II SA/Kr 1587/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 września 2013r. Nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 28 lutego 2014r. skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie SKO w [...] z dnia 19 września 2013r. wydane w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji. Skarżąca domaga się ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na fakt, iż nie jest sobie w stanie sama poradzić z materią sprawy będącej przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Uważa, iż sprawa jest skomplikowana, a język prawniczy jest jej obcy. Prosi o ustanowienie dla niej adwokata jedynie na rozprawę przed sądem. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z trójką dzieci. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia skarżącej w wysokości 8 158 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona mieszkanie o pow. 50 m2. Skarżąca nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Przedstawia zestawienie miesięcznych wydatków rodziny – w tym opłaty za media, zajęcia pozalekcyjne dzieci – łącznie jest to kwota 1366 zł plus obiady dla dzieci w stołówce szkolnej. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów na pokrycie kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącej adwokata z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma znaczenia również argument strony o nieznajomości prawa czy trudności w zrozumieniu fachowego języka prawniczego. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Z akt sprawy wynika, iż Skarżąca otrzymuje stałe dochody z tytułu wynagrodzenia w wysokości 8 158 zł, posiada także majątek, który w przypadku, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych może posłużyć jako ew. zabezpieczenie kredytu czy pożyczki czy tez przynosić pożytki. Skarżąca nie wykazuje również żadnych nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego jak np. spłata kredytu czy koszty specjalistycznego leczenia. Nawet mimo faktu zatem samotnego wychowywania trójki małoletnich dzieci – przy wykazanych kosztach utrzymania rzędu ok. 1500 zł i wysokości dochodów – 8 158 zł – nie można uznać, iż jest osobą ubogą i bezwzględnie należałoby jej przyznać pełnomocnika z urzędu – szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny. W tym miejscu orzekający pragnie również dodać, iż stosownie do art. 134 § 1 cyt ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie zbada sprawę, bez względu na fachowość, styl i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulacje zawarte w art. 134, a także art. 140 cyt. ustawy – nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika, nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się przed sądem postępowaniu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy należy uznać za nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).