II SA/Kr 1585/02
WyrokWSA w Krakowie2004-03-24
Skład orzekający: Sędzia Andrzej Niecikowski, Sędzia NSA Izabela Dobosz, Sędzia NSA Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły właściciela muru granicznego, który nakazały usunąć wady, opierając się jedynie na mapach ewidencyjnych i akcie notarialnym, nie uwzględniając domniemania wspólnego użytku wynikającego z art. 154 k.c.?Ratio decidendi
Organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, kto jest właścicielem lub zarządcą muru granicznego. Opieranie się wyłącznie na mapach ewidencyjnych i akcie notarialnym, bez uwzględnienia domniemania wspólnego użytku wynikającego z art. 154 k.c. i ewentualnej opinii geodety, stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, w szczególności obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą M.S. usunięcie uszkodzeń muru granicznego. Skarżąca kwestionowała swoją własność muru. Sąd administracyjny uznał, że organy nie ustaliły prawidłowo właściciela muru, opierając się jedynie na dokumentach wskazujących na własność działki, na której mur się znajdował, nie uwzględniając domniemania wspólnego użytku z art. 154 k.c.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Andrzej Niecikowski ( spr.) Sędziowie NSA: Izabela Dobosz Joanna Tuszyńska Protokolant Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2002r., Nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia nieprawidłowości obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego w K. na rzecz skarżącej M. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...].05.2000 r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T., działając na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. nr 89 poz. 414 z późn. zm.- obecnie tj. Dz.U. z 2003 r. nr 207 poz. 2016 - zwanej dalej Prawem Budowlanym z 1994 r.) nakazał M. i J.S. usuniecie uszkodzeń muru granicznego (ogrodzeniowego) poprzez zamurowanie wybitego otworu, uzupełnienia ubytków oraz wzmocnienia go w miejscach zarysowań - celem doprowadzenia go do właściwego stanu technicznego "wraz z usunięciem gruzu obciążającego w/w mur od strony posesji przy ul. G. w terminie 3 miesięcy od dnia w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczną".
Odwołanie M.S. nie zostało uwzględnione i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...].05.2002 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje, podnosząc w uzasadnieniu co następuje:
1/ na skutek interwencji mieszkańców budynku mieszkalnego przy ul. M. w T. oraz Miejskiego Zarządu Budynków w T. wszczęte zostało postępowanie w przedmiotowej sprawie,
2/ w dniu 11.04. 2000 r. organ I instancji dokonał komisyjnych oględzin przedmiotu postępowania przy udziale stron postępowania stwierdzając, że mur graniczny (ogrodzeniowy) jest w nieodpowiednim stanie technicznym a jego otoczenie jest nieuporządkowane,
3/ na podstawie aktu notarialnego z dnia [...].03. 1993 r. (rep. [...]) stwierdzono, że właścicielem działek nr "1" i "2" obręb [...] w T. jest M.S. Kopia fragmentu mapy ewidencji gruntów T., obejmująca rejon posesji przy ul. G., ul. M. i ul. N., oraz kopia fragmentu mapy zasadniczej T., obejmująca ten sam rejon wskazuje, że przedmiotowy ogrodzeniowy mur graniczny znajduje się na terenie działki nr "2" obręb [...] w T.. Stanowi więc własność M.S.,
4/ wprawdzie w piśmie przewodnim organu I instancji z dnia 14.06. 2000 r., przy przekazaniu akt z odwołaniem, zawarto stwierdzenie że podczas komisyjnych oględzin przedmiotu postępowania dokonanych w dniu 11.04. 2000 r., z powodu braku wiarygodnych dokumentów nie został ustalony właściciel przedmiotowego muru, ale znajdujące się w aktach sprawy mapy geodezyjne pozwalają na ustalenie, że przedmiotowy mur znajduje się na działce stanowiącej własność M.S.,
5/ w tym stanie rzeczy, zdaniem organu II instancji zaskarżona decyzja jest prawidłowa, bo skoro stwierdzono, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 66 pkt 1 Prawa Budowlanego z 1994 r. wydaje decyzje nakazująca usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości,
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła M.S. i nie precyzując żądania skargi, zarzuciła podobnie jak w odwołaniu, że nie jest właścicielem nieruchomości na której usytuowany jest sporny mur. Podniosła bliżej nie precyzując tej okoliczności, że w innym postępowaniu (z odwołania wynika, że chodzi o postępowanie przed sądem powszechnym o ustanowienie służebności drogi koniecznej) podnoszono, że tego muru nie ma prawa rozebrać gdyż nie stanowi on jej własności. Podniosła, że skoro jest właścicielem muru to dokona jego rozbiórki, bowiem nie jest zainteresowana w dalszym jego utrzymywaniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga w sprawie mniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.). Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rezultatem prawidłowo zebranego materiału dowodowego i jego oceny jest decyzja administracyjna, której jednym z elementów jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie powinno zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.
Istota sprawy niniejszej sprowadza się do konieczności poczynienia nie budzących wątpliwości ustaleń kto jest obowiązany do utrzymania w należytym stanie technicznym przedmiotowego muru. Orzekające w sprawie organy stoją na stanowisku, że osobą taką jest skarżąca bowiem jest ona właścicielem przedmiotowego muru, jako części składowej jej nieruchomości.
Stanowisko to, organy opierają na wyrysach z map ewidencyjnej oraz na umowie sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnym z którego wynika, że skarżąca jest właścicielem dz. ewid. "1" i "2" której częścią składową jest budynek mieszkalny dwupiętrowy "w połowie wykończony", położony w T. przy ul. G. Nie ma żadnych podstaw aby przyjąć na podstawie tych dokumentów, iż skarżąca jest właścicielem przedmiotowego muru. W szczególności fakt ten nie wynika wprost i oczywiście, z wyrysów ze znajdujących się w aktach sprawy map ewidencyjnych. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę organy muszą ustalić w sposób nie budzący wątpliwości albo osobę właściciela albo zarządcy muru ogrodzeniowego i do niego skierować decyzję. Z uwagi na to, że w sprawie chodzi, jak to określają organy, o "mur graniczny", nie mogą pomijać treści art. 154 kc który wprowadza, domniemanie, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania. Oczywiście domniemanie to może być obalone przez strony postępowania, którymi winny być właściciele (lub zarządcy) nieruchomości które rozgranicza ów "mur graniczny". Nie da się wykluczyć, że dla ustalenia konieczne będzie zasięgnięcie opinii geodety, który będzie mógł dokonać identyfikacji nieruchomości na której znajduje się przedmiotowy mur.
W tym stanie rzeczy, skoro dokonana kontrola sądowa wykazała, że w sprawie nie dokonano niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń na podstawie zebranego w sprawie materiału, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit."c" p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło