II SA/Kr 1558/11
WyrokWSA w Krakowie2012-02-02
Skład orzekający: Mirosław Bator, Jacek Bursa, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywca nieruchomości, który nie był sprawcą faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w rozmiarze większym niż zezwalała na to decyzja administracyjna, może być obciążony sankcją administracyjną (opłatą podwyższoną o 10%) na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sankcja administracyjna w postaci opłaty podwyższonej o 10% na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych może być nałożona wyłącznie na faktycznego sprawcę wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Nabywca nieruchomości, który nie dokonał takiego wyłączenia, nie może być obciążony tą sankcją, nawet jeśli nabył nieruchomość, w której doszło do niezgodnego z prawem wyłączenia gruntów przez poprzedniego właściciela. Obowiązek uiszczania opłat rocznych w zwykłej wysokości (niepodwyższonej) przechodzi na nabywcę w przypadku legalnego wyłączenia gruntów na podstawie decyzji zezwalającej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu o powierzchni 0,0375 ha oraz ustalającej należność i opłatę roczną. Wyłączenia w większym rozmiarze niż zezwalała na to pierwotna decyzja dokonał poprzedni właściciel nieruchomości, która następnie została zbyta na rzecz skarżących. Organy administracji nałożyły na skarżących sankcję w postaci opłaty podwyższonej o 10%, uznając ich za sprawców wyłączenia. Skarżący kwestionowali tę decyzję, wskazując m.in. na wadliwość ustaleń faktycznych i brak odniesienia się do ich argumentów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K.S. i K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 11 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących K.S. i K.S. kwotę 200 zł (słownie dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Starosta K. i działając na podstawie art. 4 pkt. 11, 12 i 13, art. 5, art. 11 ust. 1 2 a i art. 12 ust. 1-4, 6-8, 13 i 14, art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 121 z 2004 r. poz. 1266 zw. zm.) art. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 115 z 2009 r. poz. 967) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm.) - w pkt 1 decyzji zezwolił właścicielom K.S. i K.S. na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni 0,0375 ha w klasie RII, wchodzące w skład działki nr 1, obręb [...], gmina W. W pkt 2 decyzji orzeczono, że wyłączenie z produkcji rolnej części gruntu określonego w pkt 1 o powierzchni 0,0171 ha w klasie RII następuje nieodpłatnie z uwagi na treść art. 12a w/w ustawy. W pkt 3 decyzji ustalono właścicielom należność za wyłączenie z produkcji rolnej części gruntu określonego w pkt l niniejszej decyzji, stanowiącego użytki rolne o powierzchni 0,0204 ha w klasie RII tj. nadwyżkę ponad 0,0500 ha powierzchni zajętej na cele budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w kwocie 7 729 złotych 26 groszy. W pkt 4 podwyższono właścicielom należność ustaloną w pkt 3 niniejszej decyzji o 10 %, zatem kwota należności podwyższonej wynosi 8 502 zł 19 gr. W pkt 5 decyzji zwolniono właścicieli z obowiązku uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej gruntu określonego w pkt 1 niniejszej decyzji, gdyż wartość wolnorynkowa gruntu wyłączonego z produkcji rolnej jest wyższa od kwoty należności z tytułu jego wyłączenia z produkcji rolnej ustalonej w pkt 4. W pkt 6 decyzji ustalono właścicielom opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze gruntu o powierzchni 0.0204 ha w klasie RII w kwocie 850 złotych 22 grosze płatną przez okres 10 lat do 2021 roku, począwszy od 2012. Opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że na wniosek ówczesnego właściciela działki, Starosta K. decyzją z dnia [...] września 2007 r. zezwolił na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni 0,2300 ha w klasie RII na cele budowy 5 budynków mieszkalnych jednorodzinnych i budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej. Z akt sprawy oraz załącznika graficznego decyzji (tj. projektu zagospodarowania działki z zaznaczoną powierzchnią do wyłączenia) wynika, iż na jeden budynek mieszkalny zezwolono na wyłączenie z produkcji rolnej powierzchnię 0,0329 ha w klasie RII, a zatem w działce nr 1 na cele budowy jednego budynku mieszkalnego wyłączono grunt o powierzchni 0,0329 ha. Decyzja stała się ostateczna dnia 21 września 2007 r. Następnie po zakończonym procesie budowlanym na wniosek ówczesnego właściciela działki, dokonano zmiany w ewidencji gruntów użytku rolnego RII na użytek B (tereny mieszkaniowe) o powierzchni 0,0704 ha, zgodnie z faktycznym stanem użytkowania gruntu, który określono w operacie inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego z dnia 5 września 2008 r., a który stanowił podstawę do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów. A zatem wynikająca różnica powierzchni gruntów objętych zezwoleniem na inne niż rolnicze wykorzystanie, a powierzchnią gruntów faktycznie wyłączonych z produkcji rolnej - wynosząca 0,0375 ha (RII) stanowi obszar gruntów wyłączonych z produkcji rolnej. W związku z faktem, że wynikający z operatu inwentaryzacji powykonawczej zakres faktycznego wyłączenia z produkcji rolnej gruntu wchodzącego w skład dz. nr 1 dotyczył działki nr 1 w całości tj. pow. 0,0704 ha, podczas, gdy decyzja Starosty z dnia [...] września 2007 r., dotycząca m.in. w/w działki zezwalała jedynie na wyłączenie użytków rolnych o powierzchni do 0.0500 ha z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego organ wszczął z urzędu przedmiotowe postępowanie. Organ zaznaczył, że pojęcie "wyłączenia z produkcji" zdefiniowane w przepisie art. 4 pkt. