II SA/Kr 1547/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku [...] w K. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania dokonania czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku oś. [...] w K. kwotę [...](dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – powiat grodzki działając na podstawie art. 66 ust. 1 a oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. nakazał Wspólnota Mieszkaniowa [....] w K. usuniecie skutków ingerencji w budynku mieszkalnym wielorodzinnym wraz ze związanymi z nim urządzeniami, zlokalizowanymi na [...] w K., poprzez demontaż blokad parkingowych na każdym z wyznaczonych jedenastu miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązany jest utrzymywać i użytkować budynek zgodnie z poszanowaniem zasad określonych w art. 5 ust. 2 w tym w szczególności w sposób zapewniający niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich. Pod pojęciem obiektu budowlanego należy rozumieć, zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, m.in. dotyczy to również placów postojowych o czym stanowi art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Jak wynika z powyższego miejsca postojowe, w tym również miejsca dla osób niepełnosprawnych związane są ściśle z budynkiem, bowiem są urządzeniami technicznymi, wybudowanymi na podstawie zatwierdzonej dokumentacji stanowiącej integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę. Podkreślenia wymaga również fakt, że zaprojektowane i wybudowane miejsca postojowe dla osób niepełnosprawnych winny mieć charakter ogólnodostępnych miejsc postojowych, z których mogą korzystać wyłącznie osoby niepełnosprawne. Zamontowane blokady parkingowe na ww. miejscach postojowych przez właścicieli przedmiotowego budynku w sposób niewątpliwy uniemożliwiają osobom niepełnosprawnym korzystanie z nich. Mając na uwadze powyższe organ nadzoru budowlanego uznał, iż w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym doszło do ingerencji w przedmiotowy obiekt budowlany, poprzez montaż blokad parkingowych na miejscach postojowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych, co w konsekwencji uniemożliwia właściwe użytkowanie przedmiotowego obiektu wraz z jego urządzeniami. Tym samym w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 66 ust. 1 a ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, których charakter uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie go do celów mieszkalnych, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usuniecie skutków ingerencji lub naruszeń lub przywrócenie stanu poprzedniego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [....] w K. domagając się jej uchylenia. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 13 września 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 24.04.2013 r. nr [...] zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn.: ,budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami w niektórych budynkach oraz garażami podziemnymi wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - obr[...] w K. - oraz dodatkowo w zakresie robót niewymagających ustalenia decyzji o WZ na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. jw. (...)". Projekt budowlany zatwierdzony w/w decyzją przewidywał realizację 11 miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych przy budynku o obecnym oznaczeniu os[...] w K.. W świetle powyższego nie mamy do czynienia z parkingiem jako samodzielnym obiektem budowlanym, lecz parkingiem jako urządzeniem budowlanym związanym z funkcjonowaniem budynku na os. [...] w K.. Pokreślić należy że z uwagi na zdarzenia losowe osobą niepełnosprawną może zostać każdy mieszkaniec budynku na os. [...] w K., także osoba która nie wykupiła stałego miejsca postojowego przy w/w budynku. Ograniczanie blokadami parkingowymi miejsc postojowych dla niepełnosprawnych jest działaniem utrudniającym w/w osobom korzystanie z budynku w celach mieszkalnych. Skoro ustawodawca w warunkach technicznych dla nowo wznoszonych budynków zdefiniował, że zagospodarowując działkę budowlaną należy przewidzieć miejsca postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo z których korzystają osoby niepełnosprawne, to nieuzasadniona względami technicznymi lub użytkowymi ingerencja utrudniająca użytkowanie w/w obiektu przez osoby niepełnosprawne (które mogą nie mieć wykupionego miejsca postojowego) uzasadnia zastosowanie art. 66 ust. 1a Prawa budowlanego. Odmienna interpretacja przepisów prowadziłaby do sytuacji, że w nowo wybudowanym budynku (zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi), można byłoby dokonywać nieuzasadniające względami technicznymi lub użytkowymi ingerencje prowadzące do pogorszenia właściwości użytkowych. W świetle powyższego zaskarżona decyzja PINB w K. z dnia 15.03.2017r. została wydana prawidłowo. Z analizy akt sprawy, treści ksiąg wieczystych nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...] oraz przedłożonej wraz z odwołaniem kopii aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia 18.11.2015 r. wynika, że miejsca parkingowe przeznaczone dla osób niepełnosprawnych należą do części nieruchomości wspólnej. W świetle powyższego stroną w niniejszym postępowaniu jest Wspólnota Mieszkaniowa [....] w K., która