II SA/Kr 1552/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 sierpnia 2014r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o zwolnienie o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu 13 listopada 2014r. skarżący P. R. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie swej skargi na decyzję WINB z dnia 26 sierpnia 2014r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną – a co za tym idzie – brak środków finansowych koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy. Wskazuje, iż jest osobą zadłużoną wobec ZIKIT oraz ZUS gdyż dopiero rozwija swą firmę z dotacji Unii Europejskiej przyznanych mu przez Urząd Pracy w K. Działalność, którą wykonuje jest sezonowa – w zimie nie ma żadnych dochodów. Podczas sezonu spłaca długi wierzycielom. Figuruje w Krajowym Rejestrze Długów. Wnioskodawca przedstawia szereg dokumentów poświadczających przychody z działalności gospodarczej, oświadczenia majątkowe, faktury za media, PIT za 2013r. Wskazuje, iż ponosi koszty utrzymania w wysokości 318 zł ( prąd, gaz ). Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z działalności gospodarczej rozpoczętej na podstawie dotacji unijnych otrzymanych na mocy decyzji Komisji ds. Przyznawania Dotacji Grodzkiego Urzędu Pracy w K. Działalność ta jest sezonowa – od marca do października. Przychody w 2013r. wyniosły 34 544,00 zł przy kosztach 30 795,47 zł co daje dochód w wysokości 3 758,53 zł. Natomiast w roku bieżącym przychody od marca do października kształtowały się na wysokości 69 805,50 zł przy kosztach 60 277,51 zł. Skarżący ma kilkudziesięciotysięczne zadłużenie w ZIKIT oraz ZUS. Jest wpisany w Krajowy Rejestr Dłużników. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada żądnych własnych nieruchomości. Lokal, w którym zamieszkuje jest mieszkaniem komunalnym z tytułem do eksmisji, należącym do osoby trzeciej. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Posiada samochód [...] z 1996r. zastawiony przez komornika .Nie ma lokat bankowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazał skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę aktualną, bardzo trudną sytuację majątkową wnioskodawcy, brak dochodów stałych i ich sezonowość, brak oszczędności, własnego majątku mieszkaniowego, zadłużenia wobec ZUS, ZIKIT - nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego, szczególnie iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obligatoryjny. Wnioskodawca posiada bowiem przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – do października 2014r. wyniosły one 69 805,50 zł. Skarżący nie ma też innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu. I choć sytuacja skarżącego z uwagi na zadłużenie, brak własnego majątku lokalowego nie jest łatwa to nie można uznać, iż nie ma on, nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek obciążeń finansowych, która to przesłanka kwalifikowałaby go do otrzymania pomocy w zakresie całkowitym. Orzekający, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony na obecnym etapie sprawy nie uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości umożliwiając mu tym samym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).