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oznacza "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów". Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem, wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która w świetle przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W świetle powyższego w dniu 23 kwietnia 2011 r. organ przeprowadził wizję w terenie, podczas której stwierdzono, że zagospodarowanie całej działki ewidencyjnej nr 1 o pow. 0,0704 ha nie wskazuje na rolnicze użytkowanie gruntu. Skoro na działce rozpoczęto inne niż rolnicze użytkowanie, zatem nastąpiło wyłączenie gruntu z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy. Działka została wyłączona z produkcji rolniczej poprzez proces inwestycyjny jakim była niewątpliwie budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z zagospodarowaniem terenu (budowa podjazdu, ogrodzenia). Ponadto sposób zagospodarowania i użytkowania gruntu jednoznacznie wskazuje, że działka użytkowana w w/w sposób nie może być zaliczona do użytków rolnych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Użytkowanie i zagospodarowanie przedmiotowej działki (trawnik) nie kwalifikuje się do wyżej opisanego użytku rolnego, co potwierdza wypis z rejestru gruntów z dnia 30 marca 2011 r., według którego przedmiotowa działka określona jest w ewidencji gruntów użytkiem B (tereny mieszkaniowe), a zatem nie stanowi już gruntów rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych. Organ wskazał, że zgodnie z wypracowanym orzecznictwem zezwolenie na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej na działce budowlanej winno obejmować powierzchnię pod budynkiem wraz z infrastrukturą. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z analizy akt, cała działka ewidencyjna nr 1 jest wyłączona z produkcji rolnej - na działce znajduje się budynek wraz towarzysząca infrastrukturą. Warunkiem zastosowania przepisu art. 28 ust. 2 jest ustalenie, iż działka przeznaczona była na cele nierolnicze w miejscowym planie zagospodarowania gminy. Zgodnie z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 4 lipca 2007 r. wydanym przez Wójta Gminy W. działka nr 1 ujęta jest w terenach zabudowy jednorodzinnej (MN, MN1). Zgodnie z zapisami planu teren przedmiotowej działki przeznaczony jest m. in. dla zabudowy jednorodzinnej, zatem lokalizacja budynku była zgodna z miejscowym planem, a działka przeznaczona jest na cele nierolnicze.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K.S. i K.S. podnosząc, że przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana po raz kolejny na skutek uchylenia poprzednio wydanej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Odwołujący wskazali, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji jest napisane, że na jeden budynek mieszkalny z wyłączenia wcześniej dokonanego mocą decyzji z [...] września 2007 r. przypada powierzchnia rolna o wielkości 0,0329 ha. Skoro działka ma powierzchnię 0,0704 ha to nie objęty wcześniejszym wyłączeniem obszar wynosi 0,0375 ha. Podnieśli ponadto, że wyłączenie z produkcji rolniczej tego obszaru 0,2004 ha nastąpiło w oparciu o kryterium, którym zapewne był projekt budowlany. Budynek na działce 1 był budowany zgodnie z projektem. Wynika stąd wniosek, że wyłączenie z produkcji rolnej powierzchni odpowiadającej wcześniejszym zasadom było prawidłowe. Tym samym inwentaryzacja powykonawcza i wynik oględzin są wadliwe, bo ani budynek ani działka nie uległy powiększeniu. Odwołujący podnieśli, że twierdzenie o nierolniczym używaniu gruntu jest fałszywe i bezpodstawne. Zaznaczyli, że budynek mieszkalny nie jest skończony, i w dacie oględzin nie był zamieszkały.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 5, 7, 11 i 28 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób bezsporny wynika, iż decyzją Starosty K. z dnia [...] września 2007 r. wydaną na wniosek ówczesnej właścicielki nieruchomości - zezwolono łącznie na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o pow. do 0,0500 ha (w tym: 0,0500 ha R II) w stosunku do działki nr 1 o pow. 0,0704 ha, z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Jednocześnie geodeta uprawniony R.W. działając na zlecenie ówczesnej właścicielki nieruchomości stanowiącej działkę nr 1 złożył w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. sporządzoną przez siebie dokumentację tj. operat - inwentaryzację powykonawczą budynku wraz z przestrzennym rozmieszczeniem elementów zagospodarowania m.in. dla działki nr 1 oraz wykazem zmian gruntowych na w/w działce. Z przedmiotowych dokumentów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż na działce 1 nastąpiła zmiana użytku z "R II" o pow. 0,0704 ha na użytek "B" w zakresie 0,0704 ha. Na tej podstawie