II SA/Kr 1582/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 września 2013r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 4 listopada 2013r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy Prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. dnia 24 września 2013r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżący wskazuje, iż prowadzi gospodarstwo samodzielnie. Aktualnie utrzymuje się z zasiłku chorobowego w wysokości ok. 300 zł. Jest osobą nie posiadającą pracy z uwagi na swą niezdolność w związku ze złym stanem zdrowia, rehabilitacje szczególnie kręgosłupa, po wypadku. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się obecnie – od września 2013r. z zasiłku chorobowego na dowód czego przedkłada stosowną decyzję KRUS. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 60 m2 oraz 4,45 ha nieruchomości rolnej . Strona nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Oświadcza natomiast, iż ma dwa samochody z 1996r oraz 1988r. jednakże ze względu na ich wiek i stan techniczny posiadają znikomą wartość. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków wniosku skarżący podaje, iż z posiadanego gruntu rolnego nie osiąga żadnych dochodów, a płody rolne wykorzystywane są do bieżących potrzeb. W związku z brakiem dochodów nie składał w 2012r. zeznania podatkowego. Z tytułu czasowej niezdolności do pracy otrzymuje od września 2013r. do września 2014r. zasiłek chorobowy KRUS w kwocie ok. 300 zł miesięcznie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazał skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie ok. 300 zł , oświadczone koszty utrzymania, brak pracy i niemożność jej podjęcia z uwagi na stan zdrowia po przebytym wypadku, brak oszczędności - nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawca posiada bowiem niski dochód, jest chory, po przebytym wypadku, i w kontekście wydatków na utrzymanie, nawet w okolicznościach posiadania majątku, który mógłby przynosić pożytki czy służyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych, a który nie służy do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych ( skarżący ma 4 ha nieruchomości gruntowej, której zarobkowo nie uprawia, a płody służą tylko do zaspokojenia jego bieżących potrzeb, nie wydzierżawia tych gruntów ani nie otrzymuje na nie dotacji unijnych – wg oświadczenia ) - zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dochody osiągane przez skarżącego z tytułu zasiłku chorobowego KRUS są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania wnioskodawca nie będzie w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest on zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Nie mają tez znaczenia ewentualne argumenty strony o nieznajomości prawa, czy skomplikowanym, w jej mniemaniu, charakterze sprawy. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niego adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).