II SA/Kr 16/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 24 września 2008 r., Nr: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II) ustanowić dla J. P. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 27 kwietnia 2009 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 24 września 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód brutto wynosi 1.300,45 zł i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 60 m² bez wartości, mieszkanie wielkości 8 m² oraz nieruchomość rolna o areale 3,56 ha, w tym 0,7 ha las. Nie posiada on natomiast żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. P. podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący liczy 6... lat i cierpi na szereg schorzeń. Choruje na nadciśnienie, bezsenność, hemoroidy, zanik kości kręgosłupa, upośledzenie rozkurczowe i arytmię serca, stłuczenie i rozedmę płuc, chorobę wieńcową, woreczka żółciowego, wątroby i naczyniaka w brzuchu. Leczenie w klinice, u bioterapeuty i lekarstwa, także zagraniczne, kosztują miesięcznie około 900 zł, a jedynym źródłem dochodu skarżącego jest emerytura w wysokości 1.096,41 zł. Gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów z powodu zakazu wykonywania przez skarżącego jakiejkolwiek pracy, a ARiMR odmówiła przyznania dopłat. Dom, w którym skarżący mieszka nie posiada dostępu do prądu, wody, nie ma łazienki i centralnego ogrzewania. Nie przedstawia on żadnej wartości. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy rodziny i opieki społecznej. Stwierdził, iż trudna sytuacja bytowa uniemożliwia mu ponoszenie kosztów sądowych i obrońcy, gdyż byłyby one wielkim uszczerbkiem zagrażającym jego zdrowiu i życiu. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że aktualnie rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez J. P. w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2009 roku referendarza sądowego WSA zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Orzeczenie to ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy to nie zostało skarżącemu cofnięte na mocy art. 249 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, zatem aż do wyczerpania procedury odwoławczej, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżący zwolniony jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 4 w/w ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zwolnienie od kosztów sądowych działa od chwili zgłoszenia przez stronę wniosku w tym przedmiocie i obejmuje swoim zakresem wszystkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe. Biorąc pod uwagę powyższe - ponowny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy korzysta on z takiego zwolnienia na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego należy uznać za bezprzedmiotowy. Z tych względów, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe. Podkreślić należy, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy - zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. J. P., jak wskazano wyżej, korzysta z przyznanego uprzednio prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Obecnie domaga się także ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Zauważyć należy, że skoro wnioskodawcy zostało uprzednio przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie w całości od kosztów sądowych, tym samym zadośćuczynienie obecnemu wnioskowi o ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu oznaczałoby w praktyce, przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, na które, w myśl art. 245 § 2 wspomnianej ustawy składają się obie analizowane instytucje procesowe, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. To zaś skutkuje ocenę wniosku z zastosowaniem surowszych kryteriów, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analizując sytuację majątkową skarżącego orzekający doszedł do przekonania, iż w wystarczającym stopniu wykazał on, iż spełnia powyższe przesłanki. J. P. uzyskuje wprawdzie stały miesięczny dochód w wysokości 1.300,45 zł, to jednak, że ze względu na wiek i zły stan zdrowia ma on zwiększone wydatki na zakup lekarstw, konieczne leczenie i zabiegi medyczne. Przy licznych schorzeniach, na które cierpi skarżący, jego wydatki na zakup leków i leczenie wynoszą około 900 zł miesięcznie. Posiadany majątek w postaci domu oraz nieruchomości rolnej nie przynosi skarżącemu żadnego dochodu. Dom nie posiada dostępu do prądu, nie ma łazienki i centralnego ogrzewania. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że skarżący nie należy do osób majętnych i nie jest on w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku we własnym koniecznym utrzymaniu. W tym miejscu należy jednak podkreślić, iż rozpoznając kwestię przyznania stronie kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy kierowano się jedynie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku), nie zaś charakterem sprawy. Jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy jest bowiem brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie odmowa przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby doprowadzić do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do sądu, zważywszy na fakt, iż na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej (na którym znajduje się obecnie niniejsza sprawa) zachodzi tzw. przymus adwokacki. Z tych względów orzeczono jak w pkt. II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).