II SA/Kr 1608/24
WyrokWSA w Krakowie2025-02-27
Skład orzekający: Sędzia WSA Paweł Darmoń, Sędzia WSA Monika Niedźwiedź, Sędzia WSA Małgorzata Łoboz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek weryfikować merytorycznie przyjęte przez projektanta rozwiązania projektowe, w szczególności dotyczące przeznaczenia obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Organy administracji architektoniczno-budowlanej nie mają uprawnień do weryfikowania pod względem merytorycznym przyjętych rozwiązań projektowych wynikających z wiedzy i doświadczenia zawodowego projektanta. Obowiązek ten spoczywa na projektancie, który ponosi pełną odpowiedzialność za projekt budowlany. Organy badają projekt architektoniczno-budowlany i jeśli z niego wynika przeznaczenie budynku pod zabudowę jednorodzinną, organ nie może zakładać, że przeznaczenie ma być inne, w szczególności na podstawie twierdzeń osób trzecich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Nowotarskiego o pozwoleniu na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących czynnego udziału strony w postępowaniu, brak należytego zebrania materiału dowodowego, niezgodność z planem miejscowym, błędne ustalenie powierzchni inwestycji oraz rozpoczęcie robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia. Wojewoda Małopolski utrzymał decyzję organu pierwszej instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 25 września 2024 r. znak: WI-I.7840.16.26.2023.MS w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
II SA/Kr 1608/24
UZASADNIENIE
Starosta Nowotarski decyzją nr 422/2023 z 2 maja 2023 r., znak: BA.6740.1.1266.2022.MT, wydaną po rozpatrzeniu wniosku z 2 września 2022 r., zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił D. D. i T. D. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną: instalacje energetyczne z projektowanego zestawu złączowo-pomiarowego ZK2a-lP, budowa utwardzenia dojazdu, dojścia, dwóch miejsc postojowych oraz miejsca do gromadzenia odpadów stałych, (przyłącze energetyczne, wodociągowe i kanalizacji sanitarnej - odrębnym postępowaniem, dostępność komunikacyjna istniejącym zjazdem z drogi gminnej, działka nr [...]) na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] w N. .
Wojewoda Małopolski decyzją z 25 września 2024 r., znak: WI-I.7840.16.26.2023.MS, wydaną po rozpatrzeniu odwołania R. K., utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że projekt jest zgodny z art. 35 Pb. Inwestorzy złożyli prawidłowo wypełnione oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. PZT i PAB jako załączniki do decyzji opatrzone zostały klauzulą zatwierdzającą. Opracowanie zostało oprawione w okładki przystosowane do formatu A4, ma numerację zgodną ze spisem zawartości projektu, zawiera niezbędne uzgodnienia i opinie. Projekt opracowany został przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia. Projektant do opracowania załączył kopie zaświadczenia o wpisie do izby architektów oraz oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Załączono informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Wykonano charakterystykę energetyczną i ekologiczną obiektu. Projektant przedłożył oświadczenie o braku możliwości przyłączenia inwestycji do sieci ciepłowniczej. Projektowane obiekty zostały zaliczone do I kategorii geotechnicznej w prostych warunkach gruntowych. Ścieki bytowe zostaną odprowadzone do sieci kanalizacji sanitarnej za pomocą przyłącza kanalizacyjnego ks 160 według odrębnego opracowania. Zaopatrzenie w wodę nastąpi z własnej studni przez przyłącze wodociągowe dn 32 nieobjęte tym opracowaniem. Zaopatrzenie w energię elektryczną zostanie zasilone do ZZP przez projektowany przyłącz energetyczny wg odrębnego opracowania. Wody opadowe z dachów budynków, nawierzchni utwardzonych i innych elementów małokubaturowych odprowadzone będą na teren własny, zanikowe do gruntu. Nie przewiduje się zanieczyszczenia wód gruntowych. Teren inwestycji ma dostęp do drogi publicznej gminnej ul. [...] oznaczonej jako 32.KDd przez istniejący zjazd. PZT wykonano na kopii aktualnej mapy do celów projektowych. Główny projektant potwierdził zgodność treści mapy z oryginałem. W PAB projektant w obszarze oddziaływania inwestycji umieścił działki inwestycyjne oraz działki sąsiednie: nr [...], nr [...] i nr [...] (współwłasność kilku osób, w tym odwołującego się i inwestorów; stanowią drogę wewnętrzną dojazdową do innych nieruchomości) oraz nr [...], co zgadza się z kręgiem stron przyjętym przez organ pierwszej instancji i organ odwoławczy.
PZT i PAB są zgodne z wymaganiami ochrony środowiska; inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, więc nie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Teren inwestycji znajduje się poza obszarem Natura 2000. Ze względu na znaczną odległość oraz niewielką skalę i rodzaj planowanego przedsięwzięcia nie ma możliwości wystąpienia oddziaływania inwestycji na środowisko naturalne oraz obszary Natura 2000 pod względem zanieczyszczeń wody, gleby, powietrza oraz hałasu. Ze względu na wielkości inwestycji i przeznaczenie nie przewiduje się wystąpienia zagrożenia dla higieny i zdrowia użytkowników projektowanego obiektu. Teren opracowania nie wchodzi w skład strefy objętej ochroną konserwatorską lub archeologiczną. Na terenie inwestycji brak jest obiektów zabytkowych podlegających ochronie prawnej. Teren inwestycji zlokalizowany jest poza granicami terenów górniczych, szczególnego zagrożenia powodzią czy zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych.
W trakcie postępowania odwoławczego zmienił się plan miejscowy i obecnie obowiązuje uchwała nr LX-551/24 Rady Gminy Łapsze Niżne z dnia 26 marca 2024 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Łapsze Niżne sołectwo NIEDZICA, NIEDZICA – ZAMEK. Teren inwestycji znajduje się w obszarze terenów zabudowy pensjonatowej (9MP). Zgodnie z PAB powierzchnia całkowita działek jako obszar inwestycji wynosi 2477,0 m2 (w stosunku do tej powierzchni będą liczone wskaźniki urbanistyczne ustalone w planie miejscowym, dlatego tę powierzchnię przyjęto dalej jako 100%). Powierzchnia zabudowy każdego budynku mieszkalnego wynosi 38,72 m2, a powierzchnia zabudowy budynku istniejącego ma 251,18 m2, co łącznie daje 328,62 m2 (13,27 %). Projektant policzył i podał powierzchnię utwardzeń (miejsca postojowe, dojazd i dojście), które stanowią 634,06 m2 oraz utwardzone miejsce gromadzenia odpadów stałych o pow. 3 m2. Zatem powierzchnia zabudowy (istniejąca i projektowana) wraz z utwardzeniami stanowi razem 38,99%, co jest zgodne z planem miejscowym (do 50%). Wskaźnik intensywności zabudowy dla projektowanego terenu wynosi 0,35 (wymagane od 0,01 do 0,6), a powierzchnia biologicznie czynna wynosi 1511,22 m2, co stanowi 61,01 % (wymagane min. 40%). Wysokość budynków w kalenicy wynosi 7,31 m. Dachy dwuspadowe o jednakowym kącie nachylenia połaci wynoszącym 40°. Zaprojektowano 6 miejsc parkingowych na terenie inwestycji.
Projektant wykonał analizę dotyczącą warunków ochrony przeciwpożarowej: klasa odporności ogniowej "D", kategoria zagrożenia ludzi ZL IV. Z dokumentacji projektowej wynika, że budynki są zaprojektowane w większości z materiałów niepalnych, natomiast wszelkie elementy palne należy impregnować atestowanymi środkami ognioochronnymi; projektant przewiduje wykonanie instalacji odgromowej. Z rysunku PZT wynika, iż działki bezpośrednio sąsiadujące z terenem inwestycji są w większości nieruchomościami niezabudowanymi, natomiast na tej samej działce znajduje się już budynek mieszkalny należący do inwestorów zlokalizowany w odległości 10,72 m określony przez projektanta jako NRO. Projektowane budynki usytuowano w odległościach od granic z działkami sąsiednimi: od 2,08 m od strony północnej (działka nr [...] będąca drogą wewnętrzną stanowiącą dojazd do innych działek budowlanych); 5,93 m od strony zachodniej (działka drogowa nr [...] będąca drogą wewnętrzną stanowiącą dojazd do innych działek budowlanych); 5,90 m od strony wschodniej (działka drogowa nr [...] oznaczona jako 32.KDd). Inwestycja spełnia wymagania § 12 WT oraz § 271 ust. 8 WT w związku z § 271 ust. 1 i 2 WT, nie narusza przepisów o przesłanianiu (§ 13 WT) i zacienianiu (§ 60 WT). Projektant na rysunku PZT wskazał planowaną lokalizację miejsca do gromadzenia odpadów stałych (z uwagi na § 23 ust. 4 WT nie jest wymagane zachowanie odległości, o których mowa w § 23 WT). Organ odwoławczy podkreślił, że ocenie zgodności z przepisami podlegają wyłącznie obiekty oraz elementy budowlane objęte wnioskiem o pozwolenie na budowę. Projektant wskazał miejsce do gromadzenia odpadów stałych, sposób odprowadzania ścieków, oraz sposób zaopatrzenia budynków w wodę oraz energię elektryczną, więc zamierzenie spełnia wymagania wynikające z § 23 oraz § 26 WT w zakresie technicznego uzbrojenia nieruchomości.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, ze projektant główny przedłożył 12 września 2024 r. pismo wyjaśniające z dodatkową kartą jako uzupełnienie do aktualnych postanowień planu miejscowego oraz aktualne zaświadczenie o przynależności do Izby Architektów RP, natomiast uzupełnienia dokumentacji architektoniczno-budowlanej dokonał na miejscu we wszystkich trzech egzemplarzach przez dodanie nowej karty (nr 7 w części załączników do PAB). Ponadto na PZT (rys. nr ZT1 / karta nr 13 PAB) umieścił zmiany dotyczące nowych wskaźników na podstawie aktualnego planu miejscowego oraz skorygował informacje dotyczące zmiany jednostki planu w opisie (karta nr 7 PAB) oraz przedłożonej czystej mapie do celów projektowych (karta nr 14 PAB).
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, że kwalifikowanie budynków zgodnie z ich przeznaczeniem do kategorii budowlanej należy do projektanta z uprawnieniami budowanymi, który ponosi pełną odpowiedzialność za projekt budowlany i decyduje o rozwiązaniach projektowych. Nie ma podstaw prawnych, aby podważać kompetencje projektanta pełniącego samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, który dołączył do projektu oświadczenie o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Organy administracji architektoniczno-budowlanej nie mają uprawnień do weryfikowania pod względem merytorycznym przyjętych rozwiązań projektowych wynikających z wiedzy i doświadczenia zawodowego projektanta. Natomiast obowiązek utrzymania i użytkowania budynków zgodnie z ich przeznaczeniem należy do właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych (art. 61 pkt 1 Pb).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że organ pierwszej instancji przesłał wszystkim stronom postępowania pismo z 18 kwietnia 2023 r. informujące, że w pierwszym zawiadomieniu z 27 września 2022 r. nastąpił błąd pisarski o liczbie budynków mieszkalnych (zgodnie z wnioskiem i PAB od samego początku procedowane były dwa budynki). Co do zarzutu braku możliwości wypowiedzenia się odnośnie do zebranego materiału dowodowego, organ odwoławczy wskazał, że strony lub ich pełnomocnicy na każdym etapie sprawy mają prawo zapoznać się z dokumentacją projektową oraz aktami sprawy, jednak w postępowaniu odwoławczym nikt z tego nie skorzystał.
