II SA/Kr 1593/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Joanna Mitis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. odrzuca skargę co do punktu pierwszego zaskarżonego postanowienia II. oddala skargę co do punktu drugiego zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] września 2009r. znak: [...] , wydanym na podstawie art. 58 i 59 w związku z art. 123 oraz art. 129 § 2 i art. 134 kpa, odmówiło J.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta D. z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. Burmistrz Gminy i Miasta D. ustalił na kwotę 1.452 zł wysokość opłaty planistycznej wynikającej ze wzrostu wartości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz sprzedaży nieruchomości składającej się z działki nr 1 położonej w D. , a należącej do J.P. . W dniu 19 lutego 2009r. (data wpływu) J.P. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od powyższej decyzji, wskazując, że we wrześniu 2008 roku sytuacja jego i rodziny była bardzo trudna z powodu koniecznej przeprowadzki oraz kłopotów zdrowotnych niepełnosprawnego syna. Syn wówczas wymagał szczególnej troski, bowiem w okresie od 10 do 17 września był chory. Na potwierdzenie tego faktu Pan J.P. załączył zwolnienie lekarskie. Ustosunkowując się do decyzji Burmistrza Gminy i Miasta D. , J.P. twierdził, iż jest ona niesprawiedliwa, gdyż naliczona renta planistyczna w kwocie 1.452 zł uszczupli jego budżet domowy, jak również może zaważyć na dalszym leczeniu syna. Kolegium uznało, że wniosek J.P. nie może zostać uwzględniony. Zgodnie z przepisem art. 58 kpa warunki przywrócenia terminu są następujące: prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin, nadto zainteresowany winien uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie dopełnił właściwie żadnego z tych warunków. J.P. złożył co prawda prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy sygn. akt II SA/Kr 1593/09 i Miasta D. z dnia 25 sierpnia 2008r., jednakże nie uprawdopodobnił ani przyczyny uchybienia terminu ani też daty, w której ustała przyczyna uniemożliwiająca terminowe złożenie zażalenia. Samo powoływanie się na trudną sytuację życiową rodziny, mianowicie przeprowadzkę oraz kłopoty zdrowotne niepełnosprawnego syna, bez wykazania obiektywnego braku możliwości skorzystania z prawa wniesienia odwołania, polegającego na braku możliwości złożenia odwołania przez pocztę, czy też za pośrednictwem innych osób (domowników, sąsiadów, znajomych) nie jest wystarczające do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Nie został również spełniony kolejny z warunków, a mianowicie wymóg jednoznacznego dopełnienia czynności, dla której określony był termin. Oznacza to w praktyce, iż jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, należy złożyć samo odwołanie. Kolegium zauważyło, że z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, iż J.P. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji już w dniu 17 września 2008r. W konsekwencji Kolegium postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero w dniu 19 lutego 2009r. w kolejnym piśmie skierowanym do Kolegium, opatrzonym datą 5 lutego 2009r. J.P. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Kolegium wskazało jednak, że art. 58 kpa wynika jednoznacznie, że wszelkie przesłanki przywrócenia terminu muszą być przez wnioskodawcę spełnione łącznie, zaś brak którejkolwiek z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przedmiotowej sprawie koniec terminu do wniesienia odwołania nastąpił zatem w myśl art. 57 § 1 kpa wraz z upływem dnia 16 września 2008r. Z akt wynika, iż J.P. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył w dniu 19 lutego 2009r. (data wpływu do Kolegium) , a zatem już po upływie terminu do wniesienia odwołania, co skutkuje stwierdzeniem przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył J.P. , wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, iż wskazane postanowienie narusza przepis art. 58 oraz art. 34 kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, jak również narusza przepis art. 7 kpa poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co mogło mieć sygn. akt II SA/Kr 1593/09 wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi J.P.. przyznał, iż przekroczył 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji, a prośbę o przywrócenie terminu zgłosił w późniejszym czasie, jednak nie zgodził się, że nie dopełnił warunków zawartych w art. 58 kpa. Wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymóg równoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dokonania określonej czynności procesowej traktowany jest w sposób elastyczny. Jako przykład skarżący przywołał wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1999r., sygn. akt IV SA 1758/97, w którym stwierdzono, iż brak równoczesnego złożenia prośby o przywrócenie terminu i odwołania nie uzasadnia nierozpoznania prośby o przywrócenie terminu, zwłaszcza w sytuacji, gdy w dacie złożenia prośby o przywrócenie terminu odwołanie zostało już złożone. Skarżący podniósł, że w wystarczający sposób uprawdopodobnił przyczynę uchybienia terminu, podał bowiem, iż w okresie od 10 do 17 września 2008r. jego niepełnosprawny syn był chory i na tę okoliczność przedłożył zaświadczenie lekarskie. Skoro to nie było, zdaniem Kolegium, wystarczającą okolicznością by usprawiedliwić niemożność wniesienia odwołania w ustawowym terminie, Kolegium winno wezwać stronę do doprecyzowania obiektywnej możliwości skorzystania z prawa wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącego okoliczność przebywania syna na zwolnieniu lekarskim po przebytej operacji świadczy o braku winy po stronie skarżącego w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący podkreślił, iż w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania, tj. 16 września 2008r., znacznie pogorszył się stan zdrowia syna, co spowodowało, że wraz z żoną musieli się niezwłocznie nim zająć, ponadto nie mogli wyręczyć się inną osobą , która by w ich imieniu złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji, stąd dopiero w dniu 17 września 2008r., skarżący mógł wnieść odwołanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem sygn. akt II SA/Kr 1593/09 działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na wstępie należy wskazać, że na postanowienie organu drugiej instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania służy skarga do sądu administracyjnego, natomiast rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności odrębnego zaskarżenia poprzedzającego wydanie takiego aktu postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Art. 3 § 2 ppsa stanowi, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje co do postanowień, orzekanie w sprawach skarg na: -postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); -postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3); -bezczynność organów między innymi w takich przypadkach (pkt 8). Stosownie do art. 59 § 1 kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, zaś na postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. W art. 59 § 2 kpa przewidziano jednak szczególną regulację odnoszącą się do trybu orzekania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, o czym postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Skoro postanowienie, o którym mowa w art. 59 § 2 kpa jest ostateczne z momentem jego wydania, należy uznać, że na takie postanowienie, także odmawiające przywrócenia terminu, nie służy zażalenie. Należy również podkreślić, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie należy do kończących postępowanie w sprawie, ponieważ kończącym postępowanie jest tylko' takie orzeczenie, którego uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Postanowienie to nie kończy także postępowania w incydentalnej kwestii terminowości wniesienia środka sygn. akt II SA/Kr 1593/09 zaskarżenia, a jego celem nie jest też badanie i orzeczenie o dopuszczalności odwołania. Jak wynika bowiem z art. 58 § 2 kpa, składając prośbę o przywrócenie terminu, należy jednocześnie dopełnić czynności, dla której przewidziany był termin. W wypadku zaś odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania kończącym postępowanie w kwestii skuteczności wniesienia odwołania będzie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia takiego środka, wydane na podstawie art. 134 kpa. Dopiero to postanowienie zamyka drogę do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Prowadzi to do wniosku, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu ma wyłącznie charakter aktu procesowego i wywiera skutki dla dalszego postępowania, a zatem nie należy do kategorii rozstrzygających sprawę co do istoty. W związku z powyższym należy uznać, że na ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, zaś w przypadku jej złożenia skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ppsa. Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 22 września 2009r. sygn. akt II SA.Kr 1057/09, iż "w przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji lub zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji oraz złożenia związanego z tym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, względy celowości sprzeciwiają się dwukrotnemu rozpoznawaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestii legalności wydawanych w tym przedmiocie postanowień organu drugiej instancji w sytuacji odmowy przywrócenia terminu, a także dwukrotnemu ponoszeniu przez skarżących kosztów sądowych." Jeżeli bowiem termin do wniesienia odwołania zostałby przywrócony, postanowienie takie nie podlega odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, lecz jest kontrolowane przy okazji rozpoznawania skargi na decyzję organu drugiej instancji, która została wydana po rozpatrzeniu odwołania. W przypadku wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, którego następstwem musi być postanowienie tego samego organu stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, kontrola w postępowaniu sądowoadministracyjnym winna zostać dokonana także jednokrotnie, co pozwoli stronie jeden raz opłacić wpis od skargi i zrealizować prawo do sądu. Podobna sytuacja przy podobnej konstrukcji przepisów dotyczących instytucji przywrócenia terminu ma miejsce w procedurze cywilnej, a w ocenie Sądu specyficzny charakter sygn. akt II SA/Kr 1593/09 sprawy administracyjnej nie uzasadnia odmiennej podejścia do tej kwestii w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ponadto taka praktyka zapobiega przewlekłości postępowania administracyjnego i komplikacjom, jakie powoduje wyrok uchylający postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, który zapada już po wydaniu uwzględniającego to pierwsze orzeczenie postanowienia stwierdzającego wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie l sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Odnośnie zasadności stwierdzenia wniesienia odwołania przez J.P. z uchybieniem terminu Sąd uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jest zgodne z prawem. Stosownie do art. 58 § 1 kpa podstawą do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a więc to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności przemawiających za tym, że termin został naruszony bez winy strony. W przedmiotowej sprawie zaś należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, iż samo powoływanie się na trudną sytuację życiową rodziny skarżącego i okoliczności takie jak przeprowadzka oraz kłopoty zdrowotne niepełnosprawnego syna, bez wykazania obiektywnego braku możliwości skorzystania z prawa wniesienia odwołania, polegającego na braku możliwości złożenia odwołania przez pocztę, czy też za pośrednictwem innych osób nie jest wystarczające do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2008r. sygn. akt l OZ 246/08 (Lex Omega nr 479292) "Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Okolicznościami takimi mogą być na przykład nagła choroba lub błędne pouczenie sądu." Ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, należało uznać, iż odmowa przywrócenia terminu była zasadna, a tym samym postanowienie o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, stanowiące procesową konsekwencję odmowy przywrócenia sygn. akt II SA/Kr 1593/09 terminu, było prawidłowe. W tym zakresie oddalono skargę na podstawie art. 151 ppsa.