II SA/Kr 1565/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 września 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: 1. oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych 2. oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie radcy prawnego z urzędu Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 19 września 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych. Skarżąca oświadczyła, że pobiera emeryturę w wysokości 717,07 zł. W skład jej majątku wchodzi kuchnia, korytarz i pokój o łącznej powierzchni około 15 m². Skarżąca nie dysponuje oszczędnościami. Jako przedmiot wartościowy wnioskodawczyni wskazała samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1997. Dodatkowo, na wezwanie Referendarza Sądowego skarżąca wskazała, że gospodarstwo rolne zostało przepisane i skarżąca na nim "nie gospodarzy". Postanowieniem z 21 stycznia 2013 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw na ww. postanowienie, w którym ponownie podniosła wskazane już wyżej okoliczności, jak również podała, że brakuje jej nawet na opłacenie kierowanych do sądów listów poleconych. Zarządzeniem Sędziego z 6 lutego 2013 r. skarżąca została ponownie wezwana, aby oświadczyła w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe czy też wspólnie z córką i jej rodziną. W sytuacji, gdy gospodarstwo prowadzone jest wspólnie z innymi osobami, aby wymieniła te osoby wraz ze wskazaniem ich stanu majątkowego, źródła oraz wysokości uzyskiwanych przez nie miesięcznych dochodów. Skarżąca została również wezwana do podania jakie ponosi miesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, w szczególności wydatki na prąd, gaz, opał, wodę, wywóz śmieci, a także wyżywienie oraz ewentualne wydatki na leczenie. W zakreślonym terminie skarżąca wyjaśniła, że "nie posiada paragonów ze sklepu, apteki" oraz powtórzyła wcześniej podawane informacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2012 r., sygn. akt II GZ 353/12). Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącej o jej sytuacji majątkowej jest niewiarygodne i jako takie nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Przedstawione przez skarżącą informacje nie są bowiem wystarczające do stwierdzenia, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W szczególności skarżąca nie wyjaśniła jakie są koszty utrzymania jej rodziny oraz nie przedłożyła żadnych - poza potwierdzeniem wypłaty emerytury - dokumentów na potwierdzenie, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy zauważyć, że art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżąca została wezwana przez referendarza sądowego, a potem przez sąd do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Mimo to nie przedstawiła żadnych dokumentów dotyczących wydatków ponoszonych na swoje utrzymanie, pozbawiając tym samym sąd możliwości uzyskania pełnego obrazu jej sytuacji majątkowej. Sąd nie neguje faktu, że skarżąca dysponuje niewielkim dochodem w postaci emerytury, jednakże nie można wykluczyć, że z uwagi na prowadzenie gospodarstwa domowego wraz z innymi osobami jest w stanie wygospodarować środki na prowadzenie spraw sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjnej oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy.