II SA/Kr 1554/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi C.R. na decyzję Wojewody z dnia 16 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej C.R. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu oraz kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Dnia 27 czerwca 2002 r. C. R. działająca w imieniu własnym oraz w imieniu swej siostry M. H. W. (na podstawie pełnomocnictwa od jej córki - k. 6 a.a. I inst.) złożyła wniosek o zwrot parceli gruntowej l. kat. [...], ujawnionej w Kw nr [...] Sądu Rejonowego w Z. o pow. 0,1144 ha, nabytej przez Skarb Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), na podstawie aktu not. Rep. [...] z dnia 9.10.1970 r. W wyniku prowadzonego postępowania administracyjnego decyzją z dnia 28 lutego 2007 r. Nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...] o pow. 0,4072 ha, położonej w Z., na rzecz M. H. W. oraz C. R.. Decyzją z dnia 15 lipca 2008 r. Nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I - instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta w dniu 14 marca 2011 r. wydał decyzję, którą po raz kolejny, odmówił zwrotu ww. nieruchomości na rzecz wnioskujących. Podniósł, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 9 października 1970 r., zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), Skarb Państwa nabył od J. G. S., którego następcami prawnymi są C. R. oraz M. W., nieruchomość, oznaczoną jako parcela budowlana l. kat. [...] gm. kat. Z. oraz jako parcela gruntowa l. kat. [...] gm. kat. Z.. Stosownie do treści ww. umowy, nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na "cele realizacji Osiedla Mieszkaniowego [...] w Z.". Z przeprowadzonej analizy dokumentów, w szczególności decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Z. z dnia 23 stycznia 1968 r., Nr [...] znak: [...] o lokalizacji szczegółowej, o sposobie wykorzystania terenu, wraz z załącznikami graficznymi do tej decyzji, wynika, że: "teren przedmiotowej nieruchomości znajdował się w całości na obszarze projektowanego osiedla mieszkaniowego "[...]". Przedmiotowa nieruchomość, stanowić miała teren zielony, niezabudowany, na którym projektowano posadzenie nowych drzew oraz przewidywano zachowanie drzew już istniejących." W związku z powyższym, organ I instancji nie uznał zarzutów wnioskujących, jakoby nieruchomość w chwili obecnej stanowiła działkę niezabudowaną porośniętą drzewami, co ma świadczyć, wg wnioskujących, o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia i tym samym stanowić powód do zwrotu nieruchomości. Dodatkowo, w dniu 10 października 2008 r. Starosta przeprowadził rozprawę administracyjną w trakcie której przesłuchano w charakterze świadków A. M. i J. R.. Zgodnie z ich zeznaniami w połowie lat 70-tych, teren przedmiotowej nieruchomości był zabudowany domem drewnianym. Nie pamiętali dokładnej daty jego rozbiórki, lecz wg ich zeznań stał tam jeszcze w 1974 r. natomiast budowa osiedla [...] została zakończona w 1976 r. Tym samym organ pierwszej instancji nie dopatrzył się spełnienia przesłanek zwrotu nieruchomości i odmówił jej zwrotu. Wojewoda, decyzją z dnia 16 sierpnia 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyń, utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty. W ocenie Wojewody decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Wojewoda zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie szczególnie istotne jest to, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, teren zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości stanowi zieleń osiedlową będącą częścią osiedla mieszkaniowego "[...]" w Z., które zostało zrealizowane jako cel główny i było ściśle powiązane z wszelkimi inwestycjami towarzyszącymi. W tym kontekście organ II instancji nie miał wątpliwości, iż wspomniana zieleń osiedlowa stanowi realizację celu wywłaszczenia, o którym mowa w decyzji Nr [...] znak: [...] Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 23 stycznia 1968 r. o lokalizacji szczegółowej i sposobie wykorzystania terenu, gdyż tego typu "infrastruktura osiedlowa" - zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych - jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Odnosząc się natomiast do zarzutów co do nieprawidłowego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków Wojewoda [...] zauważył, iż zawiadomienie Starosty w tej kwestii z dnia 24 września 2008 r., zostało, zgodnie art. 79 § 1 i art. 91 § 1 kpa, prawidłowo doręczone zarówno stronom omawianego postępowania, jak również pełnomocnikom (jako dowód powołał zwrotne potwierdzenia odbioru ww. zawiadomienia z dnia 26 września 2008 r. przez C. R. oraz dnia 30 września 2008 r. w przypadku adwokata Z. K.). Z rozprawy zaś, na której przesłuchano w charakterze świadków osoby wskazane przez występującego w sprawie pełnomocnika wnioskodawczyń, adwokata Z. K., sporządzono protokół, który został podpisany przez wszystkie osoby biorące udział w tej czynności. Organ odwoławczy zgodził się natomiast z zarzutem podniesionym w odwołaniu, iż przy przeprowadzeniu powyższego dowodu uchybiono przepisowi art. 83 § 3 kpa, gdyż osoby przesłuchiwane w charakterze świadków nie zostały pouczone o prawie odmowy zeznań, odpowiedzi na pytania, przy jednoczesnym uprzedzeniu tych osób o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Jednak zdaniem organu odwoławczego, powyższe uchybienie nie miało wpływu na ostateczny kształt złożonych przez świadków wyjaśnień, natomiast żądanie ponownego przeprowadzenia tego dowodu organ II instancji uznał za niecelowe. Skarżąca C. R. złożyła skargę do WSA w Krakowie na decyzje Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 2011 zarzucając organowi odwoławczemu zaistnienie błędu w ustaleniach faktycznych, błędu co do oceny wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż zarówno Starosta, jak i Wojewoda [...] oparli się na złej podstawie prawnej w swoich decyzjach odmawiających zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Według skarżącej decyzja [...] z dnia 23 stycznia 1968 roku: "nigdy nie stała się prawomocna i wymagalna" i do powyższego stanu faktycznego należy stosować postanowienia decyzji [...] ale z dnia 13 stycznia 1968 roku. Ponadto skarżąca zarzuciła, że mimo, iż w treści odwołania podniosła zarzut naruszenia przepisu art. 79 § 1 kpa i art. 83 § 3 kpa w związku z zeznaniami świadków A. M. i J. R. oraz wywodziła, iż w związku z naruszeniem powołanych powyżej przepisów kpa zeznania tych świadków nie mogą mieć waloru dowodu w sprawie, Wojewoda pozostawił go bez rozpoznania. Skarżąca podniosła również, iż wniosek organów administracji, że cel wywłaszczenia został zrealizowany jest błędny ponieważ stanowiąca przedmiot wywłaszczenia nieruchomość nie została wywłaszczona pod osiedle "[...]", a pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" etap II co wynika, jej zdaniem, wprost z decyzji z dnia 2 grudnia 1969 roku znak [...]. Wedle skarżącej inwestycja pod nazwą osiedle mieszkaniowe "[...]" etap II nie został zakończony ani nawet rozpoczęty do tej pory i tym samym spełnione są przesłanki dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] zwrócił się o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). W wyniku dokonanej przez Sąd oceny postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona. Prawidłowo organy przyjęły, że zgodnie z umową sprzedaży z dnia 9 października 1970 r., zawartą w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Skarb Państwa nabył od J. G. S. m.in. przedmiotową działkę na "cele realizacji Osiedla Mieszkaniowego [...] w Z.", a z decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Z. z dnia 23 stycznia 1968 r., Nr [...] znak: [...] o lokalizacji szczegółowej wraz z załącznikami graficznymi do tej decyzji, wynika, że teren przedmiotowej nieruchomości znajdował się w całości na obszarze projektowanego osiedla mieszkaniowego "[...]", a nieruchomość stanowić miała teren zielony, niezabudowany, na którym projektowano posadzenie nowych drzew oraz przewidywano zachowanie drzew już istniejących". (k. 21 i 63-57 akt adm. I inst.) W przedmiotowej sprawie należało rozważyć, czy działki objęte wnioskiem spełniają przesłanki zwrotu przewidziane w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. W tym celu, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w wymaganym sprawą zakresie, należało na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów ocenić, czy rozpoczęto prace mające na celu realizację celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od momentu wywłaszczenia albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany Organy dokonując tej oceny, zdaniem Sądu, naruszył art. 80 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie prawa administracyjnego poglądem, swobodna ocena dowodów powinna być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, a to, przede wszystkim, wszechstronnego odniesienia się do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz zachowania zasad prawidłowego i logicznego rozumowania. Organ rozstrzygający dokonał tej oceny wadliwie. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, należało bowiem uznać, iż na wnioskowanej do zwrotu działce nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Z żadnego z przeprowadzonego w sprawie dowodu nie wynika przecież aby na działce objętej nin. postępowaniem podjęto jakiekolwiek czynności mające na celu urządzenie zieleni osiedlowej jako infrastruktury osiedla. Nie wynika z nich w szczególności, aby posadzono choć kilka drzew projektowanych decyzją o lokalizacji szczegółowej. Przesłuchani świadkowie zeznali natomiast, iż na działce rosną jedynie te drzewa, które rosły na działce w l.70-tych i kilka samosiejek. Skoro organ nie dokonał inwentaryzacji drzew w celu ustalenia, czy na działce istnieją 40 – letnie drzewa, a ten środek dowodowy – ze względu na treść decyzji wywłaszczeniowej i decyzji o lokalizacji szczegółowej, nasuwał się jako pierwszy i najprostszy, to przy uwzględnieniu polecenia Wojewody w decyzji z dnia 15 lipca 2008 r., aby ustalić wszystkimi dostępnymi środkami dowodowymi, czy zrealizowano cel wywłaszczenia oraz zeznań świadków (k.116 i 117 akt adm. I inst.), przyjąć należy, że na przedmiotowej działce nie zrealizowano celu wywłaszczenia tj. nie urządzono żadnej zieleni osiedlowej. Brak też dowodu, aby na ww. działce powstały jakieś ścieżki, mimo, że na załączniku do decyzji lokalizacyjnej taką ukośną ścieżkę, obok istniejących i "projektowanych drzew", zaplanowano (k. 61 - 62 akt adm.). Sama rozbiórka starego domu nie świadczy w żaden sposób o urządzeniu zieleni osiedlowej jako części wchodzących w skład osiedla zaplanowanych terenów zielonych. Brak obecności jakichkolwiek urządzeń na przedmiotowej działce (ułożonych ścieżek, ławek, koszy na śmieci, itp.) świadczy o braku realizacji celu wywłaszczenia w postaci utworzenia zieleni dla powstałego osiedla mieszkaniowego "[...]", zwłaszcza, iż cel ten należy rozumieć ściśle. Powyższe okoliczności świadczą nie o swobodnej, ale dowolnej ocenie materiału dowodowego sprawy, stanowiąc nie tylko naruszenie art. 80 k.p.a., ale i art. 7 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę prawdy obiektywnej. Uchybienia te stanowią naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, które organ zobowiązany będzie usunąć przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W pierwszej kolejności organ I instancji winien jednak zażądać przedłożenia pełnomocnictwa od wnioskodawczyni H. W. bądź podpisania przez nią wniosku o zwrot nieruchomości. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.