II SA/Kr 1586/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : WSA Paweł Darmoń (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 27 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pisma I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącego A.F. kwotę 100 zł ( słownie: sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 03.09.2015r., znak: [...] Starosta T. orzekł o zwrocie wnioskodawcy A.F. podania z dnia 22.05.2015r. dotyczącego wskazania działki zastępczej stanowiącej równowartość nieruchomości wywłaszczonej, obj. Kw nr [...] i nr [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z. lub też wypłatę odszkodowania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że aktualnie kwestię wywłaszczania nieruchomości, oraz odszkodowań z tego tytułu regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 782 ze zm.). Zgodnie z jej art. 112 ust. 4 organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z art. 129 ust. 1 w/w ustawy: Odszkodowanie ustała starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5. Stosownie natomiast do treści art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami: Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust.1 i art. 124 - 126; na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ poinformował, że wywłaszczenie nieruchomości, oznaczonej jako parcela budowlana [...] kat.[...] gm. kat. Z. oraz jako parcela gruntowa[...] . kat. [...] gm. kat. Z. , na rzecz Skarbu Państwa, nastąpiło umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia 29 września 1960r. Rep. Nr [...] w oparciu o którą Przedsiębiorstwo Państwowe "[...] " w Z. nabyło za cenę w kwocie 459.800,00 (słownie: czterysta pięćdziesiąt dziewięć tysięcy osiemset złotych) od W.T. , Z. I. K. , R.T. , A.B. , nieruchomość, opisaną w księdze wieczystej Kw [...] , oznaczoną jako parcela budowlana [...] kat. [...] gm. kat. Z. o pow. 0,1423 ha, oraz opisaną w księdze wieczystej Kw [...] , oznaczoną jako parcela gruntowa [...] . kat. [...] gm. kat. Z. o pow. 0,0045 ha. Zgodnie z § 6 przedmiotowej umowy sprzedaży: "Umowa niniejsza zawarta zostaje w trybie ustawy z dnia 12.03.1958 roku, Dz. U 17 poz. 70. jako następstwo wszczętej przez Państwo akcji wywłaszczeniowej co do nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy." Jednocześnie § 3 umowy sprzedaży Rep Nr [...] z dnia 29 września 1960r, określał szczegóły płatności ceny nabycia tejże nieruchomości. Biorąc pod uwagę treść zgłoszonego przez wnioskodawcę żądania, organ I instancji stwierdził, iż dla dochodzenia roszczeń związanych z wykonaniem zobowiązań wynikających z umowy sprzedaży z dnia 29 września 1960r. Rep Nr [...] , właściwa jest droga cywilno-prawna, regulowana przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2014r., poz. 121) oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 2014r., poz. 101), w ramach której strony tejże umowy bądź następcy prawni tych stron, mogą wystąpić do właściwego miejscowo i rzeczowo sądu powszechnego ze stosownym powództwem. Zgodnie z art. 2 § 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014r., poz. 101); do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Starosta T. uznał, iż pozbawiony jest podstaw materialnych do prowadzenia postępowania w sprawie z ww. podania Pana A.F., i dlatego w oparciu o art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwrócił podanie wnoszącemu. Na powyższe postanowienie zażalił się A.F. zarzucając rażące naruszenie art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 75 kpa, art. 77 §1,2 i 3 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Swoje stanowisko żalący obszernie uzasadnił. Postanowieniem z dnia 27 października 2015 roku, znak: [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. (dalej: SKO) postanowiło utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji. SKO stwierdziło, że zażalenie nie może zostać uwzględnione, gdyż rozstrzygnięcie organu I instancji jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. SKO powołało się na art.1 pkt.1 kpa, wskazując, że umowa obejmująca sprzedaż przedmiotowej parceli została zawarta przez zainteresowane strony w formie aktu notarialnego w dniu 29.09.1960r., nr rep. [...] , a ten nie może zostać uznany za decyzję administracyjną wydaną przez organ administracji publicznej. Organ zauważył, że do stanu faktycznego, znajduje zastosowanie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 z 1958r.), gdyż ubiegający się o wywłaszczenie wystąpił do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, co nastąpiło w dniu 29.09.1960r. poprzez zawarcie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego. Co więcej, w sprawie objętej wnioskiem A.F. w ogóle nie doszło do rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji administracyjnej (postępowania), gdyż zawarcie umowy sprzedaży nie należy do przedmiotu postępowania administracyjnego lecz jest czynnoścą cywilno-prawną ( pomiędzy zainteresowanymi stronami). Sprzedaż jest umową dwustronnie zobowiązującą uregulowaną w art. 535 i nast. ustawy z dnia 23.04.1960r. Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 16, poz.93 ze zm.), a więc zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 01.12.1960r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. Nr 43, poz.296 ze zm.) zawierającym definicję legalną terminu "sprawa cywilna", przedmiotowa sprawa powinna być rozpatrywana przez sąd. Ustalenie przez organ, iż sprawa objęta treścią podania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. stanowi bezwzględną przeszkodą we wszczęciu postępowania przed organem administracji publicznej. SKO wskazało, że przepis art. 66 § 3 k.p.a. reguluje wyłącznie ustalenie braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania. Jeżeli zatem organ stwierdzi, że sprawa nie podlega rozpatrzeniu w trybie administracyjnym, to konieczne jest zastosowanie się do dyspozycji zawartej w art. 66 § 3 k.p.a. oraz zwrócenie podania wnoszącemu, co też organ I instancji prawidłowo uczynił. Dnia 02.11.2015 r. do WSA w Krakowie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. wpłynęła skarga A.F. na wyżej opisane postanowienie SKO, znak:[..] oraz na postanowienie Starosty T. z dnia 03.09.2015r., znak: [...] . Skarżący zarzucił, że postanowienie SKO zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a to: naruszeniem art.6 kpa, art.7 kpa, art.8 kpa, art. 9 kpa, art.10§1 kpa, art.7, art.21 i art. 64 Konstytucji RP. Postanowieniu organu I stopnia zarzucił, że podważało ono wiarygodność WSA, naruszając normy prawne wyroku z dnia 07.02.2014r., sygn. akt II/SA/Kr 276/01, przez jego niewykonanie oraz że organ I stopnia niemiał uprawnień do podważania niezawisłości Sądu. Skarżący wniósł o: uwzględnienie skargi wyeliminowanie postanowienia z obrotu prawnego i na zasadzie art. 145 §1 pkt b ppsa stwierdzenie nieważności całości postanowienia SKO w N. znak: [...] , wobec spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt.2 kpa oraz o zobowiązanie Starosty T. do wydania, na zasadzie art.128, art.129 i 131 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz.741 zm., dalej: ugn) oraz art. 7 Konstytucji RP, decyzji o wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, bądź przyznanie stronie odpowiedniej nieruchomości zamiennej w terminie wynikającym z art. 35 kpa, a także zasądzenie, na zasadzie art.200 ppsa, na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Skarżący podniósł, że przestały istnieć przyczyny wywłaszczenia dla Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej dla działań Urzędu Bezpieczeństwa. Ponadto skarżący zarzucił organom I i II instancji naruszenie art. 73 kpa poprzez odmowę udostępnienia dokumentów, w postaci oryginału aktu notarialnego umowy sprzedaży. Uzupełniając skargę pismem z dnia 18 stycznia 2016 r skarżący przytoczył dodatkowo argumenty wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2015 r , sygn.. akt II SA/Kr 1332/15. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). Uzupełniona pismem z dnia 18 stycznia 2016 r skarga okazała się zasadna a argumenty w niej zawarte, które znajdują poparcie w powołanym orzeczeniu WSA w Krakowie są trafne i podziela je również skład rozpoznający niniejsza sprawę. Stosownie do art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r ( Dz. U. Nr 30 , poz. 168 ze zm) Kodeks postepowania administracyjnego : jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania , albo gdy z podania wynika , że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym je postanowieniu organu I instancji organy stwierdziły, że sprawa wywołana podaniem nie należy do drogi administracyjnej. Organy obu instancji ustaliły, że nieruchomość została zbyta w drodze umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 29 września 1960r. Rep. Nr [...] zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. ( Dz. U 17 poz. 70) a następnie powiązano problem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość z zawartą umową cywilną i pojęciem sprawy cywilnej. Treść wniosku – podania złożonego przez A.F. nie przystaje jednak do rozważań, jakie poczyniły organy. Z podania bowiem nie wynika, jakiego rodzaju roszczenia cywilnego dotyczyć mogłoby żądanie strony. Zresztą organ administracyjny nie odczytał podania w ten konkretny sposób i nie wskazał - jakie roszczenie cywilne jest podaniem dochodzone. Skarżący (jak sam wyjaśnił w uzupełnionej skardze) nie domagał się ani zasądzenia odszkodowania związanego bezpośrednio z niewykonaniem bądź niewłaściwym wykonaniem umowy z 29 września 1960 r., ani stwierdzenia nieważności umowy, ale przyznania nieruchomości – działki zastępczej stanowiącej jego zdaniem równowartość wywłaszczonej nieruchomości opisanej w KW [...] lub wypłaty odszkodowania z wyraźnym wskazaniem przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 , poz. 651 ze zm.) w którym upatruje podstawę prawną żądania. Wnoszący podanie stanowczo twierdzi, że umowa zawarta w dniu 29 września 1960r. w rzeczywistości stanowiła akt władczy, którego warunki były dyktowane tylko przez państwo. Jego zdaniem aktem tym pozbawiono własności nieruchomości jego poprzednika, a odszkodowanie nie było ustalone (k – [...] akt – uzupełnienie skargi). A.F. (jak twierdzi) nie zgłosił żądania cywilnego, a domaga się wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej o jego żądaniu. Skoro ustalenie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje w drodze decyzji administracyjnej, a A.F. wystąpił do właściwego organu administracyjnego o wydanie decyzji w przedmiocie należącym do kompetencji tego organu – to załatwienie podania polega na tym, że organ ustala stan faktyczny a następnie sprawdza czy stan ten odpowiada przesłankom wskazanym w przepisie mogącym mieć zastosowanie. Negatywna ocena nie może prowadzić do zwrotu podania, lecz do odpowiedniego rozstrzygnięcia w formie decyzji. Zgłoszone przez A.F. żądanie należy, zatem zweryfikować w postępowaniu administracyjnym i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, ustalić stan faktyczny a następnie dokonać jego prawnej oceny. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r , sygn. akt II SA/Kr 1332/15 rozpoznając sprawę ze skargi A.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 2 września 2015 r., znak [...] w przedmiocie zwrotu A.F. podania z dnia 8 czerwca 2015 r. o przyznanie nieruchomości zamiennej bądź ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z. , oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...] . Wyrokiem tym uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji; Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie również zbadanie czy rozpoznawane obecnie oddzielnie sprawy nie są tożsame, bądź czy zasadnym jest rozpoznane ich w jednym postępowaniu. Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że stwierdzając naruszenie art. 66 § 3 kpa orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 ppsa.