W skardze R. K. wniósł o uchylenie decyzji obu organów i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego ze zwrotem kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa), a także przeprowadzenie dowodu z pisma z 23 marca 2021 r. złożonego do PINB w Nowym Targu i wydruku z mapy Google na okoliczność wykonywania przez inwestora robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 10 k.p.a. przez brak umożliwienia zaznajomienia się z aktami sprawy i przedstawienia swojego stanowiska przed wydaniem obu decyzji;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak rozważenia wszelkich okoliczności sprawy, w szczególności rzeczywistego celu i przeznaczenia dla budowy dwóch budynków jednorodzinnych oraz zgodności z planem miejscowym, brak weryfikacji, czy zasadne jest przyjęcie, że terenem inwestycji jest działka nr [...], na której inwestor nie zamierza realizować inwestycji, a której powierzchnię wliczono do całkowitej powierzchni działek jako obszaru inwestycji;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez pominięcie, że teren jest częściowo zabudowany w miejscu, w którym inwestor wskazuje, że zamierza realizować inwestycję; brak weryfikacji, w jaki sposób zakończyło się postępowanie przez PINB w Nowym Targu w zakresie samowoli budowlanej, a w konsekwencji wydanie decyzji dla inwestycji, której realizację inwestor rozpoczął przed złożeniem wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę;
4) § 14 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 uchwały nr LX-551/24 Rady Gminy Łapsze Niżne z dnia 26 marca 2024 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Łapsze Niżne sołectwo NIEDZICA, NIEDZICA – ZAMEK przez przyjęcie, że inwestycja spełnia wymogi planu miejscowego;
5) § 14 ust. 2 pkt 1 planu miejscowego w zw. z art. 2 pkt 35 u.p.z.p. i pominięcie, że udział powierzchni zabudowy to stosunek sumy powierzchni rzutu poziomego budynków mierzonej po zewnętrznym obrysie rzutu poziomego ścian zewnętrznych tych budynków zlokalizowanych na działce budowlanej do powierzchni tej działki budowlanej - w przypadku planów miejscowych i błędne przyjęcie, że inwestorskie dane do wyliczenia wskaźnika powierzchni zabudowy są prawidłowe, podczas gdy inwestor pomija to, że rzeczywiste wymiary budynku znajdującego się na działce nr [...] są odmienne od wymiarów wynikających z mapy ewidencyjnej;
6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 5 ust. 2 Pb z uwagi na rozpoczęcie przez inwestora wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że inwestor uzupełniał swój wniosek przez kilka miesięcy, natomiast organ pierwszej instancji wyznaczył skarżącemu (zamieszkałemu w K., aktywnemu zawodowo i nieposiadającemu wykształcenia budowlanego) trzydniowy termin na zapoznanie się z aktami, zaś organ odwoławczy nie zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami. Skarżący zwrócił uwagę na to, że w przypadku dwukrotnego awizowania zawiadomienie organu pierwszej instancji zostałoby doręczone mu już po dniu wydania decyzji. Budowa dwóch kolejnych budynków jednorodzinnych na terenie, na którym jest już wybudowany dom, na działkach powstałych z podziału działki [...], powinna być dokładnie wyjaśniona z uwzględnieniem aktualnego planu miejscowego. Tymczasem organ dokonał jedynie pobieżnej analizy i przyjął, że nie może szczegółowo sprawdzać informacji podanych we wniosku. W 2021 r. skarżący zawiadomił PINB w Nowym Targu o robotach budowlanych, które są objęte postępowaniem, jednak organ nadzoru budowlanego nie uznał skarżącego za stronę, więc nie wie on, jak zakończyło się postępowanie, poza telefonicznym zapewnieniem urzędnika, że działania inwestora stanowiły samowolę budowlaną. Biorąc pod uwagę błędne doliczenie powierzchni działki nr [...], rzeczywiste wymiaru budynku znajdującego się już na działce nr [...] i rozpoczęte roboty budowlane, skarżący stwierdził, że inwestor podał błędne dane do wyliczenia wskaźnika powierzchni zabudowy. Organ powinien sprawdzić, czy przyjęta przez inwestora kategoria obiektów nie służy obejściu przepisów prawa, bo rzeczywisty cel przeznaczenia budzi wątpliwości, skoro dotychczasowy sposób zagospodarowania nieruchomości to budynek jednorodzinny, a wydawane jest pozwolenie na kolejne dwa budynki jednorodzinne na tym samym terenie. Prawidłowe określenie kategorii obiektów wpływa na szereg obowiązków inwestora (pozwolenie na użytkowanie) i wiąże się z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi, wskazując przy tym, że: 1) w świetle art. 35 ust. 1 Pb rolą organu administracji architektoniczno-budowlanej nie jest sprawdzenie, czy dane podane w projekcie są prawidłowo wyliczone i odpowiadają stanowi faktycznemu; 2) skarżący nie wykazał, jakich czynności procesowych nie mógł dokonać przez naruszenie art. 10 k.p.a.; 3) inwestycja jest zgodna z planem miejscowym, a skarżący nie informował o toczącym się z jego wniosku postępowaniu przed PINB w Nowym Targu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna, a podniesione zarzuty nie mogą odnieść skutku.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że Sąd nie dopatrzył się wadliwości w zakresie ustaleń i wniosków zaprezentowanych w decyzji Wojewody i w pełni je podziela.
Przechodząc natomiast do zarzutów skarżącego, wskazuje on w pierwszej kolejności na naruszenie art. 10 k.p.a. przez organ I instancji, poprzez pozbawienie go możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranego materiału dowodowego w sprawie. Organ bowiem zawiadomił stronę o możliwości wypowiedzenia się w terminie 3 dni. Dla skarżącego było to za mało odnośnie informacji, że wniosek inwestora dotyczy budowy 2 budynków jednorodzinnych a nie jednego. Taki zarzut, identycznej treści, został też wyartykułowany w odwołaniu. Ani w odwołaniu, ani w skardze nie wskazano na konsekwencje tego naruszenia.
Tymczasem uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny ( z dnia 26 września 2019 r. II OSK 2691/17, LEX nr 2733958). W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że strona stawiająca zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., uprawdopodabniając istotność wpływu tegoż uchybienia na wynik sprawy, winna wskazać, że to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. (vide: wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 831/05; postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 431/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). "Dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, koniecznym jest wykazanie, że jej naruszenie uniemożliwiło skarżącej kasacyjnie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji tego, realizację przysługujących jej praw, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy" (wyrok NSA z dnia 27 listopada 2024 r. II OSK 329/22, LEX nr 3818205). Warunek ten na gruncie rozpatrywanej sprawy nie został spełniony, albowiem zabrakło w skardze wskazań, o których mowa w przytoczonych orzeczeniach.
Drugie zagadnienie dotyczy zarzutu, że inwestorzy wykonywali roboty budowlane objęte kontrolowanym postępowaniem przed wydaniem decyzji i że skarżący zawiadomił w 2021r. PINB o robotach na działkach objętych pozwoleniem na budowę. Na dowód czego skarżący przedstawił czarno – biały wydruk z mapy google oraz kopię pisma do PINB z 2021r ( bez prezentaty urzędu i bez zaznaczenia, ze pismo przesłano drogą elektroniczną).
Nie ulega wątpliwości, że rozpoczęcie robót objętych pozwoleniem na budowę przed jego uzyskaniem stanowi okoliczność prowadzącą do uchylenia takiej decyzji. Jednak okoliczność ta musi w takiej sprawie zostać dowiedziona, na przykład uzyskaniem potwierdzającego stanowiska organów nadzoru budowlanego.
Trzeba wobec tego wyraźnie zaznaczyć, że zakładając, że skarżący zainicjował w PINB postępowanie, o którym nie miał wiedzy, jak się toczy, winny był zawiadomić organ nadzoru architektoniczno – budowlanego o tym, że zostało ono wszczęte, jeśli miał taką wiedzę. Na tym ostatnim organie spoczywałby wówczas ciężar wyjaśnienia w PINB okoliczności, czy toczy się sprawa, czy dotyczy robót objętych postępowaniem, na jakim jest etapie.
Tymczasem skarżący nie przedstawił swego stanowiska w tej kwestii przed organem I instancji, a zważyć trzeba, że wniosek został złożony przez inwestorów w dniu 2 września 2022r., zaś skarżący wskazuje, że zawiadomił PINB w 2021r. Nie wspomniał o tym w najmniejszym stopniu również w odwołaniu. Z tego wynika, że organy nie miały wiedzy o takiej okoliczności.
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy.
Wprawdzie inicjatywa dowodowa w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 7 k.p.a., spoczywa na organie administracji publicznej, ale zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych obowiązek ten nie zwalnia stron postępowania z czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i inicjowania przeprowadzenia określonych środków dowodowych (wyrok NSA z dnia 27 maja 2022 r. I OSK 2116/21, LEX nr 3421790). Organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu ( wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. III OSK 5191/21, LEX nr 3368378 ). Obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z dnia 14 lutego 2023 r. I OSK 2821/19, LEX nr 3504760). Organ ma zatem obowiązek poszukiwania dowodów, jednak nie jest nieograniczony w swoim zakresie, bowiem w świetle orzecznictwa, z przepisu art. 77 § 1 k.p.a. nie wynika wcale, że na organ został przerzucony cały ciężar dowodowy w sprawie. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. Z cytowanego wyżej przepisu nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, że organy administracji obowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach ( wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2023 r. II GSK 954/19, LEX nr 3511856 ). Powyższe orzeczenie dotyczy sytuacji gdy strona wysuwa dane twierdzenia, ale ich nie dowodzi. Tym bardziej znajdzie ono zastosowanie, gdy strona przed organem żadnych twierdzeń nie wysuwa ( odnośnie mających być wykonywanymi robót).
Skoro zatem skarżący nie przedstawił określonych okoliczności przed organami administracji, nie może aktualnie zarzucać im naruszenia art. 7 i 77 k.p.a.
Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast między innymi ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie, czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy.
Wobec tego: jeśli jakaś okoliczność nie została podniesiona przed organami, a nie jest ona okolicznością badaną z urzędu, nie można skutecznie zarzucać, że organy jej nie zbadały.
Zauważenia wymaga, że w aktach organu odwoławczego ( k.95 pdf e-paczka) widnieje zdjęcie – ortofotomapa z 2023r. gdzie żadne trwające roboty nie są uwidocznione.
Co się tyczy dowodów przedstawionych na etapie postępowanie sądowego (dołączonych do skargi) , to nie mogą one spowodować uchylenia decyzji z powodu przyjęcia, że zostały wykonane prace objęte postępowaniem przed pozwoleniem na budowę. Kserokopia czarno – biała zdjęcia z mapy Google pochodzi z 2024r., a decyzja organu odwoławczego została wydana we wrześniu 2024r. Skoro zatem nie wiadomo, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie, trudno uznać go za wiarygodny dowód wykonania robót przed tą decyzją. Nie mówiąc już o tym, że trudno się zorientować, czy i jakie prace zdjęcie przedstawia. Nie wspomina także o tym skarżący.
Co się tyczy pisma z marca 2021r., to o ile założyć, że zostało ono złożone do PINB, to również z jego treści nie można wyczytać, o jakie prace chodzi. Pismo wspomina konkretnie tylko o murze oporowym wybudowanym wokół terenu, o którym jednakże milczy projekt zagospodarowania terenu.
Nie sposób zatem na podstawie takich dowodów przyjąć, że jakieś konkretne roboty budowlane objęte projektem zostały wykonane przed pozwoleniem na budowę.
Kolejny zarzut dotyczy braku wyjaśnienia rzeczywistego przeznaczenia budynków, podczas gdy zdaniem skarżącego będą to budynki nie jednorodzinne, a pensjonatowe. Tak na marginesie, teren inwestycji w planie zagospodarowania przestrzennego znajduje się w terenie zabudowy pensjonatowej 9MP, niemniej inwestor deklaruje w projekcie budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, co jest zgodne z przeznaczeniem dopuszczalnym terenu 9MP. Należy jednakże podkreślić, że organy nadzoru architektoniczno – budowlanego nie mają za zadanie weryfikacji planów inwestora, o ile są zgodne z przeznaczeniem określonym w planie miejscowym. Organy badają projekt architektoniczno – budowlany i jeśli z niego wynika przeznaczenie budynku pod zabudowę jednorodzinną, organ nie może zakładać, w szczególności na podstawie niczym nie uzasadnionych twierdzeń osób trzecich, że przeznaczenie ma być inne. Dlatego ocena organów jest w tym zakresie prawidłowa.
Podobnie nie budzi wątpliwości Sądu kwestia powierzchni nieruchomości wzięta do obliczeń jako obszar inwestycji, wraz z działką nr [...]. Jak bowiem wynika z adnotacji mapy do celów projektowych, działki ewidencyjne [...], [...], [...] będące własnością inwestorów, stanowią jedną nieruchomość, objętą księgą wieczystą nr [...] Prawidłowe jest zatem liczenie powierzchni jako sumy powierzchni tych działek.
Skarżący kwestionuje wyliczenie wielkości powierzchni zabudowy także i z tego powodu, iż jak pisze w skardze, błędnie podano rzeczywiste wymiary budynku znajdującego się już na nieruchomości. Zarzut ten jest także bezzasadny. Powierzchnia zabudowy budynku istniejącego wynosi 251,28 m2, powierzchnia zabudowy łącznie – 328,72 m2, czyli wraz z utwardzeniem stanowi to 38,99% /vide załączniki do projektu budowlanego, str. 7 oraz PZT/ ; tymczasem plan miejscowy przewiduje wskaźnik powierzchni zabudowy do 50 %. Tak więc zgodnie z projektem powierzchnia zabudowy mieści się w zakresie ustalonym przez plan miejscowy. Skarżący natomiast nie wskazuje jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że powierzchnia zabudowy istniejącego budynku miałaby być określona i zwizualizowana inna niż w projekcie. Stąd ten zarzut należy ocenić jako całkowicie gołosłowny.
Ostatni zarzut dotyczy tego, że organ zdaniem skarżącego nie ustalił, czy przyjęta przez inwestora kategoria obiektu jest prawidłowa i nie służy obejściu prawa. I ten zarzut nie może odnieść skutku. W decyzji o pozwoleniu na budowę istnieje obowiązek umieszczenia informacji o kategorii obiektu na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 5 p.b., który koresponduje w tym zakresie z art. 55 p.b. Niemniej punktem wyjścia w tym zakresie jest projekt budowlany i propozycja projektanta. Jeśli projekt budowlany przewiduje budowę dwóch budynków jednorodzinnych i określa kategorię budynków jako "I", to jest to całkowicie zgodne z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane, gdzie ta kategoria jest zarezerwowana dla budynków jednorodzinnych. Organ odwoławczy zatem przyjął takie określenie kategorii jako poprawne i Sąd nie dostrzega tutaj powodu do jakiejkolwiek dalszej weryfikacji dla organu.
W podsumowaniu należy jeszcze raz wskazać, że dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy, a nie w celu poszukiwania ewentualnych okoliczności, które mogą zaprzeczyć dotychczasowym ustaleniom. W konsekwencji oznacza to, że w przypadku posiadania przez stronę wiedzy co do innych okoliczności niż ustalone przez organ, nie może ona pozostawać bierna i powinna podjąć działania w celu wykazania prawdziwości swoich twierdzeń. Dla prowadzenia dalszych czynności dowodowych konieczna jest więc inicjatywa strony. Nawet bowiem jeśli obowiązek udowodnienia określonej okoliczności z mocy art. 7 k.p.a. ciąży na organie administracji, to nie zwalnia to strony postępowania z obowiązku dostarczenia dowodu niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy, względnie wskazania jego źródła (wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2022 r. III OSK 1185/21, LEX nr 3290586).
Ponadto w sytuacji, gdy projektowana inwestycja mieści się w zakresie reguł projektowania i sytuowania budynków wyznaczonych przepisami prawa, w tym przepisami szczególnymi, nie można nawet z faktu dążenia do maksymalnego odpowiadającego inwestorowi wykorzystania powierzchni działki wyprowadzać wniosków zmierzających do ograniczenia prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością, w tym jej zabudowy zgodnie z wolą inwestora ( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2019 r. II SA/Kr 545/19, LEX nr 2746342). Interes stron postępowania chroniony art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 p.b. Prawo zabudowy może być ograniczone tylko przepisami prawa powszechnie obowiązującego oraz ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - i tylko w tym zakresie organ administracji architektoniczno-budowlanej może ingerować w planowaną zabudowę.
Z wymienionych przyczyn na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło