II SA/Kr 1567/04
WyrokWSA w Krakowie2007-04-23
Skład orzekający: Jan Zimmerman, Renata Czeluśniak, Ewa Rynczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, nie pouczając stron o możliwości fizycznego podziału nieruchomości i nie ustalając wszystkich spadkobierców zmarłego współwłaściciela?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. W szczególności, nie zapewniono czynnego udziału wszystkim stronom postępowania, nie pouczono o możliwości fizycznego podziału nieruchomości w celu zwrotu części, a także nie ustalono wszystkich spadkobierców zmarłego współwłaściciela. Organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego i nie dokonały jego wnikliwej oceny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot działki nr 126, która została częściowo wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa pod budowę ulicy. Organy administracji dwukrotnie odmawiały zwrotu, argumentując, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a zwrotowi podlega jedynie fizycznie wydzielona część nieruchomości, a nie udział we współwłasności. Skarżąca kwestionowała te rozstrzygnięcia, podnosząc naruszenia przepisów postępowania i brak należytego wyjaśnienia sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody M. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NS A Jan Zimmerman Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Rynczak (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] na podstawie art 4 pkt. 9 b1 oraz art. 136 ust. 3, art. 137, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 póz. 543 ze zm.) i art. 104 kpa Prezydent Miasta K. odmówił S. S., E. S., S. M., M. W., Z. S. i T. S. zwrotu działki nr 126 o powierzchni 0,0146 ha obr [...] jednostka ewidencyjna P. miasto K., objętej KW [...] na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli.
Prezydent Miasta K. w uzasadnieniu podał, że wnioskiem z dnia 18 listopada 1992 r. złożonym do Urzędu Rejonowego w K. S. S. wystąpiła o zwrot działek nr 126 i nr 220 obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. objętych KW [...], uzasadniając, że wnioskowane do zwrotu działki nie zostały zagospodarowane w sposób wymieniony w decyzji wywłaszczeniowej. Działki nr 126 o pow. 0,0146 ha i nr 220 o pow. 0,0250 ha obr. [...] objęte KW [...] stanowiły współwłasność G. C., F. W. i W. W. w udziałach wynoszących po 1/3. Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 2 stycznia 1976 r. Nr Rep. [...] F. W. i W. W. zbyli swoje udziały w prawie własności działek nr 126 i nr 220 obr. [...] na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy ulicy [...] zgodnie z decyzją Urzędu Miasta K. z dnia [...] 1975 r. Nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny. Powyższa umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] 1978 r. Nr [...] Naczelnik Dzielnicy orzekł o wywłaszczeniu udziału wynoszącego 1/3 część działki nr 220 obr. [...] stanowiącego własność G. C. na cele budowy ulicy B. zgodnie z decyzją Urzędu Miasta K. z dnia [...]1975 r. zatwierdzającą plan realizacyjny.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...]1993 r. o sygn. akt [...] prawo do spadku po zmarłym F. W. nabyli: W. W. w 1/4 części, S. S. w 1/4 części, E. S. w 1/4 części i F. W. s. F. w 1/4 części. Natomiast po zmarłej W. W. na podstawie w/w postanowienia prawa do spadku nabyli: S. S. w 1/3 części, E. S. w 1/3 części i F. W. s. F. w 1/3 części.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] 1989 r. sygn. akt l Ns [...] prawo do spadku po zmarłym F. W. s. F. nabyli: D. W. w 1/3 części, M. W. w 1/3 części i M. M. w 1/3 części.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] 2002 r. sygn. akt [...] prawo do spadku po zmarłej S. S. nabyli: Z. S. w 1/2 części i T. S.i w 1/2 części.
Rozpatrując złożony wniosek o zwrot działek nr 126 i nr 220 obr. [...] jedn. ewid. P, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2000 r. odmówił zwrotu udziału wynoszącego 2/3 części w działkach nr 126 i 220 obr. [...] na rzecz poprzednich właścicieli uzasadniając odmowę zwrotu aktualnym przeznaczeniem w/w nieruchomości na cele przebudowy wlotu ulicy B. do ulicy W. oraz budowę pętli autobusowej. Od decyzji tej odwołali się poprzedni właściciele podtrzymując żądanie zwrotu nieruchomości. Wojewoda M. decyzją z dnia [...] 2000 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania ze względu na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Ponadto w ocenie organu II instancji wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji na nieruchomości wywłaszczonej po złożeniu przez byłego właściciela wniosku o jej zwrot może być podstawą ponownego wywłaszczenia, ale nie stanowi negatywnej przesłanki zwrotu. W ponownie zatem prowadzonym postępowaniu decyzją z dnia [...] 2000 r. Prezydent Miasta orzekł o zwrocie udziału wynoszącego 2/3 części w działkach nr 126 i nr 220 obr. [...] na rzecz S. S., E. S., M. M., M. W. i D. W.
Od tej decyzji odwołała się Gmina Miejska podnosząc, że organ l instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia przesłanek zwrotu. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2000 r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność odszukania planu realizacyjnego budowy ulicy B., celem ustalenia zgodności planowanego sposobu zagospodarowania nieruchomości z aktualnym stanem na gruncie.
Prezydent Miasta w wyniku ponownego rozpoznania niniejszej sprawy ustalił, że przedmiotem powyższej decyzji jest udział Skarbu Państwa wynoszący 2/3 części w działce nr 126 obr. [...] objętej KW [...]- zbyty przez poprzednich właścicieli umową notarialną z dnia [...] 1976 r. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu całości lub części wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast art. 137 powyższej ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu lub utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, a cel ten nie został zrealizowany.
Działka nr 220 obr. [...] jedn. ewid. P. przed jej zbyciem na cele budowy ulicy B. zabudowana była domem mieszkalnym zamieszkanym przez poprzednich właścicieli nieruchomości, natomiast działka nr 126 stanowiła teren użytkowy znajdujący się za domem, zabudowany pomieszczeniem gospodarczym.
Jak ustalono na podstawie planu realizacyjnego budowy ulicy B. zatwierdzonego decyzją Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia [...] 1973 r. działka nr 126 nie posiadała zdefiniowanego ściśle celu przeznaczenia i nie przewidywano na niej konkretnych nakładów inwestycyjnych takich jak budowa nawierzchni jezdni, chodnika czy torowiska tramwajowego. Znajdowała się ona na terenie zarezerwowanym pod zieleń otaczającą ulicę oraz częściowo w pasie drogowym ulicy B.
Organ l instancji stwierdził, że jak wynika z protokołu z rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami terenu przeprowadzonych w dniu 12 maja 1993 r. i w dniu 4 lutego 2000 r. działka nr 126 stanowiła teren zielony porośnięty trawą i krzewami przylegający do pętli tramwajowej w Ł., a znajdujący się na nieruchomości, w chwili wywłaszczenia budynek gospodarczy został rozebrany. W wyniku porównania aktualnej mapy sytuacyjno wysokościowej z planem realizacyjnym ulicy B., stwierdzono, że nawierzchnia ulicy, chodnik dla pieszych, torowisko tramwajowe oraz pętla tramwajowa zostały wykonane zgodnie z planem realizacyjnym inwestycji.
W związku z powyższym Prezydent Miasta uznał, że inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia została zrealizowana zgodnie z planem realizacyjnym, a zatem nie można uznać, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość spełnia przesłanki zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Natomiast podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2004 r. połączonej z oględzinami terenu organ administracji ustalił, że działka nr 126 stanowi część pętli autobusowej Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego, zrealizowanej zgodnie z decyzją nr 244/99/u Wydziału Architektury, Geodezji i Budownictwa Urzędu Miasta z dnia [...] 1999 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji dotyczącej przebudowy istniejącego układu komunikacyjnego przy zbiegu ulic B. i W. w związku z budową ulicy G. w K.
Zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości po dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, jaka nastąpiła poprzez wybudowanie pętli autobusowej użytkowanej przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, zdaniem organu l instancji, nie stanowi podstawy do uznania, że nieruchomość stała się zbędna na cele wywłaszczenia. Zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości, jeśli cel wywłaszczona został zrealizowany, nie może stanowić podstawy do uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Organ l instancji podał, że powyższe stwierdzenie wynika z wyroku z dnia [...] 2001 r. sygn. [...] w którym Naczelny Sąd Administracyjny, zawarł następującą tezę: "na podstawie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy przyjąć, że jeżeli cel nabycia nieruchomości został definitywnie osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine), to nie istnieje możliwość jej zwrotu, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia.
Odnośnie natomiast zwrotu działki nr 220 obr. [...] jedn. ewid. P. Prezydent Miasta wyda odrębną decyzję.
W dniu [...] 2004 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. S. Odwołująca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji. Według odwołującej się organ pierwszej instancji nie wypełnił zaleceń zawartych w poprzednich decyzjach Wojewody, które nakazywały przeprowadzić kompletne postępowanie wyjaśniające. Ponadto E. S. stwierdziła, że w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się w sposób prawidłowy do treści art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie wykazano, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna.
Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] na podstawie art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewoda podał, że decyzję organu l instancji należało utrzymać w mocy aczkolwiek z innym uzasadnieniem.
Stosownie bowiem do art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu. Niezbędną, zatem przesłanką prowadzenia postępowania zwrotowego jest wcześniejsze wywłaszczenie prawa własności nieruchomości. Zakres przedmiotowy nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w art. 136 i następne ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) określają ust. 3 i 4 art. 136 oraz art. 216 ustawy. Art. 136 ust. 3 stanowi, że zwrotowi podlega nieruchomość wywłaszczona lub jej część. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu postanowienia ust. 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 ustawy, a więc części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Z kolei art. 216 ust. 1 i 2 ustawy rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych taksatywnie, w tym przepisie oraz przejętych na rzecz określonych podmiotów i na potrzeby Parku Narodowego.
Taka konstrukcja art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona" zawartego w ust. 3 art. 136. Przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku, do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej w znaczeniu podmiotowym i konkretnej w sensie przedmiotowym decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem.
Wojewoda podał, że zgodnie z powołanym wyżej art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwe jest żądanie zwrotu nieruchomości lub jej części. Zwrot części nieruchomości, użyty w ustawie o gospodarce nieruchomościami, oznacza w tym przypadku jej możliwą fizycznie do wydzielenia część, a nie zwrot udziału we współwłasności. Ustawa wyraźnie stanowi, że zwrotowi podlega nieruchomość lub jej część, a nie prawo do tej nieruchomości, mimo że to właśnie prawo własności zostało wywłaszczone. W przypadku zwrotu nieruchomości prawo własności byłego właściciela podlega swoistej restytucji. Wraz z nieruchomością nabywa on takie samo prawo, lecz nie to samo prawo, jakie przysługiwało mu przed wywłaszczeniem. Należy bowiem podkreślić, że wywłaszczane jest prawo, natomiast zwrotowi podlega nieruchomość.
Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej, stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale związane z gruntami lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego).
Nieruchomość gruntowa powstaje jako odrębny przedmiot własności z chwilą wyodrębnienia części powierzchni ziemskiej za pomocą określonych granic przestrzennych. Granice mogą być naturalne, wynikające np. z konfiguracji gruntu i położenia nieruchomości sąsiednich, albo sztucznie wynikające z uwidocznienia ich na mapie, chociażby były w terenie niewidoczne. Wyodrębniona fizycznie część powierzchni ziemskiej w granicach oznaczonych na mapie ewidencyjnej może być objęta księgą wieczystą (wyodrębnienie prawne). Nieruchomość może składać się z kilku działek. Przy czym działka może być samodzielną nieruchomością lub stanowić część nieruchomości.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej regulacje prawne Wojewoda stwierdził, że za zasadną należy uznać odmowę zwrotu działki nr 126 na rzecz E. S., Z. S., T. S., M. M., M. W. oraz D. W. Zdaniem organu odwoławczego nie jest bowiem możliwe rozstrzygnięcie w kwestii zwrotu całej działki nr 126, gdyż prawo własności tej działki w całości nie zostało wywłaszczone, a prawnie niedopuszczalny jest zwrot udziału w prawie własności tej działki.
Decyzją z dnia [...] 2004 roku nr [...]Prezydent Miasta orzekł w sentencji swego rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu działki nr 126 na rzecz poprzednich właścicieli i zdaniem Wojewody o ile sama sentencja jest prawidłowa, to już jej uzasadnienie należało uznać za nieprawidłowe.
W świetle powyższego dokonanie przez Prezydenta Miasta ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia organ odwoławczy uznał za niecelowe. Z tych przyczyn Wojewoda nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez E. S. w odwołaniu, a dotyczących sposobu badania przez organ pierwszej instancji przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w w dniu [...] 2004 r. wniosła E. S. Skarżąca zakwestionowała ustalenia Wojewody, zgodnie z którymi nieruchomość, którą poprzednicy prawni skarżącej sprzedali w trybie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nie jest nieruchomością zgodnie z definicją zawartą w kodeksie cywilnym. Skarżąca podała, że ustawodawca przewidział możliwość zwrotu części nieruchomości nie zaznaczając nigdzie, że chodzi o fizyczną część a nie ułamkową . Zdaniem skarżącej niedopuszczalność zwrotu nieruchomości w częściach ułamkowych dotyczy zupełnie innych sytuacji faktycznych niż objęte przedmiotowym postępowaniem. Skarżąca podała, że skoro wywłaszczono jedynie 2/3 nieruchomości to świadczy to o zbędności tej nieruchomości na cele wywłaszczeniowe, bowiem w jaki sposób nie posiadając tytułu prawnego do całej nieruchomości można przeprowadzić na niej inwestycję bez zgody współwłaściciela. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2004 r.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zrn., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd - w myśl art. 151 p.p.s.a. - skargę oddala. Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa.
Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy oraz zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, a także przebieg postępowania przed organami administracji publicznej, organy obu instancji naruszyły zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiły im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - stosownie do treści art. 10 k. p.a.
Z wypisu z Księgi wieczystej Kw [...] gm. Kat. (k.28) wynika, że ujawnionymi właścicielami działki nr 126 obr.[...] , pow. 146 m2 są: Skarb Państwa w 2/3 części i G. C. w 1/3 części.
Jak wynika z akt sprawy ,w niniejszej sprawie nie brał udziału współwłaściciel działki mający udział w 1/3 części tej nieruchomości. Bezspornym w sprawie jest, że G. C, zmarła. Organ nie ustalił czy część 1/3 nieruchomości nr 126 obr.[....] należąca do zmarłej został wywłaszczona, a jeżeli nie, to nie ustalił czy są aktualni jej spadkobiercy. Jeżeli okazałoby się , że są spadkobiercy, to należało ich wezwać do udziału w sprawie . W przypadku ich braku organ, stosownie do art. 30 § 5 k.p.a., nie podjął działań zmierzających do ustanowienia dla niej kuratora. Stosownie do tego przepisu w sprawach dotyczących
spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej.
W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie zapewnienie przez organy udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkim stronom postępowania daje podstawę do wznowienia postępowania , w myśl przepisów art. 145 k.p.a.
Organy również naruszyły przepis art. 7 p.p.s.a., który stanowi, że w toku postępowania organy stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Chodzi o to, że organy nie pouczyły stron mimo, iż miały taki obowiązek, że przedmiotem zwrotu nieruchomości może być część nieruchomości, a nie udział w nieruchomości. W związku z tym, nie zażądały od strony sprecyzowania o jaką konkretnie część nieruchomości chodzi i czy strony zamierzają wnieść o podział nieruchomości w celu wyodrębnienia żądanej do zwrotu części nieruchomości przedmiotowej działki. W tej sytuacji organy nie wezwały stron do dokładnego określenia jakiej fizycznie części żądają do zwrotu i w zależności od tego, powinien zostać przeprowadzony podział tej nieruchomości.
Organ odmówił spadkobiercom zwrotu przedmiotowej działki twierdząc , że nie jest możliwy zwrot udziału we współwłasności tylko fizycznie wydzielona część nieruchomości. Stanowisko to jest słuszne, jednakże organ powinien był poinformować strony o możliwości dokonania fizycznego podziału przedmiotowej nieruchomości, stosownie do cyt. wyżej przepisu art. 7 k.p.a. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się i nie rozpatrywał w ogóle przesłanek z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21.08. 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 2000r. ,Nr46 póz. 543 ze zm.) stanowiących, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 , stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Art. 137 określa te przesłanki.
Cel wywłaszczenia został określony w akcie notarialnym umowy sprzedaży z dnia [...] 1976r., rep.[...], z której wynika, że powyższa nieruchomość przeznaczona jest do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydany, przez Urząd Miasta dnia [...] 1975r. [...] pod budowę ulicy B.
Organ nie przeanalizował tego planu realizacyjnego z dnia [...] 1975r. i nie wyjaśnił dlaczego w zaskarżonej decyzji powołał się na plan realizacyjny zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej m. K. z dnia [...] 1973r. znak:[...], a nie cytowany z dnia [...] 1975 r. Poza tym, organy nie odniosły się też do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu przez skarżącą.
Mając powyższe na uwadze , Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły treść przepisów art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art.77k.p.a. i art.107 k.p.a., gdyż nie ustaliły wszystkich stron postępowania i nie zapewniły udziału w sprawie wszystkim stronom postępowania , nie zażądały sprecyzowania w wyżej wymieniony sposób wniosku, nie zebrały w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego i tym samym nie dokonały wnikliwej jego oceny w świetle przepisu art.80 k.p.a., wiedząc że , postępowanie administracyjne toczy się od 1992r.
Biorąc powyższe pod uwagę , przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej okoliczności sprawy.
W związku z tym dopiero w oparciu o pełny zebrany materiał dowodowy sprawy, będzie możliwe dokonanie zastosowania właściwych przepisów prawa. Dlatego też z tych przyczyn Sąd uznał skargę za zasadną.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 "c" p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję na lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Orzeczenie wydano na podstawie cyt. wyżej przepisu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło