II SA/Kr 1589/15

WyrokWSA w Krakowie2016-03-24

Skład orzekający: Mirosław Bator, Mariusz Kotulski, Iwona Niżnik-Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka akcyjna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ma prawo do przekształcenia tego prawa w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13)?
Ratio decidendi
Spółka akcyjna, będąca osobą prawną, która nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa w celu prowadzenia działalności gospodarczej, nie jest uprawniona do przekształcenia tego prawa w prawo własności. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) zakwestionował zgodność z Konstytucją przepisów ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, które rozszerzały krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia, w tym osoby prawne niebędące spółdzielniami mieszkaniowymi ani właścicielami lokali w nieruchomości wspólnej. Organy administracji publicznej mają obowiązek stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania decyzji, uwzględniając skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Stan faktyczny
Spółka A. S.A. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa w prawo własności. Prezydent Miasta odmówił przekształcenia, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który ograniczył krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz zasadę lex retro non agit, argumentując, że postępowanie zostało wszczęte przed wydaniem wyroku TK i nie powinny być stosowane przepisy w jego nowym brzmieniu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: specjalista Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi "T" S.A w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargę oddala. Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 28 lipca 2013 r. (znak: [...] ), po przeprowadzeniu postepowania z wniosku A. S.A. reprezentowanej przez Prezesa Zarządu J.K. orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 10779 m2, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna N. , objętej księgą wieczystą nr [...] . W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że według art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 83) - dalej: "u.p.p.u.w.", osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Organ zaznaczył przy tym, że na potrzeby rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest wzięcie pod uwagę rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (Dz.U. z 2015 r., poz. 373), w którym Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 187, poz. 1110) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając to na uwadze, zgodnie z komunikatem prasowym po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, orzeczenie o niekonstytucyjności obejmuje osoby prawne (z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych) oraz osoby fizyczne, które uzyskały użytkowanie wieczyste - co do zasady - w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Takie rozszerzenie zakresu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w ustawie zmieniającej z dnia 28 lipca 2011 r., zostało zakwestionowane jako naruszające zasady zaufania obywateli do państwa i prawa oraz sprawiedliwości społecznej. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że wspomniana ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. rozszerzająca krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności weszła w życie w dniu 9 października 2011 r. - wobec rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt 29/13 - nie ma zastosowania do wnioskodawcy A. S.A. z siedzibą w K. , ponieważ podmiot ten znajduje się w kręgu tych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał uprawnienia do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Od decyzji tej odwołanie wniosła A. S.A. z siedzibą w K. , zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. oraz zasad ogólnych k.p.a. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt 29/13, a tym samym jego skutki, nie powinny być odnoszone do sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją, gdyż postępowanie zmierzające do jej wydania zostało wszczęte przed ogłoszeniem tego wyroku, a zatem nie może on mieć wpływu na jego wynik, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą lex retro non agit. Odwołująca się wskazała również, że nie może ponosić konsekwencji zmian w przepisach, które nastąpiły w trakcie trwania postępowania, zwłaszcza, że przepis zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny funkcjonował przez wiele lat i praktyka urzędów miast i gminy w tym zakresie była ugruntowana. Niezależnie odwołująca się zarzuciła, że bezprawne jest "przerzucanie" odpowiedzialności i ryzyka wynikającego z przedłużającego się postępowania przez organy administracyjne na obywateli. Taka sytuacja natomiast miała miejsce w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, gdyż zakończenie przez organ postępowania w szybszym terminie spowodowałoby załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem strony, jeżeli nastąpiłoby przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W konkluzji środka odwoławczego strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 10779 m2 położonej obręb [...] jednostka ewidencyjna N. objętej księgą wieczystą nr [...] . Decyzją z dnia 27 października 2015 r. (znak: [...] ) wydaną na skutek wniesienia odwołania, Wojewoda - jako organ drugiej instancji - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia 28 lipca 2015 r. (znak: [...] . W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że odwołująca się A. S.A. z siedzibą w K. nie jest podmiotem uprawnionym do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] , położonej w obrębie [...] jednostka ewidencyjna N. , objętej księgą wieczystą [...] w prawo własności. Taki pogląd - zdaniem Wojewody - opiera się na wskazanym również przez organ pierwszej instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt 29/13, którego skutkiem była zakresowa utrata mocy obowiązującej przez art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. Organ wskazał, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie może budzić wątpliwości to, że wnioskodawca będący osobą prawną - spółką prawa handlowego - nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 3 w zw. z ust. 3 (przy uwzględnieniu skutków przywołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) lub art. 1 ust. 1a pkt 2 lub ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 4 u.p.p.u.w. Jak wynikało to bowiem z akt sprawy, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , obręb [...] , Miasto K. (z której podziału powstała m.in. działka nr [...] objęta postępowaniem) - wraz z prawem własności zlokalizowanych na niej budynków, budowli i urządzeń, zostało nabyte z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] " w K. , przekształcone następonie w A. S.A. z siedzibą w K. Przedmiotowa nieruchomość, objęta postępowaniem, położona była i nadal pozostaje w terenach przemysłowych i wykorzystywana była na cele prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym strona postępowania nie jest podmiotem, któremu przysługuje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w rozumieniu przepisów u.p.p.u.w w jej brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2011 r. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda wskazał, że organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania decyzji administracyjnej, a zatem zarzut dotyczący ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (a tym samym skutków przez niego wywołanych w sferze obowiązywania przepisów ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności) po dniu wszczęcia postępowania w sprawie jest chybiony. Na ostateczną decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła [...] S.A. z siedzibą w K. zaskarżając ją w całości. Decyzji tej skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia, naruszenie art. 12 k.p.a. poprzez szybkie ale nie wnikliwe - bo z pominięciem wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady - zebranie niepełnego materiału dowodowego w sprawie, naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, na podstawie wyłącznie twierdzeń Prezydenta Miasta K. , że przekształcenie prawa wieczystego jest niemożliwe w obecnym stanie prawnym, nadto naruszenie art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. poprzez błędną interpretację tych przepisów. W uzasadnieniu skargi skarżąca ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu od organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącej, fakty wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 10 marca 2015 r. wyroku sygn. akt K 29/13, w którym orzeczono o niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. nie powinien mieć zastosowania w toczącym się przed organami administracji publicznej postępowaniu administracyjnym wszczętym na jej wniosek. Zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem skargi przepisów u.p.p.u.w. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2011 r., zdaniem skarżącej, jest sprzeczne z zasadą lex retro non agit. Skarżąca wskazała również - w zakresie tożsamym w stosunku do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji - na okoliczność, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji przedłużającego się postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ, a taką konsekwencją, zdaniem skarżącej, jest wydanie decyzji w sprawie po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym zakwestionowane zostały przepisy u.p.p.u.w.. Gdyby bowiem postępowanie zakończyło się przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie byłoby przeszkód do zrealizowania przez skarżącą uprawnień wynikających z zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawa. Opierając się na powyżej przytoczonych zarzutach, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody z dnia 1 października 2015 r. (znak: [...] ) utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia 28 lipca 2015 r. (znak: [...] , ewentualnie o uchylenie decyzji obu organów i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując w powyższym zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w jej brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania wniosku strony skarżącej. Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Strona skarżąca, tj. A. S.A. z siedzibą w K. pismem, które wpłynęło do organu w dniu 3 listopada 2014 r. (uzupełnionym 23 grudnia 2014 r.) wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki nr [...] , obręb [...] , jednostka ewidencyjna N. , objętej księgą wieczystą nr [...] . W sprawie bezsporne pozostaje również to, że prawo użytkowania wieczystego wskazanej powyżej nieruchomości gruntowej zostało nabyte z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Przedsiębiorstwo Transportowo - Sprzętowe [...] " w K. , które następnie zostało przekształcone w A. S.A. z siedzibą w K . Spółka ta została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców KRS z dniem 5 grudnia 2003 r. Nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości zostało potwierdzone w ostatecznej decyzji Wojewody K. z dnia 7 marca 1995 r. (znak: [...] ). Nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody znajdowała się i nadal znajduje się w terenach przemysłowych i wykorzystywana jest na cele prowadzenia działalności gospodarczej. Istota sporu w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia sprowadza się do oceny dokonania przez organ kwalifikacji przesłanek podmiotowych nabycia przez skarżącą uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] będącej we władaniu skarżącej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w., Osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przepis w przywołanym powyżej brzmieniu został wprowadzony do u.p.p.u.w. na mocy ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. Nr 187, poz. 1110), która weszła w życie z dniem 9 października 2011 r. W brzmieniu obowiązującym przed wskazaną datą, przepis art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. stanowił, że osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne. Porównanie brzmień przywołanego przepisu art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. prowadzić musi do wniosku, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych aktów prawnych zakres podmiotowy uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości został istotny sposób poszerzony. W tym kontekście nie może również umknąć uwadze, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015r., K 29/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 373) art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w dużym zakresie zniweczył zatem skutki nowelizacji u.p.p.u.w. dokonanej ustawą zmieniającą z dnia 28 lipca 2011 r., gdyż przesądził o niezgodności tych przepisów ustawy, które rozszerzały z dniem 9 października 2011 r. krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Jak wynika z uzasadnia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015r., K 29/13, wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem: 1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i 2) tych osób prawnych, którym - jako właścicielom lokali - służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Tylko te dwie kategorie osób prawnych znalazły się bowiem w kręgu beneficjentów uwłaszczenia w ustawie o przekształceniu z 2005 r., w jej pierwotnym kształcie (art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2). Pozostałe osoby prawne uzyskały ten przywilej bez żadnego konstytucyjnego uzasadnienia, na mocy przepisu uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją. Ponadto, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ustawowa podstawa do administracyjnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. A contrario, zachowuje podstawę prawną uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie wcześniejszych ustaw z 1997, 2001 i 2003 r., a także uwłaszczenie przewidziane w ustawie o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym ustawą nowelizującą z 2007 r. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zakreślenie kręgu podmiotów uprawnionych do przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, dokonywana musi być z uwzględnieniem przepisów u.p.p.u.w. - zarówno obowiązujących w dacie wydania przez organ ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej, jak i obowiązujących uprzednio, tj. przed dniem 9 października 2011 r., w zależności od tego, jaki podmiot będzie stroną postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Przenosząc powyższe na grunt realiów sprawy rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazać należy, że stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z dnia 27 października 2015 r. (znak: [...] ) utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia 28 lipca 2015 r. (znak: [...] ) była [...] S.A. z siedzibą w K. Podmiot ten stanowi spółkę akcyjną będącą spółką kapitałową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 z późn. z,) - dalej: "k.s.h.". Zgodnie z art. 12 k.s.h. spółka kapitałowa z chwilą wpisu do rejestru uzyskuje osobowość prawną, a zatem jest osobą prawną - w tym także osobą prawną w rozumieniu relewantnych przepisów u.p.p.u.w. zaznaczono to już powyżej, skutkiem przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowała została zgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. zakreślających krąg podmiotów uprawnionych do uwłaszczenia. W odniesieniu do osób prawnych, a zatem także spółek handlowych, w tym spółek akcyjnych, wyłączona została ustawowa podstawa uwłaszczenia. Wyjątki w tym zakresie dotyczą jedynie spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i tych osób prawnych, którym - jako właścicielom lokali - służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Wynika to z niezakwestionowanego w żadnym zakresie przez Trybunał Konstytucyjny brzmienia art. 1 ust. 2 u.p.p.u.w., zgodnie z którym, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić: osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego (pkt 1) oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży (pkt 2). [...] S.A. z siedzibą w K. do żadnej z wymienionych dwóch kategorii osób prawnych nie należy, a zatem nie była ona uprawniona do przekształcenia przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej księgą wieczystą nr[...] w prawo własności. W związku z tym, zarówno zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji, tj. Wojewody z dnia 27 października 2015 r. (znak: [...] ), jak i decyzję organu pierwszej instancji, tj. Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia 28 lipca 2015 r. (znak: [...] ) uznać należy za zgodne z prawem. Odnosząc się do przedstawionych w skardze zarzutów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pierwszej kolejności wskazuje, że nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzuty obrazy przepisów postępowania, a to art. 7 i 77 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Postępowanie przed organami obu instancji było prawidłowe, organy te w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć, a w konsekwencji przesądziło o tym, że podjęte zostały w toku postępowania administracyjnego wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Dodać również należy, że stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego w istocie nie był przez skarżącą kwestionowany, a sformułowane w skardze zarzuty obrazy przepisów postępowania, poza zwerbalizowaniem w petitum skargi, nie znajdują jakiegokolwiek rozwinięcia i odzwierciedlenia w jej uzasadnieniu. Co się natomiast tyczy podniesionego w skardze zarzutu obrazy prawa materialnego, a to art. 1 u.p.p.u.w., czego skarżący upatruje w zastosowaniu przez organy rozstrzygające sprawę w pierwszej i drugiej instancji przepisu art. 1 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.p.p.u.w. w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015r., K 29/13 pomimo tego, że wyrok ten został wydany już po wszczęciu postępowania w sprawie, tj. po dniu 2 listopada 2014 r., wskazać należy na całkowitą niezasadność takiego zarzutu. W pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwraca uwagę, że istotą postępowania administracyjnego jest autorytatywna i pierwotna konkretyzacja norm materialnego prawa administracyjnego. Postępowanie to nie ma charakteru spornego, lecz polega na określaniu przez organ administracji publicznej konsekwencji prawnych bezwzględnie wiążącej normy prawnej poprzez przyznanie podmiotowi administrowanemu określonych uprawnień lub nałożenie obowiązków w sferze publicznoprawnej. Powyższe wiąże się z zasadą aktualności w prawie administracyjnym przesądzającą o konieczności każdorazowego uwzględniania przez organ stanu prawnego i faktycznego relewantnego dla czasu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Na znaczenie tej zasady w postępowaniu administracyjnym wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r., a poglądy tam zaprezentowane podziela w całej rozciągłości Sąd rozpoznający sprawę będącą przedmiotem skargi. Zgodnie z poglądem wyrażonym w przywołanym orzeczeniu, treść zasady aktualności łączy się z konsekwencjami bezwzględnego wiązania norm prawa administracyjnego i zasady legalności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, czego nie sposób rozumieć inaczej – w braku wyraźnej odmiennej regulacji prawnej – niż jako nakaz działania na podstawie prawa obowiązującego, a nie uchylonego, a także z reglamentacyjnym charakterem prawa administracyjnego, w którym przynajmniej z założenia każda kolejna zmiana stanu prawnego ma w większym stopniu realizować indywidualistycznie rozumiany interes publiczny niż prawo wcześniejsze i uchylane. Należy przyjąć, że jeżeli ustawodawca nie wprowadza norm prawa intertemporalnego, to rozstrzygnięcie sprawy jest zdeterminowane aktualnymi normami materialnymi, przy czym: 1) jeżeli istotą sprawy jest wyznaczenie przez organ konsekwencji prawnych dla ustalanego dopiero stanu faktycznego, to są to normy aktualne w chwili orzekania; 2) w przypadku gdy sam ustawodawca wiąże bezpośrednio konsekwencje prawne z zaistnieniem określonego stanu faktycznego – normy aktualne w chwili zaistnienia tego stanu (wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2015 r., III SA/Kr 2043/14). W przedmiotowej sprawie zmiana stanu prawnego przed wydaniem decyzji nastąpiła nie na skutek ingerencji ustawodawcy, lecz na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, będącego - zgodnie z art. 188 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - organem powołanym do orzekania w sprawie zgodności ustaw z Konstytucją. Jak stanowi art. 190 ust. 1 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a zatem mogą wywołać skutek polegający na wyeliminowaniu z obrotu prawnego przepisów prawa powszechnie obowiązującego uznanych za niezgodne z Konstytucją. Skoro zatem Trybunał orzekł o niezgodności przepisów art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. z Konstytucją w omawianym wyżej zakresie, a orzeczenie to poprzedziło rozstrzygnięcie przez organ w sprawie, to mając na uwadze obowiązek orzekania przez organ w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący na dzień wydania decyzji, ani na dzień wydania rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, tj. 28 lipca 2015 r., ani na dzień wydania rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji, tj. 27 października 2015 r., nie istniała norma prawa materialnego stanowiąca podstawę przyznania skarżącej uprawnienia w postaci przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będącej w jej władaniu w prawo własności. Należy w tym kontekście dodać, na co zwracał uwagę również organ pierwszej instancji, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie (por. wyrok TK z dnia 13 marca 2007 r., K 8/07 oraz wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., II OSK 1745/07). Zdaniem Trybunału, mimo że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracji publicznej lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia wyroku (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Nie może również zostać w żaden sposób uwzględniona argumentacja skarżącej, że na skutek przedłużającego się postępowania przed organami administracji publicznej poniosła ona negatywne konsekwencje związane z utratą mocy prawnej przepisów art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. przyznających jej określone uprawnienia materialnoprawne, gdyż ani obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu nie spetryfikował sytuacji prawnej skarżącej, ani wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie pozbawił jej jakichkolwiek uprawnień. Skarżącej nie przysługiwała bowiem jakakolwiek ekspektatywa związana z wystąpieniem z wnioskiem o przekształcenie przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, czy też z toczącym się w tym przedmiocie postępowaniem administracyjnym. Odwołując się po raz kolejny do nadmienionej wcześniej zasady aktualności w prawie administracyjnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazuje, że postępowanie w sprawie administracyjnej, w tym także w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zmierza do pierwotnego i autorytatywnego ukształtowania sfery uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w związku z daną sytuacją faktyczną. Dopiero ostateczne zakończenie tego postępowania petryfikuje stan prawny i definitywnie weryfikuje wynikający z prawa materialnego interes strony postępowania. Nie sposób zatem podzielić stanowiska skarżącej, że zmiana stanu prawnego w toku postępowania na skutek wyeliminowania z obrotu prawnego przepisów prawnych umożliwiających przyznanie jej określonego uprawnienia narusza samo w sobie to uprawnienie, skoro nie zostało ono skonkretyzowane. Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji podjęły w toku postępowania wszelkie wymagane przez ustawodawcę czynności i wywiązały się z obowiązków nałożonych na nie przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło