II SA/Kr 1533/02

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : WSA Krystyna Daniel /spr./ AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wykonania czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącego W.K. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. PINB w S. decyzją z [...].02.2002r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 51 ust. 4 ustawy z 7.07. 1994 r. Prawo budowlane odmówił wydania decyzji na wniosek W.K. w sprawie nakazania M.W. zam. w m. Z. gmina S.: 1. zamurowania istniejących ponad 30 lat otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego - od strony działki W.K. oraz 2. przebudowy lub likwidacji istniejącego szamba, usytuowanego w narożu działki stanowiącej własność M.W., od strony drogi krajowej S.-K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że budynek mieszkalny usytuowany na działce M.W. został legalnie wybudowany w latach 1966-1968, na podstawie decyzji Pręż. PRN w S. z dnia [...].05.1966r. Nr [...]. Decyzja ta obejmowała budowę wolnostojącego budynku, usytuowanego w odległości 3 m od granicy z działką W.K. (fakt ten potwierdza załącznik graficzny do w/w decyzji). Organ I instancji podniósł, że przepisy obowiązującego wtedy prawa budowlanego z 30.01.1961r. wraz z przepisami wykonawczymi nie normowały odległości budynków od granic działek sąsiednich lecz odległości między budynkami. Dlatego też nie można obecnie nakazać likwidacji otworów okiennych w ścianie budynku M.W., nawet w przypadku gdy okna te są w ścianie w granicy między nieruchomościami (wyrok NSA z 28.02. 2000 r. Sygn. IISA/Ka 367/98). Z podkładu mapy zasadniczej, założonej w kwietniu 1997r., wynika, że budynek mieszkalny M.W. znajduje się w odległości 4 m od granicy z działką W.K. Z oględzin przeprowadzonych w dniu 15.11.2001r. wynika, że M.W. wybudowała na swojej działce dwa szamba. Jedno szambo, wybudowane w 1966r. w stosunku, do którego, w latach ubiegłych, prowadzone było postępowanie administracyjne zakończone na etapie wykonania zastępczego, do tej pory nie jest przebudowane na tzw. studzienkę rewizyjną. Drugie szambo, które kwestionuje W.K., wybudowane w latach 1970-1971, znajduje się w narożu działki M.W., od strony drogi krajowej S.-K., w odległości 2 m od granicy z działką W.K. Jest to betonowy zbiornik, zagłębiony, teren wokół szamba jest suchy, bez śladów fekaliów. Lokalizacja i utrzymanie szamba, w ocenie komisji przeprowadzającej oględziny, nie stanowią podstawy do nakazania jego przebudowy lub likwidacji. Od tej decyzji odwołał się w terminie W.K. wnosząc o jej uchylenie i podnosząc, że PINB w S. wydał zaskarżoną decyzję nie prowadząc postępowania wyjaśniającego, a w szczególności "oględzin faktycznych" na miejscu sporu, celem ustalenia faktycznych odległości przedmiotowego budynku i szamba od granicy z działką odwołującego się, podważył także ustalenie organu pierwszej instancji, z których wynika że przedmiotowe szambo jest szczelne, ponieważ - jego zdaniem - posiada ono otwór skierowany do przydrożnego rowu. WINB w K. pismem z dnia 9.04.2002r. zwrócił się do PINB w S. z prośbą o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego odnośnie podnoszonej w odwołaniu kwestii szczelności przedmiotowego szamba i odprowadzenia ścieków do rowu, w terminie do 16.04.2002 r., o czym powiadomił strony. PINB w S. przeprowadził przedmiotowe oględziny w dniu 12 .04.2002r., bez powiadomienia i udziału stron. Z protokołu tych oględzin wynika, że teren wokół szamba i całego rowu przydrożnego, przylegającego do działki M.W. jest suchy, bez śladów fekaliów. Ponadto, poza kawałkami gruzu tj. kawałków zaprawy betonowej w rowie i na skarpie rowu, nie stwierdzono dodatkowych otworów lub urządzeń służących do niewłaściwego opróżniania szamba i wylewania ścieków do przydrożnego rowu. Fakt ten dokumentuj ą zdjęcia, dołączone do akt sprawy. W.K. pismem z 26.04.2002r., skierowanym do WINB w K., zakwestionował fakt przeprowadzenia oględzin w dniu 12.04.2002 r. oraz wyraził wątpliwości czy zdjęcia dołączone do protokołu z oględzin zostały wykonane przez organ I instancji czy też dostarczone temu organowi przez M.W. WINB w K. decyzją z dnia [...].05.2002r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7.07.1994r. Prawo budowlane utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że budynek mieszkalny znajdujący się na działce M.W. jest wybudowany legalnie w odległości 4 m od granicy z działką W.K., przy