II SA/Kr 1515/09
WyrokWSA w Krakowie2010-01-13
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski, WSA Barbara Pasternak, WSA Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy inwestor w chwili wydania decyzji o pozwoleniu na budowę złożył niezgodne z prawdą oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, ale w momencie wznowienia postępowania już takie prawo posiadał, a inwestycja została zrealizowana, organ powinien uchylić decyzję i umorzyć postępowanie, czy też zastosować art. 146 § 2 k.p.a. i stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, ale bez jej uchylania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy inwestor w chwili wydania decyzji o pozwoleniu na budowę złożył fałszywe oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, ale w momencie wznowienia postępowania już takie prawo posiadał, a inwestycja została zrealizowana, organ powinien zastosować art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. Oznacza to, że organ powinien stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, ale bez jej uchylania, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Dodatkowo, sąd wskazał na konieczność ustalenia, czy sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem, a jeśli nie, czy jego oczywistość i niezbędność wznowienia uzasadniają zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w powiązaniu z § 2 i 3 tego artykułu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę i umorzenia postępowania po wznowieniu. Prezydent Miasta uchylił pierwotną decyzję, ponieważ inwestor złożył fałszywe oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Inwestor złożył skargę, argumentując, że w momencie wznowienia postępowania posiadał już prawo do dysponowania nieruchomością, a inwestycja została zrealizowana. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną, wskazując na konieczność zastosowania art. 146 § 2 k.p.a. oraz na wadliwość postępowania w zakresie stwierdzenia oczywistości sfałszowania dowodu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K., orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, oraz zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Mirosław Bator Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi [....] sp. z . o.o. w K. na decyzję Wojewody [....] z dnia 8 czerwca 2009r., nr [....] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania po wznowieniu I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. orzeka , że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana , III. zasądza od Wojewody [....] na rzecz [....] sp. z . o.o. W K. kwotę 200 zł ( dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania .
Decyzją z dnia [...].04.2009 r., (znak: [...]) Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 150 § 1, art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1pkt 1, art. 105 w związku z art. 104 i 107 § 1 i § 3 kpa, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia 20.01.2009 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę "[...]" Sp. z o.o., dla zamierzenia budowlanego pn.: " Budowa linii kablowej SN - 15 kV do zasilania jako przyłącze nr 2 stacji transformatorowej przy ul. [...] w K. - działki nr "1", "2", "3", "4", "5" obr. [...]" - uchylił decyzję Nr [...] z dnia 20.01.2009 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.
W uzasadnieniu podniesiono, że przed wydaniem decyzji inwestor złożył do akt sprawy pod rygorem odpowiedzialności karnej za zatajenie prawdy lub zeznanie nieprawdy oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zgodnie z którym oświadczył, iż dysponuje działką nr "4" obr. [...], a prawo to wynika ze stosunku zobowiązaniowego istniejącego między inwestorem a Gminą Miejską K.. W dniu 05.02.2009 r. do Wydziału Architektury i Urbanistyki UM wpłynęło pismo Wydziału Skarbu Miasta informujące, iż firma pod nazwą "[...] Sp. z o.o. & s-ka - [...]" z siedzibą w K., pismem z dnia 25.11.2008r. wystąpiła do Wydziału Skarbu Miasta o wydanie zgody na usytuowanie na działce nr "4" obr. [...]" przyłącza energetycznego, a pismem z dnia 30.12.2008r. o wydanie zgody na usytuowanie kolejnego przyłącza energetycznego do zasilania rezerwowego mającego na celu zagwarantowanie pracy urządzeń ochrony pożarowej. Jednakże postępowanie dotyczące wydania zgody na usytuowanie infrastruktury na działce nie zostało zakończone, wobec czego w/w Spółka nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowy infrastruktury.
Z uwagi ma powyższy fakt, w dniu 25.02.2009 r., wznowiono z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenie na budowę.