działa w imieniu wszystkich właścicieli lokali. Organy nadzoru budowlanego nie badają kto ponosi odpowiedzialność za montaż blokad parkingowych na stanowiskach dla osób niepełnosprawnych. Z roszczeniami w powyższym zakresie można wystąpić przed sądem powszechnym, na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego. Także wzajemne relacje cywilnoprawne pomiędzy [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. a Wspólnota Mieszkaniowa [....] w K. nie należą do strefy spraw administracyjnych w postępowaniach przed organami nadzoru budowlanego. MWINB w K. po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego i podnoszonych zarzutów nie stwierdził, aby zachodziły okoliczności o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a. t.j. aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i konieczny do wyjaśnienia materiał dowodowy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Wspólnota Budynku os[...] w K. zarzucając naruszenie: 1/ art. 6 K.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji bez podstawy prawnej albowiem brak jest przepisów prawa materialnego formułujących zakaz instalowania na miejscach postojowych znajdujących się na terenie prywatnym urządzeń pozwalających na użytkowanie tych miejsc jedynie przez ściśle określone, uprawnione do tego osoby, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji; 2/ art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. polegające na braku rzetelnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez ustalenie faktu nieistnienia blokad parkingowych na przedmiotowych miejscach postojowych w momencie oddawania budynku w sytuacji, gdy z protokołu odbioru z dnia 17 października 2015 r. wynika, ze blokady te były wówczas zamontowane; 3/ art. 66 ust. 1 a Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem: a/ normy z art. 66 Prawa budowlanego znajdują zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy nieprawidłowości powstały w trakcie użytkowania obiektu, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy montaż blokad parkingowych nastąpił już w momencie wybudowania i urządzenia miejsc postojowych; b/ umieszczenie blokad parkingowych na miejscach postojowych dla niepełnosprawnych jest uzasadnione względami użytkowymi, gdyż pozwala na korzystanie z tych miejsc przez osoby wyłącznie do tego uprawnione i nie uniemożliwia ani nie utrudnia w sposób znaczny użytkowania obiektu dla celów mieszkalnych. W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji albo też o uchylenie wskazanych decyzji. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje użytą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest przy tym w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji między innymi - z obowiązującymi przepisami prawa materialnego o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. przesądza bowiem, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi z kolei, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mające wpływ na wynik postępowania. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była ocena legalności decyzji organów nadzoru budowlanego nakazująca stronie skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej Budynku oś. [...] w K. usunięcie blokad zamontowanych na miejscach parkingowych oznaczonych jako przeznczone dla osób niepełnosprawnych. Podstawą prawną decyzji przepis był art. 66 ust 1a U\ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 z późn. zm. (dalej; ustawa). Przepis ten stanowi, iż w przypadku stwierdzenia nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszenia wymagań dotyczących obiektu budowlanego, których charakter uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie go do celów mieszkalnych, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie skutków ingerencji lub naruszeń lub przywrócenie stanu poprzedniego. Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie. Wskazać przede wszystkim należy, iż przepis ten został wprowadzony do ustawy nowelizacją z dnia 7 stycznia 2015 r. dokonanej ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Uzasadnienie do projektu ustawy nie ma odniesień do prawa budowalnego a do przepisów prawa karnego (nowelizacja zmieniała przepis art. 191 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny) ale cele i uzasadnienie likwidacji tych stanów uznanych przez prawodawcę za negatywne, można jak najbardziej odnosić do przepisu który ta nowela wprowadziła do ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu tym czytamy "przedmiotem niniejszej nowelizacji jest zmiana przepisu art. 191 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553, z późn. zm.), który penalizuje zachowania polegające na stosowaniu przemocy wobec osoby lub stosowaniu groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia". "Obserwowane są powszechnie bezkarne zachowania, takie jak: wyłączanie prądu lub ogrzewania, odcinanie dostępu do wody, odbieranie kluczyków do samochodu, wyjmowanie okien, zamurowywanie wejścia do mieszkania czy zamykanie pomieszczeń na kłódkę. Właściciele mieszkań pragnąc wymusić ich opuszczenie przez lokatorów, dopuszczają się zalewania mieszkań, dewastowania budynku, zanieczyszczania oraz niszczenia jego części wspólnych np. poprzez usuwanie drzwi i okien". "Uznając, że dotychczasowa ochrona cywilnoprawna nie stanowi dostatecznej ochrony praw, projektodawca uznał, że czyny polegające na zmuszaniu danej osoby do działania pod przymusem wywołanym oddziaływaniem na rzecz może cechować taki ładunek społecznej szkodliwości, który uzasadnia reakcję prawnokarną państwa". Celem tej zmiany była więc ochrona lokatorów nękanych przez właścicieli kamienic dążących do dobrowolnego wyprowadzenia przez się przez nich z budynku często umyślnie uszkadzanego, by jego stan techniczny uniemożliwił dalsze w nim zamieszkiwanie. Sama konstrukcja art. 66 ust 1a realizacji celów o których mowa wyżej służy. Mowa w niej mianowicie o nieuzasadnionej ingerencji w substancje budowlaną które uniemożliwiają lub utrudniają użytkowanie budynku do celów mieszkalnych oraz o uprawnieniach organu nadzoru budowlanego do nakazywania bezzwłocznego usunięcia skutków tych ingerencji. Jest dla sądu jasnym, że adresatem tych nakazów nie może być dowolny podmiot ale ten podmiot których dopuścił się niedozwolonej ingerencji w substancję budynku. Przeciwny pogląd wypaczałby jak się wydaje jasną intencje jakimi powodował się ustawodawca nowelizując przepisy i wprowadzając do ustawy tą właśnie regulację. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 26 września 2017 r. II SA/Kr 821/17 nakazując organowi rozważenie stosowania tego przepisu w kontekście tego, że sprawcą naruszeń konstrukcji obiektu budowlanego był organowi znany i nie była to wspólnota mieszkaniowa na którą organ pierwotnie nałożył obowiązek usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust 1 pkt 3 ustawy. Zakładając nawet, że przepis ten można stosować do stanów faktycznych jaki zaistniał w niniejszej sprawie – celem likwidacji blokad zamontowanych na miejscach parkingowych oznaczonych jako przeznczone dla osób niepełnosprawnych, co w ocenie sądu jest wątpliwe (o czym poniżej) to stwierdzić wyraźnie należy, iż organy obu instancji nie wykazały aby skarżona wspólnota była sprawcą tego stanu rzeczy tj montażu blokad. Strona ta przeczy zresztą tej okoliczności, twierdząc iż stan taki istniał od daty wybudowania i urządzenia przedmiotowego obiektu z czego wywieść można, iż blokady zostały zamontowane na skutek działań inwestora a nie wspólnoty, która jako podmiot zawiązała okresie po realizacji i urządzeniu tego budynku wraz z parkingiem. Nałożenie więc obowiązku na wspólnotę nie jest zgodne i intencją ustawodawcy ale też konstrukcją przepisu który wyraźnie kwestie niedozwolonej ingerencji wiąże i obowiązkiem usunięcia niepożądanego stanu rzeczy – rodzaju likwidacji deliktu przez jego sprawcę. Zdaniem sądu rację ma strona skarżąca, iż niedozwolona ingerencja o której mowa w przepisie art. 66 ust 1a ustawy dotyczy obiektów już istniejących a nie takich które dopiero powstają i nie są zamieszkałe. Słowo ingerencja oznacza naruszanie jakiegoś zastanego stanu rzeczy (por. słownik SJP). Nie można tego terminu odnosić do realizacji obiektu budowlanego wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą. Z tego też powodu przepis o jaki organy oparły swoje rozstrzygnięcie nie powinien znaleźć zastosowania. Także pogląd na kwestie czy montaż blokad na miejscach oznaczonych jako przeznczone dla niepełnosprawnych na prywatnym terenie nosi cechy działań pozaprawnych - stanów do likwidacji których służy między innymi przepis art. 66 ust 1a ustawy jest w ocenie sądu prawnie wątpliwy. Przepis § 18 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.) stanowi iż zagospodarowując działkę budowlaną, należy urządzić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, stanowiska postojowe dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również stanowiska postojowe dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne. Przepis ten wprowadza jedynie wymóg zaprojektowania odpowiedniej liczby miejsc postojowych w tym dla niepełnosprawnych ale już nie mówi, że mają to być ogólnodostępne miejsca parkingowe. Konsekwentnie popierając pogląd prezentowany przez organ należałoby uznać że montaż jakikolwiek blokad na miejscach postojowych przy budynkach mieszkalnych jest niezgody z prawem bo utrudnia czy wręcz uniemożliwia parkowanie jakimkolwiek osobom także pełnosprawnym w wyjątkiem osoby która wykupiła prawo do tego miejsca. Pogląd taki byłby zbyt daleko idący. Nie ma przede wszystkim żadnego umocowania w obowiązującym prawie. Stwierdzić w końcu należy, iż celem regulacji zawartej w art. 66 ust 1a ustawy jest ochrona substancji mieszkaniowej przez niedozwolona ingerencją, która to ingerencja uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytkowanie obiektu budowlanego do celów mieszkalnych. Funkcja parkingowa to nie funkcja mieszkaniowa. Oczywiście funkcja ta towarzyszy funkcji mieszkaniowej ale nie jest z nią tożsama. Zamieszkiwanie w budynku nie musi się łączyć z posiadaniem samochodu i koniecznością jego parkowania przed budynkiem. Są to dwie kwestie które należy rozpatrywać oddzielnie. Konkludując stwierdzić należy, iż podstawa prawna nakazu skierowanego na stronę skarżącą w żaden sposób prawnie nie uzasadnia nałożonych na nią obowiązków. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni uwagi o których mowa wyżej. Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.