II SA/Kr 158/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Jacek Bursa / spr. / Krystyna Daniel Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3 grudnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w części obejmującej ustalenie warunków i lokalizację nasadzenia drzew zastępujących drzewa przewidziane do usunięcia, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. kwotę 457 / czterysta pięćdziesiąt siedem / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 5 września 2012r. znak: [...] Prezydent Miasta K. zezwolił Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w K. na usunięcie 5 sztuk drzew z działek o nr ew. nr nr [...] obr. [...] oraz nałożył obowiązek nasadzenia 21 sztuk drzew w miejscu wskazanym w decyzji o minimalnym obwodzie pnia 14 cm. w terminie do 30.11.2013 r., bez naliczania opłaty za usunięte drzewa. W uzasadnieniu Prezydent Miasta K. , podał, że po przeprowadzeniu wizji lokalnej w dniu [...] .2012r. stwierdzono, że w/w drzewa zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych oraz jedno z przeznaczonych do usunięcia drzew jest uschnięte. Wydane zezwolenie na usunięcie w/w drzew zostało uzależnione od zastąpienia ich innymi drzewami w liczbie 21 sadzonek w miejscu wskazanym przez organ decyzyjny. Od decyzji tej, w części nakładającej obowiązek nasadzenia 21 sztuk drzew, odwołanie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] podnosząc, że w wyniku usunięcia tylko 5 drzew, w tym jednego drzewa uschniętego nałożenie obowiązku nasadzenia 21 drzew na wskazanych działkach nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 3 grudnia 2012r. nr: [...] , w oparciu o art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 4, 5, 9, 10 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, póz. 1220 ze zm.), a także art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza dokumentów zawartych w aktach sprawy oraz protokół z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] 2012r. potwierdzają ustalenia wynikające z zaskarżonej decyzji. Każde spośród wnioskowanych do usunięcia drzew zostało osobno obejrzane i opisane przez pracownika Wydziału Kształtowania Środowiska UMK, posiadającego wyższe wykształcenie kierunkowe Akademii Rolniczej z zakresu leśnictwa oraz dysponującego szeroką wiedzą merytoryczną dotyczącą dendrologii oraz doświadczeniem zawodowym. Zdaniem składu orzekającego Kolegium skarżona decyzja została wydana po dokładnym 1 wyjaśnieniu stanu faktycznego, organ l instancji w sposób zadawalający zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a wydając zakwestionowaną decyzję miał na względzie interes społeczny, realizując zasadę dbałości o przyrodę zgodnie z treścią art. 4 ustawy o ochronie przyrody, a także art. 83 ust. 3 tej ustawy. W ocenie organu nałożony obowiązek nasadzenia drzew w ilości wskazanej w decyzji jest zgodny z literalnym brzmieniem tego przepisu, gdzie ilość nasadzanych drzew jest określona zwrotem "w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów". Warunkiem określonym przez ustawodawcę przy zastąpieniu drzew i krzewów innymi (nowymi) jest analiza stanu środowiska z którego mają być usunięte drzewa i ta analiza winna wskazywać, że usunięcie tychże drzew wywoła uszczerbek w środowisku a nasadzenie nowych drzew leży w szeroko pojętym interesie społecznym. Logiczną konsekwencją powyższego stwierdzenia jest przyjęcie, że nasadzenia powinny być dokonane - co do zasady - na nieruchomości, z której drzewa lub krzewy są usuwane. W innym przypadku trudno bowiem mówić o zastąpieniu jednych drzew drugimi. Z analizy materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że drzewa przeznaczone do nasadzenia mają mieć określony obwód pnia, co eliminuje nasadzenie zbyt młodych egzemplarzy. Można się zdaniem organu odwoławczego zgodzić ze stanowiskfem Prezydenta Miasta K. , że brak delegacji ustawowej, która upoważniałaby organ l instancji do określenia gatunku czy wieku nowych nasadzeń. Tak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (sygn. II S.A./Po 823/08 z dnia 10.03.2009 r.) w którym Sąd wyraźnie stwierdził, że "orzekający jedynie zaleca wnioskodawcy, aby materiał przeznaczony do nasadzeń zastępczych był z zakrytym systemem korzeniowym, co zwiększy szansę na jego lepsze ukorzenienie się w nowym miejscu oraz pozwoli uzyskać szybszy efekt estetyczny". Decyzja organu l instancji wydana w rozpatrywanej sprawie jest zatem zgodna z brzmieniem ustawy o ochronie przyrody, utrwalonym orzecznictwem sądowym i stanowiskiem doktryny. Ponadto matematyczne wyliczenie ilości "wolnej" przestrzeni do posadzenia drzew i ilości drzew wskazanych do zasadzenia nie pozostaje w kolizji z interesem społecznym mieszkańców tego terenu, a jedynie ma na celu skuteczną rekompensatę przyrodniczą. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] " w K. , zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisów art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zgromadzonego materiału dowodowego oraz art. 107 § 3 kpa i zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7 i 8 kpa, - prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 83 ust. 3 i art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Uzasadniając zarzuty strona skarżąca wskazała, iż błędne były ustalenia zmierzające do wniosku, iż wnioskowane do usunięcia drzewa posiadały rozwidlone pnie, a nadto zobowiązywanie wnioskodawcy do dokonania nasadzeń na tych samych działkach, z których zostaną usunięte m.in. drzewa nie mogące się prawidłowo rozwijać z uwagi na zbyt duże zagęszczenie drzew, nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. W tym celu strona skarżąca przedstawiła stosowne wyliczenia. W jej ocenie porównanie rzeczywistej powierzchni terenów zielonych na działkach wyznaczonych do nasadzeń (11962 m2) z powierzchnią "wyliczoną" w wyniku spekulacji organu (12295,5 m2), wskazuje, iż powierzchnia rzeczywista jest mniejsza o 333,5 m2 od powierzchni przyjętej przez SKO za podstawę oceny stanu faktycznego, na którym oparta została zaskarżona decyzja. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu l instancji w części dotyczącej ustalonych w tej decyzji warunków zastąpienia drzew przewidzianych do usunięcia nowymi drzewami ozdobnymi, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Skarga skutkuje uchyleniem tak zaskarżonej, jak i - w zaskarżonej części -poprzedzającej ją decyzji organu ł instancji. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z redakcji zacytowanego art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. wynika, że tzw. podstawa wznowieniowa jest odrębną od naruszenia prawa materialnego i innego naruszenia przepisów postępowania, przesłanką do uchylenia zaskarżonego aktu i tak jak naruszenie prawa materialnego, jak też inne naruszenie przepisów postępowania, uwzględniana jest przez sąd administracyjny z urzędu. Jak bowiem wynika z wcześniej przytoczonych przepisów, sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, w kontekście wszystkich obowiązujących przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, że w myśl art. 145 p.p.s.a., w przypadku naruszenia przez organ prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd administracyjny zobligowany jest do uchylenia zaskarżonego aktu bez konieczności dokonywania oceny, czy stwierdzone uchybienie miało i ewentualnie jaki wpływ na wynik postępowania administracyjnego. Jak wynika z treści tego przepisu, dokonanie takiej oceny jest konieczne jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.), czy też w wypadku naruszenia innych przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Przechodząc do niniejszej sprawy należy wskazać, że organy uznały za stronę postępowania jedynie Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " w K. , która złożyła wniosek o zgodę na usunięcie drzew. Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych, współwłaścicielami działek, na których znajdują się przedmiotowe drzewa, jest szereg osób fizycznych. Okoliczność, że osoby te wyraziły zgodę na złożenie przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " w K. wniosku o zgodę na usunięcie drzew, nie pozbawia ich jednak automatycznie przymiotu strony. W rozumieniu art. 28 k.p.a. nadal posiadają bowiem interes prawny, który uzasadnia ich udział w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, toczącym się na podstawie art. 83 ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem organy przeprowadziły postępowanie bez udziału w/w osób, a zatem nie ustaliły prawidłowego kręgu stron postępowania, co było ich obowiązkiem i czym naruszyły przepisy postępowania, w stopniu obligującym Sąd do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją- w zaskarżonej części - decyzji. Dodać w tym miejscu należy, że choć cała decyzja organu l instancji wydana została z w/w naruszeniem prawa, to brak jest podstaw do wyeliminowania jej w całości z obrotu prawnego. Strona skarżąca zaskarżyła bowiem tylko część tej decyzji, w zakresie dotyczącym ustalonych w tej decyzji warunków zastąpienia drzew przewidzianych do usunięcia nowymi drzewami. Uchylenie całej decyzji organu l instancji naruszałoby zatem art. 134 §2 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Również art. 135 p.p.s.a. nie uzasadnia uchylenia całej decyzji organu l instancji, gdyż nie jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Rozstrzygnięcie co do zastąpienia drzew przewidzianych do usunięcia nowymi drzewami może bowiem zapaść niezależnie od udzielonej już zgody na usuniecie drzew. Uzupełniająco należy wskazać, że uchylając decyzje, sąd nie dokonał merytorycznej oceny zarzutów skargi i poglądów przedstawionych przez organ, gdyż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, które w myśl art. 153 p.p.s.a. wiązałyby organy i sąd w dalszym toku postępowania, wyrażona zostałaby bez udziału wszystkich stron postępowania i w praktyce czyniłaby ich udział w sprawie czysto iluzorycznym. Mimo bezpośrednio powyżej wyrażonego stanowiska, w ocenie Sądu konieczne jest jednak wskazanie, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien wnikliwiej rozważyć argumenty strony skarżącej, które przedstawione zostały w odwołaniu i skardze. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a., przy czym o kosztach na podstawie art. 200 w/w ustawy.