II SA/Kr 1556/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Wojewody z dnia 5 września 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a I) ustanowić dla J.W. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. ; II) w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 grudnia 2011 roku oddalił skargę J.W. na postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną S.W. , z synem G.W. , synową M.W. oraz wnukami 5-letnią A. i 3,5-letnim P. Miesięczny dochód małżonków W. wynosi 1.968,45 zł i stanowi go renta skarżącego w wysokości [...] zł oraz renta rolnicza jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi działka o powierzchni 18 arów oraz prawo dożywocia w dwóch mieszkaniach o powierzchni 42 m². Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż nie jest w stanie sfinalizować opłat sądowych z powodu niskich dochodów. Skarżący i jego żona są osobami schorowanymi. J.W. cierpi na cukrzycę, chorobę oczu AMD (żółta plama), zwyrodnienie kręgosłupa, rwę kulszową. Żona choruje na zanik nerwu wzrokowego i sprawy zwyrodnieniowe nóg. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż w akcie notarialnym mają zapisane cztery mieszkania (izby) na parterze domu, ale z braku możliwości utrzymania tych pomieszczeń korzystają tylko z dwóch o powierzchni 42 m². Syn i synowa są rolnikami, gospodarującymi na 6 ha. Uprawiają zboże oraz ziemniaki, z których zbytem są problemy. Wychowują dwoje małych dzieci. Nie mają stałych dochodów, pobierają z pomocy społecznej zasiłek rodzinny na dzieci po 68 zł miesięcznie. Skarżący ponosi wydatki na opał (4 metry drewna i 4 tony węgla) w wysokości 3.200 zł. Wyżywienie, ubranie i środki czystości to koszt około 900 zł. Skarżący i jego żona korzystają z prywatnych konsultacji okulistycznych, kardiologicznych i urologicznych (raz w miesiącu). Koszt tych konsultacji wynosi łącznie około 600 zł. Skarżący oświadczył, że ani on, ani jego najbliżsi, nie posiadają oszczędności. J.W. podniósł, iż choruje na cukrzycę, a od Nowego Roku koszt jego leczenia nie będzie refundowany, dlatego z uzyskiwanych dochodów nie jest on w stanie wykupić wszystkich leków. Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: wypisu z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 5 października 1998 roku o całkowitej niezdolności J.W. do pracy i samodzielnej egzystencji, wypisu z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia 12 sierpnia 2004 roku o niezdolności S.W. do samodzielnej egzystencji, karty informacyjnej leczenia uzdrowiskowego skarżącego w okresie od 23 października do 13 listopada 2011 roku, faktury z dnia 7 grudnia 2011 roku za usługi telekomunikacyjne opiewającej na kwotę 106,69 zł, wypisu z aktu notarialnego z dnia 3 kwietnia 1995 roku umowy darowizny w związku z zaprzestaniem działalności rolniczej, karty informacyjnej leczenia skarżącego z dnia 24 stycznia 2012 roku, decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na wnuki skarżącego, jedenastu faktur za zakup leków przez skarżącego oraz jego żonę opiewających na kwoty od 41,40 zł do 204,03 zł oraz faktury za okulary korekcyjne z dnia 29 grudnia 2011 roku opiewającej na kwotę 199 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W rozpoznawanej sprawie skarżący J.W. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy przedstawioną we wniosku "PPF" oraz piśmie uzupełniającym wniosek z załącznikami należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów, brak jakichkolwiek oszczędności, stan zdrowia wymagający ponoszenia wydatków na zakup leków i specjalistyczne prywatne konsultacje medyczne, oraz wydatki ponoszone na utrzymanie domu, zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy wyższe są koszty związane z zakupem opału, środki finansowe, którymi dysponuje J.W. nie pozwalają na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Dlatego w tym zakresie referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego i ustanowił dla niego adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się wnioskodawca, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. J.W. uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z renty w wysokości [...] zł. Stałymi dochodami dysponuje także małżonka skarżącego pobierająca rentę rolniczą w wysokości [...] zł. Łączne dochody małżonków wynoszą zatem 1.968,45 zł. Skarżący posiada zatem możliwości, aby poczynić stosowne oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z dnia 22 grudnia 2011 roku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Koszty sądowe w takiej wysokości skarżący uiszczał już w przedmiotowej sprawie (wpis od skargi). Ponadto z załączonej kopii faktury z dnia 7 grudnia 2011 roku wynika, że za usługi telekomunikacyjne skarżący poniósł wydatki w kwocie 106,69 zł. Po pierwsze wydatków tych nie można uznać za konieczne, po wtóre zaś skoro skarżącego stać na ponoszenie kosztów usług telekomunikacyjnych w takiej wysokości, to nie można stwierdzić, jakoby nie był on w stanie pokryć kosztów sądowych w zbliżonej wysokości. Uwzględniając powyższe ustalono, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, co przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, jednak nie jest ona na tyle ciężka, by uzasadniać uwzględnienie wniosku w pełnym zakresie. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1- 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). .