czym jak ustalono w czasie oględzin, budynek jest usytuowany w odległości 2,17 cm od ogrodzenia wybudowanego w latach 70-tych przez M.W. Z jej oświadczenia wynika, że ogrodzenie jest odsunięte od granicy, ponieważ w tym miejscu przebiegała droga gminna, którą kupił W.K. Także szambo jest wybudowane legalnie, w odległości 2 m od granicy z działką sąsiednią, a więc ich usytuowanie nie narusza obecnie obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra GPiB z dnia 14.12.1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, póz. 140 z póżn. zm.) a w szczególności § 12 ust. 4 pkt l, który stanowi, że należy zachować odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej - 4 m dla budynków zwróconych w stroną granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi oraz § 36 ust. 2 pkt 2, który stanowi, że odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników na nieczystości ciekłe na nie skanalizowanych terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej powinny wynosić co najmniej - 2 m. od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego. Odnosząc się do kwestii szczelności szamba organ odwoławczy wskazał na ustalenia dokonane podczas oględzin terenu w dniu 12.04.2002r., z których wynika, że szambo jest właściwie użytkowane, a teren wokół szamba i całego rowu przydrożnego, przylegającego do działki M.W. jest suchy, bez śladów fekaliów. Ponadto, poza kawałkami gruzu tj. kawałków zaprawy betonowej w rowie i na skarpie rowu, nie stwierdzono dodatkowych otworów lub urządzeń służących do niewłaściwego opróżniania szamba i wylewania ścieków do przydrożnego rowu. Zdaniem organu odwoławczego, wobec powyższych ustaleń, nie ma podstaw prawnych do nakazania M.W. dokonania w tych obiektach przeróbek celem doprowadzenia do zgodności z obowiązującym prawem. Co do kwestii dotyczącej granicy między działkami M.W. i W.K. to w świetle postanowienia SR w S. z dnia 23.07.1990r. dotyczącego rozgraniczenia obiekty M.W. są usytuowane zgodnie z przepisami, a właściwa granica nie została wyznaczona na gruncie, ponieważ sam sąd postanowieniem z 5.06.1995r. uchylił czynność komornika polegająca na wyznaczeniu punktów granicznych. Organ odwoławczy wskazał, że oględziny przeprowadzone w dniu 12.04.2002 r., celem sprawdzenia czy zarzut W.K. dotyczący szamba jest prawdziwy odbyły się bez powiadomienia i udziału stron. Od tej decyzji złożył skargę W.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie M.W. zamurowania otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego od strony działki skarżącego oraz przebudowy lub likwidacji szamba usytuowanego w narożu jej działki od strony drogi krajowej S.-K. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana przez nią decyzja organu pierwszej instancji z [...].02.2002r. zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a. ponieważ nie wyjaśniono istotnych kwestii m.in. nie wyjaśniono w jakiej odległości od granicy z działką skarżącego znajduje się budynek mieszkalny na działce M.W. (organ nie ustalił czy są to 4 m jak wynika z mapy zasadniczej czy 2,17 m jak wynika z oględzin). Nadto zarzucił, że postępowanie było prowadzone tendencyjnie, nie została wyjaśniona kwestia rozgraniczenia działek, chociaż przedmiotowa granica jest wyznaczona na gruncie i nie podjęto żadnych działań celem ustalenia stanu technicznego przedmiotowego szamba. WINB w K., w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie skargi i podtrzymuje stanowisko wyrażone w decyzji z [...].5.2002r., nadto wyjaśnia odnośnie kwestii granicy, że w świetle postanowienia SR w S. z 23.07.1990 r. dotyczącego rozgraniczenia działki M.W. i W.K., obiekty na działce M.W. są usytuowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, ale właściwa granica nie została wyznaczona na gruncie, ponieważ Sąd postanowieniem z [...].06.1995 r. uchylił czynność komornika polegającą na wyznaczeniu punktów granicznych. Nie ustosunkował się do zarzutu tendencyjności oraz ponownie wskazał, że oględziny przeprowadzone w dniu 12.04.2002 r. zostały przeprowadzone bez udziału stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § l ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 w/w ustawy. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności dotyczących przebiegu postępowania administracyjnego i uwzględniając treść wydanych w nim orzeczeń tj. zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Sąd stwierdził, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, a to ze względu na naruszenie w toku postępowania administracyjnego zasad proceduralnych tj. zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 k.p.a. oraz zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 10 § l k.p.a. organy administracji, publicznej zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Art. 79 § l i 2 k.p.a., konkretyzujący zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu stanowi, że: strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej 7 dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Art. 7 k.p.a. wymaga aby w toku postępowania organy administracji publicznej stały na straży praworządności i podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy...., natomiast art. 77 § k.p.a., stanowiący konkretyzację powyższej zasady, nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Sąd stwierdził, że niewątpliwie w przedmiotowej sprawie zachodziła potrzeba wnikliwego ustalenia nie tylko lokalizacji przedmiotowego szamba na działce M.W. względem granicy z działką sąsiednią, stanowiącą własność skarżącego, ale również ustalenia stanu technicznego szamba i sposobu jego użytkowania, w tym sprawdzenia czy nieczystości ze zbiornika są niewłaściwie odprowadzane do przydrożnego rowu. W ocenie Sądu organy administracji nie wywiązały się dobrze z tego zadania ponieważ istotne, dla rozstrzygnięcia o zasadności żądania wniosku, dowody nie zostały zebrane w sposób kompletny i zgodny z wymaganiami postępowania administracyjnego. Z oględzin przeprowadzonych w 15.11.2001r. wynika co prawda, że przedmiotowe szambo usytuowane jest w odległości 2 m od granicy z działką sąsiednią, co jest zgodne z § 36 ust. 2 pkt. 2, rozporządzenia Ministra GPiB z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 1999 r., Nr 15, poz. 140), który stanowi, że odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników na nieczystości ciekłe na nie skanalizowanych terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej powinny wynosić co najmniej - 2 m. od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego, brak natomiast pełnego i miarodajnego materiału dowodowego, z którego mogło by wynikać - jak przyjęły organy rozstrzygające w niniejszej sprawie- że szambo jest właściwie eksploatowane. W szczególności należy podnieść, że organ pierwszoinstacyjny, przeprowadzający dodatkowe postępowanie w trybie art. 136 k.p.a. na żądanie organu odwoławczego, naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez to, że przeprowadzając oględziny w dniu. 12.04.2002r., odnośnie podnoszonej w odwołaniu W.K. kwestii szczelności przedmiotowego szamba i odprowadzenia ścieków do rowu, nie powiadomił stron postępowania o miejscu i terminie oględzin. Jak wynika z akt sprawy W.K. w piśmie z 26.04.2002r. skierowanym do WINB w K. kwestionował sam fakt przeprowadzenia oględzin w dniu 12.04.2002 r. i ich udokumentowanie w postaci zdjęć. Organ administracji publicznej nie może zaniechać obowiązku wynikającego z art. 79 § 1 k.p.a. zawiadomienia strony i pozbawić ją udziału w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 28.03.1985 r., I S.A. 1282/84, ONSA 1985, Nr 2 poz. 5). Niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu jest to bezwzględny obowiązek organu. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok z 13.02. 1986r., NSA 2015/85, ONSA 1986, nr l, póz. 13). W tej sytuacji prezentowana w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego ocena stanu technicznego i sposobu użytkowania szamba, odwołująca się do ustaleń poczynionych w czasie oględzin z 12.04.2002 r. nie może zostać uznana za prawidłową. Nadto, odnośnie kwestii odmowy wydania decyzji przez organy obu instancji -wnioskowanej przez W.K. - w sprawie zamurowania otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce stanowiącej własność M.W. usytuowanego od strony granicy z działką W.K. Sąd stwierdził, że organy I i II instancji nie ustaliły w jakiej faktycznie odległości od granicy powyższy budynek został wybudowany, a w szczególności czy został on wzniesiony zgodnie z decyzją zatwierdzająca plan budowlany i zawierająca pozwolenie na jego budowę (wydane przez Pręż. PRN w S. w dniu 19.05.1966r. Nr[...]) Decyzja ta obejmowała budowę wolnostojącego budynku, usytuowanego w odległości 3 m od granicy z działką W.K. (fakt ten potwierdza załącznik graficzny do w/w decyzji). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.o.p.s.a.