II SA/Kr 1558/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2015 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 sierpnia 2014 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia: 1. przyznać skarżącej J. M. prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od kosztów sądowych w 4/5 części; 2. w pozostały zakresie wniosek oddalić. W dniu 21 listopada 2014 r. skarżąca J. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Oświadczyła, iż ma ½ domu, nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 2700 zł wyjaśniając, że składa się na to 900 zł jej emerytury i 1800 zł emerytury męża. Z przedstawionej przez skarżącą sytuacji wynika, że na spłatę kredytu skarżąca przeznacza 650 zł miesięcznie, prąd 200 zł, gaz 200, zł, śmieci 28 zł, podatek kwartalnie 700 zł, telefon ok. 60 zł, lekarstwa - mąż 200 zł, skarżąca 100 zł, środki czystości ok. 80 zł, jedzenie i ubranie ok. 350- 400 zł. Wobec tego, że oświadczenia skarżącej zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wezwano ją w trybie art. 255 p.p.s.a. o uzupełnienie braków wniosku. Wobec nie uzupełnienia wniosku Referendarz Sądowy zarządzeniem z dnia 23 stycznia pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania. Sprzeciw od powyższego zarządzenia złożyła skarżąca. Sąd wezwał skarżącą w trybie art. 255 p.p.s.a. o: a) udokumentowanie dochodów skarżącej oraz jej męża; b) przedstawienie zeznań podatkowych skarżącej oraz jej męża za 2013 rok; c) wyjaśnienie, czy skarżąca uzyskuje inne dochody z tyt. zasiłków, świadczeń socjalnych, pomocy od rodziny itp.; d) wyjaśnienie, czy z posiadanego majątku czerpane są jakieś dochody; e) potwierdzenie stosownymi dokumentami wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem; f) oświadczenie z jakich funduszy opłacany jest pełnomocnik z wyboru; g) przedstawienie rachunków bankowych skarżącej oraz jej męża z ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca oświadczył, iż nie uzyskuje innych dochodów, nie ma kont bankowych, pełnomocnik nie pobiera wynagrodzenia za sporządzenie skargi. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie w całym wnioskowanym przez nią zakresie. Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270), stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu skarżąca wykazała, iż spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, jednakże nie w całym wnioskowanym przez nią zakresie. Skarżąca wraz z mężem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a ich miesięczny dochód wynosi 2 700 zł. Sąd nie stracił z pola widzenia, iż dochód jest dochodem stałym i pewnym, a skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości. Wydatki wskazane przez skarżącą wynoszą ok. 2150 zł miesięcznie. Zwalniając skarżącą od kosztów sądowych, aż w 4/5 ich wysokości Sąd wziął pod uwagę, iż wpis od skargi jaki powinna uiścić skarżąca to kwota 500 zł. Jest to zdaniem Sądu dla skarżącej suma na tyle duża, iż odmowa zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych spowodować by mogła pozbawienie jej konstytucyjnego prawa do sądu. Z całą pewnością sytuacja finansowa skarżącej w chwili obecnej nie jest dobra, jednakże zdaniem Sądu powinna i może ona, biorąc pod uwagę posiadane przez nią środki finansowe - tj. stały dochód - ponieść koszty sądowe w pewnym stosunkowo niewielkim zakresie tj. w 1/5 ich wysokości. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżąca spełniła przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych w części, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.