II SA/Kr 1600/15

sygn. akt II SA/Kr 1600/15 Kraków, dnia 17 maja 2016r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. K. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2016 r. w sprawie ze skargi J. K. i T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. sygn. akt II SA/Kr 1600/15 Kraków, dnia 17 maja 2016r. UZASADNIENIE Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi J. K. i T. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. oddalił wniosek T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazał w postanowieniu, że strona została wezwana o przedstawienie dodatkowych informacji i dokumentów, ale obowiązku tego nie wykonała, wobec czego należało uznać, że nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy. T. K. wniósł w terminie sprzeciw na powyższe postanowienie. Zarzucił, że nie był wzywany do udokumentowania kosztów utrzymania. Nadto podniósł, że w pismach oraz na urzędowym formularzu przestawił szczegółowe wyliczenie dochodów i wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wezwanie o przedłożenie dokumentów i udzielenie dodatkowych informacji zostało doręczone prawidłowo, aczkolwiek w drodze tzw. doręczenia zastępczego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest doręczanie korespondencji adresatowi, będącemu osobą fizyczną osobiście (art. 67 § 1 p.p.s.a.) w jego mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie (art. 69 p.p.s.a.). Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 p.p.s.a.), a jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism (art. 72 § 2 p.p.s.a.). Ustawa przewiduje jednak zastępczy tryb doręczania korespondencji wówczas, gdy doręczenie w powyższy sposób nie jest możliwe. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stosownie do art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Szczególne znaczenie ma treść art. 73 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Oznacza to, że w razie pozostawienia zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy oraz niepodjęciu korespondencji przez adresata, z upływem czternastego dnia od pozostawienia pierwszego awizo doręczenie uznaje się za dokonane, jest ono zatem tak samo skuteczne i pociąga za sobą takie same skutki prawne, jak w sytuacji, gdy adresat pismo odbierze osobiście. Warunkiem skuteczności takiego doręczenia jest oczywiście skierowanie korespondencji na prawidłowy adres. W niniejszej sprawie wezwanie do przedłożenia dokumentów i udzielenie informacji zostało skierowane na prawidłowy adres T. K.. Korespondencja została dwukrotnie awizowana; pierwsze awizo pozostawiono w dniu 17 marca 2016r., wobec czego doręczenie – stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a. – nastąpiło z dniem 31 marca 2016 r. (k. 39 akt sądowych). Nastąpiło zatem skuteczne doręczenie wezwania, a referendarz prawidłowo uznał, że wezwanie nie zostało zrealizowane. Odnosząc się do drugiego z zarzutów sprzeciwu sąd zauważa, że użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). To orzekający, a nie strona postępowania ma ocenić, czy podane informacje są wystarczające. Skarżący podjął polemikę z treścią postanowienia referendarza, ale nie zrealizował wezwania, którego treść na etapie wnoszenia sprzeciwu już była mu znana. Referendarz oraz sąd mają prawo żądać od strony, aby swoje twierdzenia wykazała stosownymi dokumentami. Konsekwencją nieprzedłożenia takich dokumentów jest uznanie, że strona nie wykazała zaistnienia przesłanej przyznania prawa pomocy. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał je w mocy, za podstawę biorąc art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a.