II SA/Kr 1572/14

Kraków, dnia 20 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. L. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w K. z dnia 29 sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi J. L., uchylił decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w K. z dnia 29 sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył uczestnik K. L.. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek K. L.. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł K. L., działający przez adw. K. L.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), który dla spraw wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. należy na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) stosować w brzmieniu dotychczasowym, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez K. L. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2015 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt l FZ 378/13). W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r, sygn. akt II GZ 324/13). W okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca odmówił podania w formularzu PPF informacji dotyczących majątku i dochodów własnych oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, zasłaniając się przepisami ustawy o ochronie danych osobowych. W sprzeciwie zaś pełnomocnik wnioskodawcy podnosi, że Sąd winien zapewnić wnioskodawcę, że jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych w szczególnie delikatnej sprawie, jaką jest stan majątkowy. Ze stanowiskiem wnioskodawcy nie sposób się zgodzić. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym dopuszczalne jest na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko w razie ustalenia, że wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie jest obowiązkiem, lecz uprawnieniem uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Jeżeli więc wnioskodawca zamierza się tego prawa domagać, jednocześnie powinien się liczyć z koniecznością podania informacji, które pozwolą na ustalenie istnienia przesłanek dopuszczających przyznanie mu prawa pomocy. Zasłanianie się w tym zakresie potrzebą uzyskania od Sądu zapewnień, co do jego uprawnienia do przetwarzania danych osobowych jawi się jako nieuzasadnione i bezpodstawne. Wypada zatem zwrócić uwagę wnioskodawcy na treść art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1182 ze zm.), zgodnie z którym przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W tym przypadku obowiązkiem takim jest wykazanie sytuacji materialnej swojej i swojego gospodarstwa domowego, a podstawą prawną takiego obowiązku – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skoro wnioskodawca nie wykazał, bez względu na pobudki tego zaniechania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na marginesie powyższego Sąd zauważa, że potrzeba udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym stoi pod znakiem zapytania, skoro reprezentowany on jest aktualnie przez profesjonalnego pełnomocnika adw. K. L.. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.