Starosta K. dnia [...]grudnia 2008 r. wydał decyzję orzekającą o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów dla obrębu M. , gmina W. zmiany użytku m.in. w stosunku do działki nr 1 o pow. 0,0704 ha, z użytków: "R II - 0,0704 ha", na użytek: "B - 0,0704 ha". Z kolei zmiana użytku w w/w działce, czyli wyłącznie z produkcji rolnej większego obszaru przedmiotowej działki łącznie o 0,0204 ha bez uprzedniej decyzji zezwalającej na wyłączenie, spowodowało - zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 28 ust. 2 ustawy - wszczęcie z urzędu przez Starostę K. dnia 8 października 2009 r. postępowania w sprawie wyłączenia z produkcji rolnej tejże w/w części przedmiotowej działki, które zostało zakończone wydaniem zakwestionowanych przez skarżących decyzji Starosty K. z dnia [...] listopada 2009 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2010 r. Stosownie do wytycznych Sądu, dokonano weryfikacji zakresu wyłączenia podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 23 maja 2011 r. na nieruchomości. Oględziny na nieruchomości potwierdziły zakres faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej na działce 1 podany w operacie wykonanym przez geodetę R.W. , a więc fakt wyłączenia całości działki tj. powierzchni 0,0704 ha, a nie jedynie 0,0500 ha.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli K.S. i K.S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazali na brak ustosunkowania się do argumentów zawartych w odwołaniu, a także źle ustalony stan faktyczny. Podnieśli, że w odwołaniu zwracali uwagę na fakt, że budynek mieszkalny, który znajduje się na przedmiotowej działce, nie został wykończony, w związku z tym nie nadaje się do zamieszkiwania. Co za tym idzie, nie została wypełniona norma art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż grunt nie został wyłączony z produkcji rolnej. Organ nie odniósł się również do zagadnienia, jakie znaczenie w niniejszej sprawie ma oświadczenie złożone przez zbywcę do aktu notarialnego, w którym stwierdził on, że wszystkie opłaty i koszty związane wyłączeniem z produkcji rolnej zostały uregulowane. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. orzekająca o zezwoleniu na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu o powierzchni 0,0375 ha wchodzącego w skład działki nr 1 oraz ustalającej wysokość opłaty rocznej z tytułu wyłączenia tego gruntu z produkcji rolnej. Decyzja kierowana jest do aktualnych właścicieli nieruchomości, przy czym niesporną okolicznością jest, iż wyłączenia z produkcji rolnej w większym rozmiarze niż wynikało to z decyzji zezwalającej na to wyłączenie, dokonał poprzedni właściciel nieruchomości, który następnie zbył ją na rzecz skarżących.
Zdaniem sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych z tytułu zmiany przeznaczenia gruntów został uregulowany w ustawie z dnia z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych Dz. U. Nr 121 z 2004 r.poz.1266 ze zm. (dalej ustawa). Przepis art. 11 ust. 1 tej ustawy stanowi, że wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVa, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10 oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Przepis art. 12 ust 1 ustawy stanowi natomiast, iż osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Zgodnie z art. 28 ust 1 ustawy, w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Z kolei przepis art. 28 ust 2 stanowi, iż w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i ust. 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10 %.
Przesłanką zastosowania normy określonej w art. 28 ust. 2 ustawy jest zatem stwierdzenie, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy. Przez pojęcie "wyłączenia z produkcji" zdefiniowane w przepisie art. 4 pkt 11 powołanej ustawy należy rozumieć "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów".
Organy administracji powołując przytoczony wyżej przepis art. 28 ust 2 oraz opierając się na regulacji zawartej w art. 12 ust 4 ustawy nałożyły na skarżących obowiązek uiszczenia opłaty rocznej stojąc na stanowisku, iż jako nabywcy nieruchomości wyłączonej z produkcji rolnej w większym rozmiarze niż wynikało to z decyzji zezwalającej na wyłączenie, obowiązani są ponosić ciężar o którym mowa w art. 28 ust 2 ustawy. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 1998 r. II SA 767/98 LEX nr 41809 orzekł iż, nowa ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych w art. 28 ust. 1 obciąża odpowiedzialnością za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, niezgodnie z przepisami ustawy, nie właściciela gruntu (jak było w starej ustawie z 26 marca 1982 r.), a sprawcę wyłączenia. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 16 lutego 2010 r. wyraził pogląd, iż systemowa wykładnia art. 28 ust. 1 i 2 prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego ma być stosowana sankcja za nierealizowanie przepisów ustawy jest faktyczny sprawca wyłączenia. Z faktu, iż art. 28 ust. 2 nie wskazuje wprost – jak to czyni art. 28 ust. 1 – podmiotu podlegającego sankcji, nie można w świetle powyższych uwag wywodzić, iż jest nim osoba, która nie dokonała faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej lub leśne.
