II SA/Kr 16/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.C. i J.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 października 2009 r. Nr: [....] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 października 2009 r. Nr: [....] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżący E.C. i J.C. złożyli wniosek o zwolnienie lub obniżenie wysokości wpisu sądowego do kwoty 100 zł, gdyż opłata w wysokości 500 zł z przyczyn ekonomicznych eliminuje ich konstytucyjnego prawa postępowania przed sądami administracyjnymi. Skarżący są emerytami z budżetówki wspomagającymi chorego syna w zakupie bardzo drogich leków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie dlatego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 stycznia 2010 roku, skarżącym zostały przesłane formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem ich wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnili braki przesyłając wypełnione formularze "PPF". Z informacji w nich zawartych wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z 32-letnim synem Ł. Ich miesięczny dochód wynosi [....] zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości [....] zł z dodatkiem kombatanckim w wysokości [....] zł, emerytura skarżącej w wysokości [....] zł oraz renta socjalna ich syna w wysokości [....] zł. W skład majątku skarżących wchodzi mieszkanie o powierzchni 61 m² w C. oraz budynek mieszkalny w stadium budowy w K. (przerwa w budowie od 2003 roku). Syn skarżących jest właścicielem nieruchomości rolnej o areale 1,50 ha. Skarżący nie dysponują zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż ich syn Ł. cierpi na chorobę [....] . Miesięczne wydatki na leki wynoszą od 600 do 1.000 zł. Dodatkowo syn musi stosować odpowiednią przy tej chorobie dietę. Ponadto skarżący spłacają obecnie pożyczkę zaciągniętą w kwocie [....] zł na leczenie syna. Wysokość miesięcznej raty wynosi 200 zł. Skarżący J.C. jest kombatantem obozu niemieckiego [....] . Jego stan zdrowia wymaga ochrony i stosowania leków. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przesłali następujące dokumenty: kopie decyzji ZUS o waloryzacji emerytury skarżących oraz o przyznaniu renty socjalnej synowi skarżących, kopie dowodów wpłat za ubezpieczenie, fakturę za energię elektryczną, kopie dowodów wpłaty za czynsz i wodę oraz gaz, paragon za leki oraz potwierdzenie płatności kartą płatniczą w aptece, kartę informacyjną leczenia szpitalnego syna Ł. , wyciągi z rachunku bakowego skarżącej, potwierdzenie spłaty rat kredytowych oraz potwierdzenie dokonania zakupu towaru na raty. Skarżący oświadczyli, że nie zbierali, ani nie archiwizowali rachunków z aptek. Dla zobrazowania wysokości kwot wydawanych na leczenie przedłożone zostały dwa rachunki, potwierdzające, że cena jednego z leków wynosi 210 zł. Specjalna dieta syna również nie jest tania. Skarżący nie gromadził również dowodów zakupu własnych leków. Nieruchomość rolna, której właścicielem jest syn skarżących, nie przynosi żadnych dochodów. Budynek mieszkalny w K. przy ul. [....] od roku 2003 nie jest inwestowany, budowa nie jest kontynuowana. Skarżący zwrócił się ponadto z prośbą o wyjaśnienie zróżnicowania kwot wpisów sądowych uiszczanych w sprawach sądowoadministracyjnych. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 230_@POCZ@__@KON@_ § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W wykonaniu delegacji zawartej w art. 233 powołanej ustawy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Wysokość wpisu sądowego zależy od przedmiotu sprawy. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie warunków zabudowy, a zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawach skarg z zakresu zagospodarowania przestrzennego wpis stały wynosi 500 zł. Osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego służy szczególna instytucja postępowania przed sądami administracyjnymi, mianowicie instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżących sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania im prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący osiągają bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu świadczeń emerytalnych. E.C. otrzymuje emeryturę w wysokości [....] zł, zaś wysokość emerytury J.C. wynosi [....] zł, dodatkowo skarżący pobiera zasiłek kombatancki w wysokości [....] zł. Łączne dochody miesięczne małżonków C. wynoszą zatem [....] zł. Stałymi dochodami dysponuje także pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym syn skarżących Ł., pobierający rentę socjalną w wysokości [....] zł. Ze względu na chorobę syna rodzina ma niewątpliwie zwiększone wydatki na zakup lekarstw i specjalną dietę, jednakże dochody, którymi dysponują pozwalają, w ocenie orzekającego, na pokrycie tych kosztów. Jak wynika z nadesłanych rachunków miesięczne wydatki skarżących przedstawiają się następująco: 93,85 zł gaz, 275,44 zł woda, 452,90 zł czynsz za mieszkanie, 190,26 zł energia elektryczna (rachunek za 2 miesiące opiewa na 380,52 zł), 58 zł polisa ubezpieczeniowa skarżącego i 41,50 zł ubezpieczenie skarżącej (składka za 3 miesiące wynosi 124,50 zł), 200 zł i 45,80 zł raty kredytowe. Suma tych wydatków wynosi 1.357,75 zł. Wydatki na lekarstwa nie zostały udokumentowane przez skarżących. Załączono jeden paragon opiewający na kwotę 72,98 zł. Skarżący oświadczyli, że miesięczne wydatki na leczenie wynoszą od 600 do 1.000 zł. Nawet, gdyby przyjąć, że średnie wydatki na leczenie wynoszą 800 zł, do dyspozycji skarżących pozostaje miesięcznie kwota niemal [....] zł, którą mogą swobodnie dysponować. Zauważyć należy także, że skarżący są właścicielami majątku nieruchomego o znacznej wartości w postaci mieszkania w C. o powierzchni 61 m² oraz budynku mieszkalnego w stadium budowy w K. Syn skarżących jest właścicielem nieruchomości rolnej o areale 1,50 ha. Jest to kwestia istotna dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, bowiem posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie orzekającego sytuacja materialna wnioskodawców pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżących kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia ich skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie skarżącemu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).