II SA/Kr 1609/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 września 2012 r. Nr: [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do zgodności z przepisami p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od złożonej skargi I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 września 2012 roku w przedmiocie nakazu doprowadzenia zgodności z przepisami skarżący A. R. złożył wniosek, na urzędowym formularzu "PPF" o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. R. oraz synami: 23-letnim L., 21-letnim S. i 15-letnim P.. Źródłem dochodu rodziny jest prowadzone gospodarstwo rolne, z którego roczny dochód wynosi około 18 tys. zł, co daje około 1.500 zł miesięcznie. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 100 m² oraz nieruchomość rolna o areale 10 ha. Wnioskodawca posiada ciągnik rolniczy marki [...], rok produkcji 1985, typ [...]. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jedynym źródłem dochodu rodziny jest gospodarstwo rolne prowadzone wraz z żoną i synami S. i P.. W 10 hektarowym gospodarstwie prowadzona jest produkcja zboża (7 ha) i ziemniaków (3 ha). Produkcja wykorzystywana jest na chów trzody chlewnej w ilości około 40 sztuk. Uzyskiwane dochody przeznaczone są w całości na utrzymanie gospodarstwa, na życie i utrzymanie dzieci. Najmłodszy syn skarżącego P. jest uczniem III klasy gimnazjum w L.. S. ukończył technikum [...] w 2010 roku i do dnia 5 listopada 2012 roku był osobą bezrobotną. Obecnie jest zatrudniony na okres próbny do dnia 31 stycznia 2013 roku z wynagrodzeniem zasadniczym 1.500 zł brutto. Najstarszy syn L. nie mieszka z rodzicami, lecz w miejscowości L.. Pracuje i utrzymuje się samodzielnie, ale nie jest w stanie pomóc finansowo rodzicom. Skarżący nie jest zatem w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 500 zł, gdyż jest to spory wydatek dla jego rodziny. Do wniosku skarżący załączył kopię umowy o pracę syna S. z dnia 5 listopada 2012 roku. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł we własnym zakresie. Źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Jego miesięczną wysokość skarżący określił we wniosku na kwotę około 1.500 zł. Nie są to dochody wysokie zważywszy na obecny poziom cen za dobra i usługi. Skarżący nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Jedyny przedmiot wartościowy to ciągnik rolniczy wykorzystywany do prac w gospodarstwie rolnym. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Zasadnym jest zatem zwolnienie skarżącego od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi – jedynego na obecnym etapie postępowania składnika kosztów sądowych. Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego, choć nie jest wysoki, stanowi jednak stałe źródło dochodu rodziny. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Ponadto w okresie od 5 listopada 2012 roku do 31 stycznia 2013 roku pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym syn skarżącego S. uzyskiwać będzie dochody w wysokości 1.500 zł brutto, co stanowi zasilenie domowego budżetu rodziny. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, w ocenie orzekającego, udzielenie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi stanowi w niniejszej sprawie wystarczającą pomoc państwa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).