II SA/Kr 155/01
WyrokWSA w Krakowie2004-12-13
Skład orzekający: Andrzej Irla, Izabela Dobosz, Stanisław Biernat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich osobę, która w okresie powojennym była zatrudniona w organach bezpieczeństwa publicznego, pomimo twierdzeń o skierowaniu jej tam przez organizacje niepodległościowe i zatajeniu tej służby z powodu przynależności do AK?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 107 § 3 k.p.a.) poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu zweryfikowania twierdzeń strony o skierowaniu jej do służby w UB przez organizacje niepodległościowe. Organ nie zbadał również dokładnie powodu zwolnienia z PUBP, który był określony jako zatajenie przynależności do AK, co mogło mieć znaczenie dla oceny sytuacji.Stan faktyczny
Skarżący S.G. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z uwagi na zatrudnienie w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1945-1947. Skarżący twierdził, że został tam skierowany przez dowódców z AK i został zwolniony z UB za przynależność do AK. Organ pierwszej instancji utrzymał decyzję w mocy, uznając zatrudnienie w UB za wystarczającą przesłankę do pozbawienia uprawnień. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA: Izabela Dobosz Stanisław Biernat ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 14 grudnia 2000r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j ą decyzję tego samego organu z [...].08.2000r., II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego S.G. kwotę 10 zł. ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...].08.2000 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt l lit. a/ w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a/ oaz art. 21 ust. 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami) pozbawił uprawnień kombatanckich S.G. , ur. [...]., przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w K. w 1976 r. z tytułu działalności w ruchu oporu od [...].1943 r. do [...].1945 r. oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...]1945 r. do [...]1947 r. W uzasadnieniu organ podał, że jak wynika z pisma KW Policji we W. z [...].2000 r. oraz akt kombatanckich ZBoWiD S.G. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego od [...].1945 r. do [...]1947 r. Ta okoliczność powoduje, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o kombatantach... pozbawienie S.G. uprawnień kombatanckich. Organ powołał swoje pismo, w którym wezwał stronę do przedłożenia dowodów na okoliczności określone w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach... i stwierdził, że ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa w całości na osobie zainteresowanej. Przedłożone dokumenty przy piśmie strony z 1.06.2000 r. nie stanowią, wg Urzędu, dowodów w rozumieniu art. 21 ust. 3.
W powołanym piśmie z 1.06.2000 r. S.G. opisał okoliczności podjęcia pracy w UB J. za wiedzą i przyzwoleniem osób, które znał z podziemia okupacyjnego AK, a którzy wyjechali po 1945 r. na Ziemie Odzyskane i podjęli pracę w administracji w pow. J. Strona podała nazwiska tych osób, ale stwierdziła że osoby te już nie żyją. S.G. podał, że kontaktował się często z tymi osobami, informując je o akcjach UB i w innych sprawach.
We wcześniejszym piśmie do Urzędu ds. Kombatantów z dnia 31.03.2000 r. S.G. opisał swoją działalność w ruchu oporu w czasie okupacji. Jeśli chodzi o zatrudnienie w UBP w J. S.G. podał, że prowadził tam warsztat krawiecki, a następnie został wcielony do plutonu wartowniczego. Podał, że nie ukrywał swojej przynależności do AK i za to został karnie zwolniony.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.G. uznał pozbawienie go uprawnień kombatanckich za krzywdzące i pomijające jego działalność w ruchu oporu.
W dniu [...]12.2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydal decyzję Nr [...], w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 138 § l pkt l w związku z. art. 127 § 3 i art. 129 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt l lit. a/ w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a/ oraz art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach... W uzasadnieniu organ powtórzył motywy zawarte w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji oraz stwierdził że samo zatrudnienie w strukturach UB jest wystarczającą przesłanką pozbawienia uprawnień kombatanckich.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.G. podał, że na polecenie dowódcy z AK wstąpił do UBP, gdzie służył jako wartownik, a potem referent gminny i skąd został wydalony za przynależność do AK.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.
Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. l ust. 2. art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach... .
Niesporne jest, że S.G. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w ruchu oporu. Uprawnienia te nie były kwestionowane w postępowaniu weryfikacyjnym. Jak wynika jednak z zaświadczenia KW Policji we W. z [...].2000 r. skarżący odbywał służbę z PUBP w J. w okresie od [...].1945 r. do [...]1947 r. w charakterze wartownika i referenta gminnego. Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt l lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a/ każde zatrudnienie lub służba w UBP powoduje utratę uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja określona w art. 21 ust. 3pkt l ustawy, stosownie do którego nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt 4 lit. a) i b) wobec osób które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uwzględnił twierdzeń S.G. zawartych w piśmie z 1.06.2000 r. (k. [...] akt postępowania weryfikacyjnego) co do jego kontaktów z ruchem oporu w czasie zatrudnienia w UBP podnosząc, że ciężar udowodnienia okoliczności z art. 21 ust. 3 pkt l) spoczywa w całości na osobie zainteresowanej.
Sąd stwierdza, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji wcześniejszej nie podał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności twierdzeniom strony o tym. że do UBP został skierowany przez swoich dowódców z AK. Stanowi to naruszenie wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Niewątpliwie na zainteresowanym spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, ale nie oznacza to, że organ ma zachować postawę bierną. Zdaniem Sądu organ naruszył normy zawarte w art. 7 i 77 k.p.a. Organ miał bowiem możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu zweryfikowanie twierdzeń z powołanego pisma z 1 .06. 2000 r., co do tego, czy rzeczywiście osoby wymienione w tym piśmie przebywały w czasie okupacji w Z. , a następnie po wojnie pojechały do J. Ponadto organ powinien przeprowadzić dowód z akt osobowych skarżącego znajdujących się w KW Policji we W. w celu bliższego zbadania, co konkretnie oznaczał powód zwolnienia go z PUBP, który został określony jako: zatajenie przynależności do Armii Krajowej.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c/ ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w związku z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło