II SA/Kr 1597/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej A.W . o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W dniu 18 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej A.W. działającej przez pełnomocnika, matkę M.W. , o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 sierpnia 2011 r. We wniosku pełnomocnik skarżącej A.W. oświadczył, iż wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład jej majątku wchodzi drewniany dom, do kapitalnego remontu oraz działka rolno- budowlana w pow. 45 arów. Skarżąca obecnie przebywa w Stanach Zjednoczonych, gdzie ukończyła kurs komputerowy na New York of English nad Business. Nie pracuje i nie osiąga żadnego dochodu. Według oświadczenia pozostaje na utrzymaniu ojca, który też sfinansował jej podróż do USA. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku ( jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, ze poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu ). Zdaniem sądu pełnomocnik skarżącej nie wykazał należycie, iż znajduje się ona w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Według informacji podanych przez pełnomocnika skarżącej przebywa ona na terytorium USA. W lipcu 2011 r. ukończyła kurs komputerowy na jednej z nowojorskich uczelni. Według oświadczenia skarżąc nadal nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu ojca, z którym de facto prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skora tak to ubiegając się o przyznanie prawa pomocy winna wykazać również, iż sytuacja finansowa jej ojca nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Brak możliwości weryfikacji sytuacji finansowej skarżącej i opieranie się jedynie na nie popartych żadnymi dowodami twierdzeniach pełnomocnika skarżącej nie może stanowic uzasadnienia do przerzucenia ciężaru odpowiedzialności za negatywne skutki procesowe na Skarb Państwa. To bowiem na skarżącej ciąży obowiązek zapewnienia środków pieniężnych potrzebnych do prawidłowego prowadzenia wszczętego na jej wniosek postępowania sądowego. Przerzucanie go na Skarb Państwa może być uzasadnione jedynie trudną sytuacją materialną a taka nie został w żaden sposób udowodniona. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).