). Wyłączenie dopuszczalności wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych obejmuje również sytuacje, w których organ administracji wydał w różnych datach dwie decyzje dotyczącego tego samego przedmiotu uwłaszczenia, na rzecz dwóch różnych osób. Stanowisko takie zaprezentował Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11.03.1994r. III CZP 18/94 (OSNC 1994/10/1867) stwierdzając jednocześnie, że powstały między tymi osobami spór o własność rozstrzyga sąd powszechny w postępowaniu, w którym jego rozstrzygnięcie jest niezbędne do załatwienia sprawy. Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w N. z dnia [...] 2004r. Nr [...] A. G. i S. G. zarzucali, że sankcjonuje naruszenie ich prawa własności, toleruje kłamstwo, mataczenie i nieuczciwość. Skarżący kwestionowali zasadność odstąpienia od zbadania zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] 1982r. w oparciu o dostarczony materiał dowodowy pomimo rażącego naruszenia prawa i wadliwości tego aktu, prowadzącego do kolejnego, bezprawnego uwłaszczenia na tej samej działce. Skarżący podkreślali, że dotknięta wada nieważności decyzja umożliwia bezprawne zawłaszczenie przez osoby trzecie ich nieruchomości, wskazywali iż wydanie stosownego rozstrzygnięcia jest istotne dla ujawnienia matactwa dokonanego w czasie podwójnego uwłaszczenia i pokazania prawdy oraz ma dla nich kluczowe znaczenie, w sytuacji gdy na przedmiotowej działce ma ruszyć budowa realizowana przez osoby ją zawłaszczające, które otrzymały decyzję WZiZT. Wyjaśniali również, że dopiero teraz dowiedzieli się o zaistniałych faktach i o tym, że ich działka nr 24 obr. 155 została podzielona , oraz że została wydana na to decyzja, której nigdy nie otrzymali. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z daty [...] 2007 r. A. G. i S. G. wnosili o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004r. Nr [...], jak również decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...] oraz decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...] i decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...]. Uzasadniając powyższe powoływali się na dostępne w aktach administracyjnych oraz dołączone do tego pisma dokumenty mające dowodzić nieprawidłowości popełnionych w innych postępowaniach uwłaszczeniowych prowadzonych po wydaniu skarżącym na wniosek z dnia [...] 1974r. aktu własności ziemi Nr [...] z [...] 1977r., który uprawomocnił się [...] 1977r., był podstawa wpisu prawa własności w księdze wieczystej Kw Nr [...] [...]1978r. i nigdy nie został uchylony. Wskazywali także na podejmowane już po ujawnieniu faktu wydania decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...] próby mataczenia sprawy, powoływali się na treść art. 32 Konstytucji RP oraz zarzucali rażące naruszenie art. 7,8,9,10 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje . Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za bezzasadną stwierdzając, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku skarżących z daty [...] 2004r., w którym domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr[...], zmieniającej wydany na ich rzecz akt własności ziemi Nr [...] dotyczący położonej w Z. działki nr [...] obr. 155. Skarżący zarzucali wydanie kwestionowanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, przeczyli by kiedykolwiek została im ona doręczona lub by uczestniczyli w postępowaniu dotyczącym podziału przedmiotowej działki . W aktach administracyjnych poza innymi dokumentami dotyczącymi uwłaszczenia znajdują się obie wyżej opisane decyzji, których treść i autentyczność są poza sporem, zaś koncentruje się on wokół kwestii prawnych, związanych z zasadnością umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżących z daty [...] 2004r. Umorzenie postępowania administracyjnego oznacza odstąpienie od merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym gromadzenia związanego z rozstrzygnięciem co do istoty materiału dowodowego, czynienia na jego postawie ustaleń oraz orzekania o zasadności zgłoszonego przez stronę we wniosku żądania. Taki właśnie charakter orzeczenia natury formalnej, a nie merytorycznej ma decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004r. Nr[...], utrzymana w mocy jako prawidłowa decyzją tego organu z dnia [...] 2004r. Nr[...]. Podstawę prawną obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił między innymi art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 z późn. zm. ). Treść przytoczonej prawidłowo w kwestionowanych decyzjach regulacji jest jednoznaczna i wynika z niej wprost, że do ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i Dz. U. z 1975r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a wszczęte w tych sprawach postępowanie administracyjne podlega umorzeniu. Obowiązujący od [...] 1992r. art. 63 ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 19.10.1991r. zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydane były rozstrzygnięcia zwane aktami własności ziemi, lub analogiczne przedmiotowo dotyczące ich zmiany, na co zwrócono trafnie uwagę w obu decyzjach z powołaniem adekwatnego do stanu sprawy orzecznictwa. Obie kwestionowane przez skarżących decyzje spełniają wymogi z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., determinowany przez przedmiot i charakter orzeczenia materiał zgromadzono stosownie do zasad z art. 7 k.p.a. zaś poczynione w sprawie ustalenia są adekwatne do zgromadzonych dowodów i dostateczne zważywszy rodzaj wydanego orzeczenia w tym okoliczność, że z uwagi na treść art. 63 ust. 2 i 3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. zobowiązane było bez analizowania kwestii prawidłowości wydanego wcześniej aktu własności ziemi, czy decyzji o jego zmianie z dnia [...] 1982r. Nr [...] umorzyć postępowanie sprawie stwierdzenia jej nieważności. Związane z powyższym zarzuty skargi należy uznać zatem za bezzasadne, podobnie jak dotyczące naruszenia art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. Skarżący nie podają w czym upatrują uchybienia tym ostatnim przepisom , co uniemożliwia polemikę z prezentowanym przez nich, a nieuzasadnionym w tym zakresie stanowiskiem. Bezzasadnym jest wniosek skarżących o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004r. Nr [...], jak również decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...], a także pozostających poza granicami sprawy decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...] oraz decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] 1982r. Nr [...]. Wydane w sprawie niniejszej przy zastosowaniu ustawowych norm generalnych orzeczenia nie naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, zaś stosowna ochrona praw obywateli mająca związek z wadliwością wydanych w latach poprzednich aktów własności ziemi jest możliwa na drodze postępowania cywilnego. Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.