II SA/Kr 1597/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 sierpnia 2011 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. A. W. reprezentowana przez matkę M. W. pismami z dnia 27 grudnia 2012 r. wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącej przedłożyła wniosek sporządzony na urzędowym formularzu, w którym zaznaczyła, że żąda ustanowienia adwokata z urzędu. W oświadczeniu pełnomocnik podała, że skarżąca pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jedyny majątek skarżącej stanowi drewniany dom wymagający remontu położony na 45 arowej działce w miejscowości D.. Matka skarżącej otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 zł, natomiast A. W. jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Zarządzeniem z 8 lutego 2013 r. Referendarz sądowy tut. sądu wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: * wyjaśnienie, czy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem, w razie odpowiedzi twierdzącej - wskazanie jego dochodów, majątku i oszczędności, w razie odpowiedzi - negatywnej - podanie, jakie są tego przyczyny, czy otrzymuje od ojca alimenty, inną pomoc itp.; * wyjaśnienie, czy skarżąca osiąga dochody z tzw. innych źródeł np. z umów cywilnych, wynajmu, zasiłków, pomocy społecznej, stypendiów itp.; * wyjaśnienie, czy skarżąca bądź osoby z nią gospodarujące posiadają samochód, maszyny rolnicze, jeśli tak to podanie marki i roku produkcji; - wyjaśnienie do kogo należy mieszkanie, czy też dom w K., w którym skarżąca jest zameldowana; - przestawienie rachunków bankowych, wyciągu z lokat i kont -również dewizowych, skarżącej oraz ew. osób z nią gospodarujących z ostatnich 3 miesięcy. M. W. w piśmie z dnia 6 marca 2013 r. (data wpływu do sądu -12 marca 2013 r.) mylnie oznaczając sygnaturę sprawy (II SA/Kr 267/12 zamiast II SA/Kr 1597/11) wyjaśniła, że skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z ojcem, nie otrzymuje również od ojca alimentów. Ojciec pokrywa podatki i ubezpieczenia osobiste i majątkowe od nieszczęśliwych wypadków, ponadto jej ojciec uważa, że dorosła córka bezrobotna winna otrzymać pomoc od Skarbu Państwa i że jest dyskryminowana przez sąd. Nadto podała, że skarżąca nie osiąga dochodów z innych źródeł i nie podjęła zatrudnienia z przyczyn od niej niezależnych. Skarżąca oraz osoby z nią gospodarujące nie posiadają samochodu, ani żadnych maszyn rolniczych. Dom w którym skarżąca jest zameldowana należy do matki (M. W.), nadto, ani skarżąca, ani jej matka nie posiada rachunków bankowych. Zarządzeniem z dnia 27 marca 2013 r. Referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, wskazując, że skarżąca nie uzupełniła braków wniosku, do czego została zobowiązana zarządzeniem z dnia 8 lutego 2013 r. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 22 kwietnia 2013 r. wniosła sprzeciw na ww. zarządzenie. Podała w nim, że w zakreślonym terminie udzieliła odpowiedzi na wezwanie sądu, jednakże pomyliła się oznaczając sygnaturę akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd uznał wytłumaczenie pełnomocnika skarżącej, że na skutek omyłki w oznaczeniu sygnatury akt sprawy jej pismo uzupełniające z dnia 6 marca 2013 r. zostało dołączone do innej sprawy, również zainicjowanej przez A. W.. W związku z powyższym Sąd, rozpatrując niniejszą sprawę, wziął pod uwagę zawarte w nim wyjaśnienia. Ponadto Sąd wskazuje, że mimo, że we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu skarżąca nie zaznaczyła zwolnienia od kosztów sądowych, to z uwagi na wyraźne żądanie w tym zakresie zawarte w piśmie z dnia 27 grudnia 2013 r. (zawierające jednocześnie zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej) należało uznać, że wniosek zawierał żądanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podaje również, że w przedmiotowej sprawie już raz postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata został oddalony. Obecnie skarżąca ponownie wnosi o przyznanie prawa pomocy wskazując, że jej sytuacja majątkowa uległa zmianie, albowiem jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnych oszczędności i pozostaje na utrzymaniu matki, której jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 1500 zł. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., póz. 270) - dalej p.p.s.a. ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2012 r., sygn. akt II GZ 353/12). W pierwszej kolejności wypada wskazać, że Sądowi wiadomo z urzędu, że niemal jednocześnie skarżąca domagała się przyznania prawa pomocy również w sprawie do sygn. II SA/Kr 267/12, w której w dniu 24 kwietnia 2013 r. zostało wydane postanowienie sądu o oddaleniu wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczeń składanych do tej sprawy wynika, że A. W. obecnie wyjechała za granicę, w celu poszukiwania pracy. Przy czym pełnomocnik skarżącej nie wskazała do jakiego kraju wyjechała, gdzie i ewentualnie z kim zamieszkuje, a zwłaszcza kim jest "obca osoba" która zobowiązała się pokryć koszty jej pobytu przez okres 2-3 miesięcy. Podkreślić trzeba, że mimo, że pełnomocnik składała równocześnie wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych w dwóch sprawach tj. do sygn. II SA/Kr 267/12, i II SA/Kr 1597/11, jak również udziela dalszych wyjaśnień na wezwanie sądu, to we wniosku złożonym do niniejszej sprawy nie ujawniła, że skarżąca aktualnie zamieszkuje za granicą. W tej sytuacji informacja, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką jest nieprawdziwa, skoro skarżąca nie przebywa w rodzinnym domu, ani nie otrzymuje żadnych środków utrzymania od rodziców. Nadto w oświadczeniach składanych do niniejszej sprawy pełnomocnik nie wskazywała (co miało miejsce w drugiej sprawie), aby posiadana nieruchomość w miejscowości D. była obciążona. Taki stan rzeczy sprawia, że również w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że oświadczenie pełnomocnika o sytuacji majątkowej skarżącej jest nierzetelne i nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 267/12 Sąd zwrócił również uwagę na sprzeczności jakie pojawiają się w składanych wyjaśnieniach. Z jednej strony M. W. w piśmie z dnia 3 kwietnia 2013 r. wskazała, że pieniądze na podróż skarżąca uzyskała zaciągając pożyczkę u koleżanki, natomiast w sprzeciwie jasno stwierdziła, że "podróż pokryła jej osoba obca i zobowiązała się pokrywać jej koszty utrzymania przez okres 2-3 miesięcy do podjęcia pracy". Nie ma również jasności, co do tego czy skarżąca jest zameldowana w domu przy ul. [...] a w K.. Zdaniem Sądu, enigmatyczne twierdzenia, że skarżąca wyjechała z kraju i nie podjęła żadnej pracy nie są wystarczające, aby uznać, że jest osobą ubogą, której w postępowaniu przez sądem administracyjnym przysługuje pomoc ze strony Skarbu Państwa. Jest okolicznością powszechnie znaną, że obywatele Polski często pracują za granicą, a w kraju figurują jako osoby bezrobotne, gdyż taki stan rzeczy pozwala na korzystanie chociażby z publicznej służby zdrowia. Znamienne jest także, że skarżąca mimo, deklarowanej trudnej sytuacji majątkowej w której się znalazła, nie próbowała uzyskać pomocy ze strony powołanych do tego instytucji państwowych takich jak MOPS. Należy przypomnieć, że skarżąca ma obecnie 31 lat, w okresie od stycznia 2010 r. do lipca 2011 r. brała udział w szkoleniu z zakresu księgowości prowadzonym przez [...]. Skarżąca w postępowaniu dotyczącym wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie udzieliła informacji kto ponosił koszty jej nauki w S., podając, że osoba zapraszająca opłacała jedynie mieszkanie i utrzymanie. Nie udzieliła również pełnej informacji co do źródeł i wysokości miesięcznych dochodów rodziców, podając wysokość dochodów matki, nie podając natomiast wysokości dochodów ojca, mimo, że jest zameldowany pod tym samym adresem. W konsekwencji Sąd uznał, że sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego byłoby przyjęcie, że skarżąca ukończyła specjalistyczne szkolenie i nie posiadając oszczędności i majątku (poza wskazaną we wniosku nieruchomością) zdecydowała się na pozostanie za granicą na kolejny rok nie kontynuując nauki i nie podejmując zatrudnienia. Sąd zwrócił również uwagę na konieczność wzięcia pod uwagę także możliwości zarobkowych. Powyższe okoliczności nie mogą pozostawać bez wpływu również na ocenę aktualnej sytuacji finansowej skarżącej. Sąd podkreśla, że od początku niniejszego postępowania pełnomocnik skarżącej podaje wybiórcze informacje, pomijając fakty, które dla oceny zasadności żądania zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata z urzędu mają podstawowe znaczenie. Konsekwentnie bowiem, mimo, że skarżąca przebywa w toku postępowania sądowego, głównie poza granicami kraju, pełnomocnik pomija milczeniem takie istotne okoliczności jak: gdzie skarżąca mieszka i kto w rzeczywistości ją utrzymuje w czasie pobytu za granicą. Niewiarygodne jest również, aby skarżąca po ukończeniu kursu nie podjęła żadnego zatrudnienia przez następne 2 lata, zwłaszcza, że - jak deklarowała - po ukończeniu kursu pozostała przez okres jednego roku w S. i rodzice, w tym czasie nie łożyli na jej utrzymanie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.