Pełnomocnik inwestora w pismach z dnia 10.03.2009r. wskazał, iż inwestor tj. "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością & s-ka [...]" sp.k. posiada prawo do dysponowania nieruchomością oznaczoną jako działka nr "4" obr. [...] na podstawie umowy nr [...] z dnia 05.03.2009r., która została dołączona do pisma. Wobec powyższego zdaniem inwestora w świetle art. 146 § 2 k.p.a. organ administracyjny nie może uchylić decyzji dotychczasowej i winien wydać decyzje stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Ponadto w związku z wezwaniem inwestora do przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych podkreślono, iż wykonanie powyższej inwentaryzacji wiązałoby się po stronie inwestora z kosztami, a zatem żądanie organu winno być w sposób szczególny uzasadnione, a co zdaniem pełnomocnika inwestora zostało zaniechane. Jednocześnie poinformował, iż roboty budowlane prowadzone na podstawie decyzji z dnia Nr [...] 20.01.2009r. zostały zakończone. Pomijając powyższe pismem z dnia 10.03.2009r. pełnomocnik inwestora wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 25.02.2009r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
W dniu 03.04.2009r. wpłynęło pismo Wydziału Skarbu Miasta, informujące, iż wobec zawarcia umowy z dnia 05.03.2009 r., inwestor "[...]" Sp. z o.o. & s-ka [...]" sp.k. aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością ozn. jako działka nr "4" obr. [...] z przeznaczeniem pod budowę infrastruktury.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt.1 k.p.a. wznawia się postępowanie w przypadku, gdy "dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczną okazały się fałszywe". Zgodnie z art. 32 ustawy Prawo budowlane dnia 7 lipca 1994 r. do wniosku o pozwolenie na budowę należy załączyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dot. terenu objętego wnioskiem. Kwestia posiadania czy braku posiadania prawa do dysponowania teren na cele budowlane jest istotna okolicznością faktyczną, mającą wpływ na rozstrzygniecie sprawy wydania decyzji pozwolenia na budowę, gdyż zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto m.in. "złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane".
Jak wynika z akt sprawy w momencie wydania decyzji Nr [...] z dnia 20.01.2009 r. inwestor – [...] Sp. z o.o. nie posiadał prawa do dysponowania działką nr "6" obr. [...] na cele budowlane. Prawo to uzyskał dopiero w momencie podpisania umowy z Gminą Miejską K. zawartą w dniu 05.03.2009 r. Tym samym przedłożony przez inwestora wniosek o pozwolenie na budowę w momencie wydawania decyzji Nr [...] z dnia 20.01.2009 r. nie spełniał warunków zawartych w art. 32 ustawy o prawie budowlanym, a w związku z tym wymagał uzupełnienia, które dopiero umożliwiłoby wydanie decyzji w sprawie.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że decyzja Nr [...] z dnia 20.01.2009 r. została wydana w oparciu o niezgodne ze stanem prawnym oświadczenie inwestora. Niezgodność ta ujawniła się dopiero po wydaniu przez organ administracyjny w/w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: " Budowa linii kablowej SN -15 kV do zasilania jako przyłącze nr 2 stacji transformatorowej przy ul. [...] w K. - działki nr "1", "2", "3", "4", "5" obr. [...]".
Zgodnie z treścią art. 151 § 1 pkt. 2 kpa, organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145a kpa, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji pozwolenia na budowę, w tym także we wznowionym postępowaniu, po stwierdzeniu, że istnieją przesłanki do uchylenia decyzji dotychczasowej, sprawa jest rozstrzygana merytorycznie poprzez wydanie decyzji pozwolenia na budowę, jeżeli planowana inwestycja jest zgodna z przepisami prawa budowlanego lub decyzji odmawiającej udzielenia takiego pozwolenia, jeżeli jest z tymi przepisami niezgodna.
Zgodnie z art. 146 § 2 kpa nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Z powyższego wynika, iż celem postępowania administracyjnego (w tym również wznowionego postępowania) jest wydanie decyzji, która rozstrzygnie sprawę co do istoty.
Jednakże w związku z oświadczeniem pełnomocnika inwestora złożonym w piśmie z dnia 10.03.2009r. informującym, iż inwestor wykonał roboty budowlane objęte decyzją pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia 20.01.2009 r., co potwierdza przedłożony w dniu 01.04.2009r. dziennik budowy, należy w tym miejscu rozważyć czy wobec wykonania zamierzenia inwestycyjnego organ administracyjny ma prawo wydać merytoryczną decyzję w sprawie pozwolenia na budowę czy też winien postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa administracyjnego pozwolenie na budowę może zostać wydane jedynie na przyszłe zamierzenie inwestycyjne, wykonanie zamierzenia inwestycyjnego powinno skutkować umorzeniem postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę.
Wobec powyższego organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Nr [...] z dnia 20.01.2009 r. wobec zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1pkt 1 k.p.a. powinien uchylić decyzję o pozwoleniu, natomiast z uwagi na zaistnienie okoliczności skutkującej bezprzedmiotowością postępowania mającego na celu zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielającego pozwolenie na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego powinien umorzyć w/w postępowanie zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie nie zachodzi okoliczność wskazana w art. 146 § 2 k.p.a., bowiem w wyniku wznowienia postępowania nie zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, jak również nie zachodzi okoliczność wskazana w § 1 tego przepisu, bowiem od momentu doręczenia decyzji nr [...] z dnia 20.01.2009 r., nie upłynął termin określony w w/w paragrafie.
Odwołanie "[...]" Sp. z o.o. nie zostało uwzględnione i Wojewoda, decyzją z dnia z dnia 8.06.2009 r., (znak: [...]) - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podnosząc w uzasadnieniu co następuje.
1. W przypadku potwierdzenia istnienia okoliczności wskazanej w art. 145 § 1 kpa organ administracji publicznej, wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). Wydanie w sprawie nowej decyzji, poprzedzone być winno powtórną oceną zgromadzonego w sprawie całego, kompletnego i uzupełnionego materiału dowodowego, który uwzględniałby stan faktyczny. Czynności podejmowane przez organ administracji stanowią bowiem powrót do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję rozstrzygająca zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygnięta. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, inwestycja została w całości zrealizowana. Bez znaczenia w tym miejscu jest ustalenie, że została zrealizowana w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę.
2. Skoro w sprawie ustalono, że inwestycja została już zrealizowana to bezprzedmiotowe staje się postępowanie w przedmiocie pozwolenie na budowę.
3. W sprawie nie ma zastosowanie art. 146 § 2 kpa, gdyż w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie można stwierdzić, że w sprawie może "zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, bowiem inwestor nie uzupełnił materiału dowodowego o aktualne i prawidłowe oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania terenem na cele budowlane".
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., i zarzucając zaskarżonej decyzji:
A. naruszenie art. 15 w związku z art. 138 § 1 w związku z art. 149 § 2 kpa, poprzez brak ponownego rozpoznania spraw (w tym przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w jakimkolwiek zakresie), wobec utrzymania w mocy Decyzji Prezydenta, pomimo tego, że Decyzja Prezydenta została wydana w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie wydania Decyzji PnB, podczas gdy organ ponownie rozpatrując sprawę - w trybie art. 149 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego - powinien brać pod uwagę stan faktyczny obowiązujący w dacie prowadzenia postępowania " wznowieniowego",
B. naruszenie art. 15 w związku z art. 138 § 1 w związku z art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 kpa, poprzez brak ponownego rozpoznania spraw (w tym przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w jakimkolwiek zakresie), co doprowadziło do sprzecznych a zarazem wadliwych wniosków, a mianowicie:
ba. przyjęcia, iż brak zaktualizowania (przez Stronę Skarżącą) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, uniemożliwia zastosowanie instytucji określonej przepisem art. 146 § 2 kpa, podczas gdy Strona Skarżąca nie była wzywana (tak przez Prezydenta, jak i Wojewodę) do aktualizacji oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaś okoliczność legitymowania się przez Stronę Skarżącą tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości była organom obu instancji znana;
bb. przyjęcia (w ślad za twierdzeniami Decyzji Prezydenta) błędnej wykładni przepisu art. 146 § 2 kpa, w związku z orzeczeniem, iż fakt zrealizowania Inwestycji powoduje bezprzedmiotowość postępowania, a zarazem uniemożliwia zastosowanie powyższej regulacji prawa, podczas gdy wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 2 w związku art. 146 § 2 kpa, nie jest tożsame z wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (zgodnie w art. 151 § 1 pkt 2 kpa
wniosła o:
uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją organu l instancji i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
W długim uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, na to, że:
1/ zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny oraz orzecznictwa organ rozpoznając sprawę wznowienia postępowania jest zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy pod względem prawnym i faktycznym. Powyższe nie pozostawia wątpliwości, iż podstawę rozstrzygnięcia sprawy "wznowieńiowej", stanowi stan faktyczny z daty orzekania w tejże sprawie, a nie w sprawie zakończonej decyzją w stosunku do której toczy się postępowanie "wznowieniowe". Pogląd ten podziela zresztą Wojewoda, skoro twierdzi, iż uzupełnienie materiału dowodowego o prawidłowo wypełnione oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane umożliwiłoby zastosowania instytucji określonej w art. 146 § 2 kpa,
2/ nie jest słuszne stanowisko Wojewody, Iż Strona Skarżąca powinna z własnej inicjatywy uzupełnić materiał dowodowy o aktualne oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania. Otóż postępowania administracyjne-prowadzi organ i to na nim spoczywa obowiązek gromadzenia materiału dowodowego. W sytuacji, gdy organ l instancji uchybił obowiązkowi wezwania Strony Skarżącej do przedłożenia aktualnego oświadczenia, powinien uczynić to Wojewoda w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Z uchybień organu nie można zaś w żadnym wypadku czynić zarzutu w stosunku do strony postępowania i wyciągać negatywnych dla niej konsekwencji
3/ Wojewoda, choć prezentuje odmienne stanowisko od Prezydenta w przedmiocie możliwości zastosowania regulacji z art. 146 § 2 kpa, to nie odnosi się w żaden sposób do zarzutów odwołania w tej kwestii. Tymczasem Strona Skarżącą obszernie omówiła instytucję z art. 146 § 2 kpa w kontekście rozważanego przypadku. Otóż art. 146 § 2 kpa ogranicza możliwość uchylenia decyzji dotychczasowej, w sytuacji gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Sytuacja, o której mowa w art. 146 § 2 kpa może mieć miejsce wówczas, gdy organ administracji publicznej ustali, iż kwalifikowana wada postępowania nie miała wpływu na treść zaskarżonej decyzji, a zatem konsekwencją prawną wystąpienia tej przesłanki jest sanacja naruszeń norm prawa procesowego w postępowaniu, w którym została wydana zaskarżona decyzja.
4/ Ustalenie formalnej wadliwości rozstrzygnięcia - nie mającej wpływu na jego treść -powinno prowadzić do zastosowania regulacji z art. 146 § 2 kpa. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania tym się różni od na przykład sprawy stwierdzenia nieważności, iż po wznowieniu postępowania (wydaniu odnośnego postanowienia) powstaje fikcja prawna polegająca na ciągłości procesu od daty pierwotnego wniosku do daty ponownego rozstrzygnięcia (decyzją powznowieniową). W tej sytuacji uzupełnienie materiału dowodowego czy usunięcie braków formalnych w toku czynności po wznowieniu powinno być tak traktowane jakby nastąpiło w pierwotnym postępowaniu i prowadzić w rezultacie - w zależności od tego, w którym momencie uzupełnienie/usunięcie nastąpiło - do (1) postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, (2) umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, (3) odmowy uchylenia decyzji. Z tego też względu należy odmówić racji stanowisku organu l instancji, zgodnie z którym fakt zrealizowania Inwestycji uniemożliwia zastosowanie art. 146 § 2 kpa. Wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 2 w związku art. 146 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego nie jest bowiem tożsame z wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (zgodnie w art. 151 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego). Jest tak, gdyż w takim przypadku organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione z w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 z póź.zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie -akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Problem sprawy niniejszej sprowadza się do prawidłowej wykładni art. 145 § 1 pkt. 1, § 2 i 3 oraz 146 § 2 kpa. W sprawie bezsporne jest, że inwestor w chwili wystąpienia o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenie na budowę, złożył niezgodne z prawdą oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością. Niesporne jest także, że w dniu orzekania w sprawie niniejszej więc po wznowieniu postępowania takim prawem dysponował. Orzekające w sprawie organy stoją na stanowisku, że złożenie niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie wiadomo, czy sfałszowanie oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością stwierdzone zostało orzeczeniem Sądu lub innego organu.
Zdaniem organów, skoro inwestor w chwili wydawania decyzji, nie dysponował prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to wniosek inwestora o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenie na budowę w momencie wydawania decyzji w tym przedmiocie, nie spełniał warunków zawartych w art. 32 Prawa Budowlanego z 1994 r., nie mógł więc doprowadzić do wydania pozytywnej decyzji. Po wznowieniu postępowania organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy i wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenie na budowę. Skoro jednak niesporne jest, że zamierzenie inwestycyjne określone w decyzji zatwierdzającej projekt i udzielającej pozwolenia na budowę zostało już zrealizowane nie ma możliwości wydania decyzji o pozwoleniu i zachodzi konieczność umorzenia postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem organów w sprawie nie zachodzi okoliczność wskazana w art. 146 § 2 k.p.a., bowiem w wyniku wznowienia postępowania nie zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, jak również nie zachodzi okoliczność wskazana w § 1 tego przepisu, bowiem od momentu doręczenia decyzji nr [...] z dnia 20.01.2009 r., nie upłynął termin określony w tym paragrafie. Wydanie w sprawie nowej decyzji, poprzedzone być winno powtórną oceną zgromadzonego w sprawie całego, kompletnego i uzupełnionego materiału dowodowego, który uwzględniałby stan faktyczny. Czynności podejmowane przez organ administracji stanowią bowiem powrót do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję rozstrzygająca zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygnięta. Bez znaczenia jest ustalenie, że została zrealizowana w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę.
Powyższy pogląd co do możliwości zastosowania art. 146 § 2 kpa kwestionuje skarga, którą należy uznać za uzasadnioną.
Gdyby podzielić pogląd organów, że po wznowieniu postępowania właściwy organ wydaje decyzję w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili wydawania pierwszej decyzji - następnie, po wznowieniu postępowania i stwierdzeniu zaistnienia przesłanki wznowienia - uchylonej, przepis art. 446 § 2 kpa praktycznie straciłby znaczenie. Przepis ten stanowi, że nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wykładnia jego musi prowadzić do wniosku, że mimo istnienia przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 - są sytuacje, że decyzji nie uchyla się. Pierwszą jest taka, iż gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynął określony przepisem czas, drugą taka, w której w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Ustawodawca więc nakazuje uwzględniać - stan faktyczny - istniejący w chwili wydawania decyzji po wznowieniu postępowania. Powiada, że wprawdzie zaistniała sytuacja dająca podstawę do wznowienia (w niniejszym przypadku, niezgodne z prawdą a więc fałszywe oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością) - ale obecnie istnieje sytuacja, taka, że mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, l tak właśnie jest, w ocenie Sadu, w analizowanej sprawie. W chwili obecnej inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - i wszystkie okoliczności wskazują (innych okoliczności przeciwko wydaniu decyzji organy nie podnoszą), że gdyby orzekano obecnie również wydano by decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. A więc byłaby to decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Ustawodawca akceptując takie sytuacje nie przeszedł do porządku dziennego nad faktem, że w chwili rozpatrywania wniosku - istniała wada uniemożliwiająca jego uwzględnienie. Taką sytuacje przewidział w § 2 art. 151 kpa stanowiąc, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Jeszcze zwrócić należy uwagę na jedną ważną okoliczność, całkowicie pominiętą przez orzekające organy i nie dostrzeżoną przez skarżącą spółkę. Podstawy wznowienia organy dopatrują się w art. 145 § 1 pkt. 1 kpa, który stanowi, że przyczyną wznowienia może być fakt, iż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Co dopiero zacytowany przepis należy czytać łącznie z § 2 i 3 art. 145 kpa. Otóż z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, a także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.
Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest, iż wznowienie postępowania następuje po stwierdzeniu sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu. Wyjątkiem jest natomiast, możliwość wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu. Przesłanką wznowienia w takiej sytuacji jest oczywiste sfałszowanie dowodu i fakt niezbędności wznowienia dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, a także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Przejście do porządku dziennego nad tą okolicznością- samo przez się decyduje o wadliwości zaskarżonej decyzji.
Tak więc ponowię rozpoznając sprawę orzekające organy muszą ustalić, czy możliwe jest wznowienie postępowania w sytuacji gdy sfałszowanie dowodu nie zostało stwierdzone orzeczeniem Sadu lub innego organu, chyba, że nastąpiło takie stwierdzenie tylko zostało pominięte przez organy. Jeżeli jednak takiego stwierdzenia nie było, muszą ustalić czy sfałszowanie dowodu ( dowodem w rozumieniu art. 75 § 1 kpa, jest wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem) jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, a także, iż postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.
Jeszcze inną sprawą jest odpowiedzialność karna osoby składającej fałszywe oświadczenie, ale ta odpowiedzialność może być rozpatrywana we właściwym postępowaniu po zawiadomieniu przez organy administracji - organów ścigania.
Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "a" i "c" oraz art.135 oraz 152 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło