II SA/Kr 1515/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie legalizacji ujęcia wód powierzchniowych za pomocą urządzeń wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. na rzecz J. J. kwotę [...]zł ( słownie: trzysta złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] decyzją z dnia 11.05.2017 r., znak: [...], na wniosek J. i T. L., A. K., oraz C. K., A. L., H. L., M. K., K. H. i P. H., zalegalizował ujęcie wód powierzchniowych za pomocą urządzeń wodnych, tj. dwóch studni infiltracyjnych o średnicy 0,9 m, posadowionych w dnie potoku "[...]", lewobrzeżnym dopływie [...], na działkach nr [...] w miejscowościach S.. W uzasadnieniu wskazano na pismo Burmistrza Miasta [...] o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz iż wykonanie urządzenia nie narusza art. 63 prawa wodnego. Od powyższej decyzji odwołał się J. J., podnosząc, że w decyzji błędnie została powołana nieruchomość nr ewid.[...] jako miejsce posadowienia studni, gdy tymczasem ujęcia wody znajdują się na działce nr ewid. [...]; że budowa studni była nie tylko rażącym naruszeniem prawa własności, ale samowolą budowlaną. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. decyzją z 8 września 2017 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu streszczono przebieg postępowania i wskazano, iż z treści operatu wodnoprawnego sporządzonego w grudniu 2015 r. wynika, że powyższe studnie zlokalizowane są w korycie potoku "[...]", lewobrzeżnym dopływie [...], na działkach nr [...], obręb S.. Na takie usytuowanie studni wskazuje też mapa sytuacyjno-wysokościowa aktualizowana na dzień 13.05 2016 r., przedłożona w uzupełnieniu wniosku w dniu 16.05.2016 r. przez wnioskujących o legalizację. Potwierdza to również kierownik terenowej jednostki organizacyjnej Zarządu Zlewni [...] z siedzibą w Z. - na przesłanej mapie sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej przez geodetę w listopadzie 2015 r. naniesiono dwie studnie, które znajdują się w korycie potoku, w szczególności studnia nr 1 w km 0+870 potoku o współrzędnych geograficznych N: 49°43'44,05"; E: 19°0'10,09" oraz studnia nr 2 N: 49°43'43,93"; E: 19°0'09,99. Wskazano, że art. 10 ust. 1a w zw. a art. 14 ust. 1 ustawy Prawo wodne, uznaje śródlądowe wody powierzchniowe płynące za własność Skarbu Państwa, a grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. Ponadto art. 14 ust. 1a wyjaśnia, że przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych w granicach linii brzegu, a art. 15 ust. 1 tej ustawy podaje, że linię brzegu dla cieków naturalnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. Przedmiotowe studnie, usytuowane w korycie znajdują się na gruntach pokrytych wodami powierzchniowymi potoku [...] j.w., zatem przepisy art. 47 - 48 Kodeksu cywilnego nie mają zastosowania w tej sprawie. W przypadku gruntów pokrytych wodami własność urządzeń wodnych nie pokrywa się z własnością wody oraz własnością gruntu. Skoro przedmiotowe urządzenia zlokalizowane są na gruncie pokrytym wodą, czyli na gruncie Skarbu Państwa, to za współwłaścicieli należy uznać wykonawców urządzenia lub następców prawnych wykonawców, a takimi są wskazani w operacie wodnoprawnym: J. i T. L., A. K., C. K., A. L., H. L., M. K., K. H. i P. H.. Z akt sprawy wynika, że wnioskującymi o legalizację studni są w.w. współwłaściciele studni, czyli uprawnieni do złożenia wniosku o legalizację. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył J. J. zarzucając, iż powołanie się na artykuł 64a ust. 1 ustawy Prawo wodne jako prawo do zalegalizowania studni jest błędne ze względu na to że w/w studnie zostały posadowione jako samowola budowlana bez zgody skarżącego na terenie jego działki tj. [...] na której nie dopuszcza się nowych ujęć wodnych w planie przestrzennego zagospodarowania, a ponadto art. 50 kc w sposób jednoznaczny określa kto jest właścicielem urządzeń wodnych stojących na niepokrytych wodą terenie, niezależnie od tego kto był wykonawcą tego urządzenia. Od samego początku toczącego się sporu strona przeciwna błędnie wskazała działkę [...] jako miejsce posadowienia studni. Wskazuje na to stan przebiegu cieku wodnego rozdzielającego działkę nr [...] od działki [...] a także umiejscowienie osiemdziesięcio -letnich drzew po obu stronach potoku. W treści uzasadnienia strona przeciwna opisując usytuowanie studni powołuje się na mapę sytuacyjno-wysokościową aktualizowaną na grudzień 2015r., a także na dzień 13.05.2016r. Obie mapy a także mapa z 28.04.2010r. wskazuje wszystkie ujęcia wody poza spornymi. Zawiadomieniem z dnia 16 maj 2017r. wraz z sąsiadami, po raz pierwszy od 17 -tu lat skarżący został poinformowany o czynnościach ustalenia i przyjęcia przebiegu granic nieruchomości oraz ustaleniu linii brzegowej potoku. Powyższe czynności są w trakcie realizacji w świetle czego obowiązują poprzednie ustalenia. Prawo wodne w art.14 ust. 1a wyjaśnia, że przez grunty pokryte wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych w granicach linii brzegu, a art.15 ust. 1 podaje że linie brzegu stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, która ustaliła się według średniego stanu wody z okresu co najmniej 10-ciu lat. Powyższe w odniesieniu do stanu faktycznego posadowionych studni potwierdza ich lokalizację w obrębie działki [...] poza gruntem pokrytym wodami powierzchniowymi. W odniesieniu do powyższego, lokalizacja urządzeń wodnych narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisy art. 63 prawa wodnego. Od początku tj. od roku 1999 teren bezpośrednio sąsiadujący z istniejącymi obecnie studniami przewidziany był pod zastosowanie oczyszczalni ścieków drenażowych rozsączających co zostało ujęte w operacie wodno-prawnym z roku 2001. W tym samym operacie zostały ujęte cechy formalne oraz techniczne dotyczące zarurowania cieku wraz ze studzienkami rewizyjnymi na długości 102 metrów. To również przesądzało o innych ujęciach wody na tym terenie. Zgodnie z kolejnym operatem wodno-prawnym z 2015r skarżący wykonał prace w celu umocnienia brzegów potoku i umocnienia koryta potoku. Dalsze prace konieczne dla zachowania bezpieczeństwa przeciw powodziowego poprzez istniejące studnie uniemożliwiają dokończenie powyższego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargi skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z powodu naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 64a ust. 1 i 2 obowiązującej w dniu wydania decyzji ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2017.1121 t.j.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 64a ust. 1 i 2 w/w ustawy Prawo wodne dotyczącej legalizacji urządzeń wodnych, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza dokumenty wskazane w art. 131 ust. 2. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Kontrola przeprowadzonego postępowania zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, prowadzi do wniosku, że nie ustalono zarówno tego na jakiej (jakich) działkach znajdują się przedmiotowe urządzenia wodne – studnie, oraz brak jest jakichkolwiek ustaleń, że wnioskodawcy są właścicielami urządzenia wodnego (studni). Operat wodnoprawny wskazuje tylko na działkę nr [...], podczas gdy w decyzjach wskazano na działki nr [...] i [...]. Nadto skarżący wskazuje na działkę nr [...], a z akt i map sytuacyjno - wysokościowych takie położenie wprost nie wynika. Dodatkowo organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji nie przeprowadziły żadnych ustaleń w zakresie tego, czy wnioskodawcy są właścicielami urządzenia wodnego (studni), przyjmując iż skoro złożyli wniosek to nimi są. Brak było również jakichkolwiek ustaleń i własnej oceny co do spełnienia innych w/w przesłanek dotyczących legalizacji w postaci nie naruszenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63 ustawy Prawo wodne. Organ I instancji wskazał na pismo Burmistrza Miasta [...] o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie weryfikując i nie dokonując żadnej jego oceny, podobnie, iż wykonanie urządzenia nie narusza art. 63 prawa wodnego, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia spełnienia tego warunku. Z kolei organ odwoławczy poza streszczeniem przebiegu postępowania i sprawozdania z czynności organu I instancji, pomimo zarzutów odwołania odnoszących się do kwestii spornego posadowienia studni na działce nr [...]. Z uwagi na to skarżona decyzja organu II instancji narusza również art. 107 § 3 kpa, gdyż nie obejmuje ustalenia ani co do stanu faktycznego i wskazania żadnych dowodów ani wyjaśnia podstawy prawnej, tj. spełnienia opisanych powyżej przesłanek z art. 64a ust. 1 i 2 w/w ustawy Prawo wodne, co stanowi poważne naruszenie podstawowych zasad rządzących postępowaniem dowodowym. Powyższe braki czynią ustalenia organów niewystarczającymi i wadliwymi oraz prowadzą do konstatacji, że postępowanie dowodowe było ułomne i wyprowadzone z niego wnioski nie zasługują na podzielenie. Nie prowadzą one bowiem do usunięcia wątpliwości dotyczących tego na jakiej (jakich) działkach znajdują się przedmiotowe urządzenia wodne – studnie. Tym samym nie da się wyrazić oceny, czy są one zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego, skoro nie wiadomo gdzie dokładnie są usytuowane. Ponadto brak jakichkolwiek ustaleń faktycznych, z których wynikałoby, że wnioskodawcy są właścicielami urządzenia wodnego (studni). Ponownie rozpoznając sprawę organy winny, kierować się wyżej przedstawionymi wskazaniami, zaś wszelkie wnioski i zarzuty stron winny zostać rozpatrzone z poszanowaniem art. 8 kpa, nakazującym prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.