II SA/Kr 160/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łoboz ASR WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie nr 1039/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r. znak: WOB.7722.71.2023.JNOW w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia skargę oddala Postanowieniem nr 72/2023 z 20 stycznia 2023 r., znak: PINB-I-5160.206.22.48 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie wstrzymał D. sp. z o.o. - inwestorowi robót - prowadzenie robót budowlanych z powodu realizacji robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w sprawie obiektu budowlanego zlokalizowanego na dz. nr [...] w miejscowości M., gmina L.. Odpis postanowienia doręczono stronom postępowania - D. sp. z o.o. oraz M. P. w dniu 26 stycznia 2023 r. W dniu 23 lutego 2023 r. D. sp. z o.o. oraz M. P. złożyli za pośrednictwem organu I instancji zażalenie do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2023 r. znak: nr 1038/2023 Małopolski Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego w Krakowie odmówił D. sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 20 stycznia 2023 r. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2023 r. znak: WOB.7722.71.2023.JNOW, działając na podstawie art. art. 134 w związku z art. 123 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej u.p.b.) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie stwierdził, że zażalenie D. sp. z. o. o. z siedzibą w M. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 141 §2 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowi stronie, o czym pouczono w treści zaskarżonego postanowienia. W niniejszej sprawie przesyłka, zawierająca postanowienie PINB nr 72/2023 z dnia 20 stycznia 2023 r. została doręczona D. sp. z o.o. z siedzibą w M. w dniu 26 stycznia 2023 r. Zatem zażalenie na ww. postanowienie z dnia 20 stycznia 2023 r. spółka mogła złożyć najpóźniej w dniu 2 lutego 2023 r. Tymczasem zażalenie na postanowienie z dnia 20 stycznia 2023 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia zostały złożone na dziennik podawczy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie w dniu 23 lutego 2023 r. Tym samym uchybiono terminowi, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy zauważył nadto, że postanowieniem z dnia 7 grudnia 2023 Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie odmówił D. sp. z o.o. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia z powodu nieuprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. W zaistniałej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze treść art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art.141 §2 k.p.a. należało stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. MWINB w Krakowie podkreślił nadto, że rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym postanowienia ostatecznego, czyli postanowienia, które korzysta z wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady trwałości. Złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (odwołania) ma bowiem ten skutek, że do czasu rozstrzygnięcia tego wniosku organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia (odwołania). Jednakże po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia jest obligatoryjne. Na poparcie powyższego stanowiska organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Na powyższe postanowienie M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego przez art. 141 § 2 k.p.a., co wynikało z wcześniejszego wadliwego wydania przez organ postanowienia w niniejszej sprawie o numerze [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, - art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego zażalenia, pomimo iż skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy; wykazał, że z uwagi na znaczne rozbudowanie stanu faktycznego sprawy, liczbę dokumentów, z którymi należało się zapoznać, jak również konieczność znalezienia profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się zajęcia sprawą bez swojej winy nie dochował terminu do wniesienia zażalenia, a ponadto równocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu złożył on zażalenie, czym spełnił przesłanki do przywrócenia terminu; - art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący wszechstronny całości materiału dowodowego, którym dysponował, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżącego w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały przez nią uprawdopodobnione; - art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącego, przejawiające się w zignorowaniu okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowymi terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o odrzucenie skargi, jako wniesionej przez podmiot, który nie ma legitymacji do jej wniesienia, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia według tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ono prawidłowe. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych skierowane do inwestora tych robót - D. sp. z o.o. Postanowienie to zostało doręczone także M. P., jako stronie postępowania. Spóźnione zażalenie na postanowienie PINB wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła zarówno D. spółka z o.o., jak i M. P.. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wydał w dniu 7 grudnia 2023 r. dwa postanowienia stwierdzające, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia - osobno dla każdej ze stron postępowania: M. P. (postanowienie nr 1041/2023) i spółki D. (postanowienie nr 1039/2023 będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie). W ocenie Sądu skarga M. P. na postanowienie stwierdzające wniesienie przez D. sp. z o.o. zażalenia z uchybieniem terminu podlega oddaleniu, jako że M. P. nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi na to postanowienie. Jak stanowi art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes chroniony przez prawo. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. np. postanowienie NSA z dnia 2 września 2014 r., sygn. II OZ 819/14). Interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (postanowienia NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. II GW 13/11; z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. II GW 15/11). Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie (postanowienie NSA z 13 czerwca 2012 r., sygn. II GZ 196/12). Podsumowując powyższe można stwierdzić, że pod pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., rozumie się istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem. Związek taki nie występuje między prawami i obowiązkami skarżącego a postanowieniem stwierdzającym wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu przez D. sp. z o.o. Na koniec wyjaśnić należy, że sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, zgodnie z którym istnienie legitymacji procesowej podlega badaniu przez sąd administracyjny, a brak tej legitymacji oznacza oddalenie skargi, nie zaś jej odrzucenie. O tym bowiem, czy wnoszący skargę ma interes prawny, sąd może zdecydować, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w przepisach prawa, dopiero w wyniku merytorycznego rozpoznania skargi (postanowienie NSA z 6 października 2006 r., II FSK 1250/05, i wyrok NSA z 16 września 2010 r., II OSK 1397/09, LEX nr 746508). Por.: T. Woś komentarz do art. 151 teza 6 [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2016). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.