Podzielając wyżej przytoczone poglądy, wskazać należy, iż przepis art. 28 ust 1 wprowadza generalna zasadę wymierzenia opłaty w formie sankcji dla sprawcy deliktu administracyjnego jakim jest wyłączenie z produkcji rolnej niezgodnie z przepisami ustawy tj. przede wszystkim bez decyzji zezwalającej na to wyłączenie. Przepis ten nie tylko wprowadza generalna zasadę ustalania sankcji ale też w sposób jednoznaczny wskazuje na jej adresata tj. na faktycznego sprawcę wyłączenia. Zdaniem sądu natomiast przepis art. 28 ust 2 nie stanowi samodzielnej regulacji, ale należy go odczytywać łącznie z przepisem zamieszczonym w art. 28 ust 1. Prawidłowa wykładnia tego przepisu jest taka, iż dotyczy on szczególnej sytuacji kiedy doszło do faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, bez decyzji zezwalającej na wyłączenie (przedmiot objęty hipotezą art. 28 ust 1) ale grunt ten w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest na cele nierolnicze lub nieleśne. W tej sytuacji ustawodawca nie zmieniając adresata wobec którego kieruje sankcję - a którym jest sprawca wyłączenia, nakazuje wydać decyzje zezwalającą na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej oraz nakłada obowiązek uiszczania opłaty rocznej podwyższonej o 10 %. Za taką wykładnią przepisu art. 28 ust 2 przemawia także fakt, iż zgodnie z ustawą, wyłączenie z produkcji rolnej to rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntów (art. 4 pkt 11 ustawy) a obowiązek ponoszenia opłat i należności powstaje z chwilą faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej (art. 12 ust 1 ustawy). Logicznym zatem jest, iż ustawodawca obowiązek ponoszenia ciężarów związanych z wyłączeniem z produkcji rolnej, w tym także tych mających wymiar sankcji, nałożył na podmiot który wyłączenia takiego dokonał tj. rozpoczął inne niż rolnicze użytkowanie gruntów. Przemawia za tym także brzmienie art. 12 ust 3 który stanowi, iż w razie zbycia gruntów, co do których wydano decyzje, o których mowa w art. 11 ust. 1-2, a niewyłączonych jeszcze z produkcji, obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych ciąży na nabywcy, który wyłączył grunt z produkcji. Zbywający jest obowiązany uprzedzić nabywcę o tym obowiązku.
Jedyny wyjątek jaki ustawodawca wprowadza w stosowaniu tej zasady zamieszczony został w art. 12 ust 4. Przepis ten mówi, iż w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę. Zdaniem sądu umieszczenie tego przepisu w rozdziale 3 (Wyłączanie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej) a nie w rozdziale 7 (jaki przepis art. 28) (Kontrola wykonania przepisów ustawy) a także okoliczności o których mowa wyżej a dotyczące samej wykładni art. 28 ust 2 tj. że dotyczy on faktycznego sprawcy wyłączenia, muszą prowadzić do wniosku, iż dyspozycja art. 12 ust 4 obejmuje sytuację kiedy to dochodzi do legalnego wyłączenia z produkcji rolnej tj. na podstawie decyzji zezwalającej na wyłączenie i w wymiarze objętym tą decyzją (co łączy się z obowiązkiem uiszczenia opłaty rocznej) w stosunku do nieruchomości która następnie została zbyta na rzecz osoby trzeciej. W tej sytuacji obowiązek uiszczenia opłaty rocznej, ale w zwykłej, nie mającej charakteru sankcji administracyjnej (po podwyższonej o 10 %), obciążą nabywcę nieruchomości.
Sytuacja taka jednak w niniejszej sprawie nie występuje. Sprawcą wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z produkcji rolnej w większym rozmiarze nie wynikało to z decyzji zezwalającej na wyłączenie, jest poprzedni właściciel nieruchomości E.G. , która już po dokonaniu wyłączenia zbyła nieruchomość na rzecz skarżących. W tym stanie rzeczy brak podstaw by obowiązek ponoszenia sankcji za delikt administracyjny kierować do nich.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono jak podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło