II SA/Kr 159/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr. ) Sędziowie: WSA Grażyna Firek AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 10 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich skargę oddala W dniu 2 lipca 2001 r. (data nadania przesyłki poleconej) J.W. złożył wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich wraz z prośbą o przywrócenie terminu weryfikacji tych uprawnień. Do wniosku dołączył zaświadczenie wydane przez Archiwum Państwowe w K. stwierdzające, że jego nazwisko znajduje się na liście więźniów obozu koncentracyjnego w P. aresztowanych [...] sierpnia 1944 r. Decyzją z [...] września 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie umorzył postępowanie stwierdzając, że wniosek został złożony po terminie zakreślonym przez art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950) tj. po 31 grudnia 1998 r. Jest to termin prawa materialnego, do którego nie ma zastosowania instytucja przywrócenia terminu. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Po rozpoznaniu wniosku J.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z [...] listopada 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję podtrzymując w całości przytoczoną tam argumentację. Decyzję tę J.W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 27 października 2003 r. sygn. akt II SA/Kr 1715/03 uchylił ją oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z 4 września 2001 r. wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach... będącego podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Decyzją z [...] stycznia 2004 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach... Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie stwierdził, że J.W. spełnia warunki, o których mowa w art. 21 wyżej wymienionej ustawy i w związku z tym przyznał mu uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie koncentracyjnym w sierpniu 1944 r. J.W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się przyznania mu rekompensaty finansowej i uprawnień kombatanckich przynajmniej od 4 września 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję stwierdzając, że żaden z przepisów ustawy o kombatantach... nie daje podstawy organowi orzekającemu do uznaniowego określenia daty, od której przysługiwałoby stronie prawo do świadczeń. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do przyznania uprawnień kombatanckich z datą złożenia wniosku. Powyższą decyzję zaskarżył do sądu administracyjnego J.W. domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. Skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania i podniósł, że powinien być traktowany bardziej przyjaźnie, humanitarnie, zgodnie z zasadą sprawiedliwości społecznej, bez dyskryminacji i bez łamania Konstytucji RP. Zwrócił uwagę na swój zły stan zdrowia. Do skargi dołączył karty informacyjne leczenia szpitalnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził istnienia naruszeń prawa powodujących konieczność uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji. Żądanie skarżącego, by w treści decyzji przyznać mu uprawnienia kombatanckie co najmniej od września 2001 r. jest bezzasadne. Organy administracji co do zasady wydają decyzje w oparciu o stan faktyczny i prawny na dzień orzekania. Wydanie decyzji ze skutkiem wstecznym wymaga szczególnej podstawy prawnej zezwalającej na wydanie orzeczenia o tej treści. Żaden z przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie przewiduje takiej możliwości. Na podstawie art. 22 ustawy o kombatantach... Kierownik Urzędu może jedynie wydać decyzję o przyznaniu lub o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z określonych tytułów, nie może natomiast modyfikować treści orzeczenia w żaden inny sposób. Dlatego też zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. jest prawidłowa. Żądanie rekompensaty pieniężnej wyrażone przez skarżącego przekracza zakres rozpoznania niniejszej sprawy. Na tym etapie postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych bada jedynie, czy wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art. 21 ustawy o kombatantach... i w przypadku pozytywnego wyniku tego badania przyznaje uprawnienia kombatanckie. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez Kierownika uprawnień określonych w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie (art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach). Przyznanie konkretnych świadczeń, o których mowa w rozdziale trzecim ustawy o kombatantach... odbywa się w innym postępowaniu administracyjnym, a o ich przyznaniu orzeka Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach... Minister Pracy i Polityki Socjalnej wydał w dniu 15 lipca 1991 r. rozporządzenie w sprawie trybu postępowania przy przyznawaniu dodatku kombatanckiego oraz emerytur lub rent, w drodze wyjątku, kombatantom i innym osobom uprawnionym (Dz. U. Nr 65 poz. 283). § 2 ust. 1 rozporządzenia wymaga złożenia pisemnego wniosku o przyznanie dodatku kombatanckiego zgłoszonego do organu właściwego do spraw emerytur i rent, natomiast zgodnie z § 5 dodatek ten wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tego świadczenia, jednakże za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc, w którym zgłoszono wniosek. Z systematyki rozporządzenia wynika, że w § 5 chodzi o wniosek określony w § 2 (pisemny wniosek o przyznanie dodatku kombatanckiego), a nie wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o kombatantach... do ustalania wysokości świadczeń, o których mowa w art. 15 i 16 tej ustawy, oraz w innych sprawach nieokreślonych w ustawie mają zastosowanie odpowiednio przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (obecnie przepisy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Oznacza to, że do dodatku kombatanckiego ma zastosowanie art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39 poz. 353), który stanowi, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt I UK 144/05 nie ma podstaw do uznania, że we wskazanym wyżej art. 129 ust. 1 mowa jest o wniosku składanym do innego organu niż organ dokonujący wypłaty świadczenia. Jak wynika z powyższych rozważań czynnikiem decydującym o dacie początkowej przyznania świadczeń wynikających z uprawnień kombatanckich jest data złożenia wniosku o przyznanie tych świadczeń, a nie wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Również w tych przepisach nie sposób znaleźć podstawy prawnej do orzekania o przyznaniu uprawnień kombatanckich z datą wcześniejszą niż dzień wydania decyzji. W tej sytuacji skargę J.W. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).