II SA/Kr 1612/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Ś . o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 23 października 2015r. znak. [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę po wznowieniu postepowania p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu 12 maja 2016r. J.S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody . Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu podnosząc, iż jest osobą starszą i nie jest w stanie sam sporządzić skargi kasacyjnej od nieprzychylnego dla niego wyroku WSA z dnia 18 marca 2016r. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Rodzina utrzymuje się z emerytur skarżącego oraz małżonki - [...] zł oraz [...] zł, dochodów ze sprzedaży owoców w kwocie [...] zł, dopłat bezpośrednich 107 zł. Łącznie deklarowany dochód 2 osobowej rodziny to kwota 3362 zł. Skarżący deklaruje wydatki miesięczne i zobowiązania na łączną kwotę 1133 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom w stanie surowym o pow. 139 m2 i wartości 120 000 zł, mieszkanie własnościowe na zasadach współwłasności o pow. 37 m2, grunty rolne o pow. 1,18 ha, gospodarstwo rolne o pow. 0,36 ha, , grunty o wartości 110 000 zł, jeden budynek gospodarczy w realizacji o wartości 65 000 zł. Ponadto sam skarżący posiada parcelę budowlaną o pow. 700 m2, oszczędności w wysokości 24 821 zł. Małżonka ma świadectwa udziałowe o wartości 291 zł oraz oszczędności w wysokości 3 438 zł. Ponadto skarżący wykazuje dwa ciągniki o wartości kolejno 9 000 zł oraz 30 000 zł, a także wóz rolniczy o wartości 5500 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, iż dochód rodziny z tytułu emerytur obydwojga małżonków oraz dochodu z gospodarstwa i dopłat wynosi 3362 zł przy deklarowanych kosztach i zobowiązaniach miesięcznych równych 1133 zł. Wnioskodawca nie wykazuje żadnych nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego typu koszty specjalistycznego leczenia, czy koszty kredytu bankowego, oprócz normalnych kosztów utrzymania, jakie ponoszą wszystkie rodziny. Nie posiada również innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu. Skarżący posiada ponadto majątek – oprócz domu w stanie surowym, mieszkanie, gospodarstwo rolne, parcele budowlane. Obydwoje z małżonką wykazują także oszczędności ( 24 821 zł oraz 3 438 zł ). Mają wartościowy sprzęt rolniczy, dwa ciągniki. Zdaniem orzekającego, posiadane z pewnych źródeł dochody, posiadane oszczędności, majątek, który przynosi pożytki , w stosunku do określonych wydatków na poziomie 1133 zł pozwolą skarżącemu na poniesienia aktualnie wymaganych kosztów sądowych w sprawie – a posiadane oszczędności - na opłacenie ew. pełnomocnika z wyboru. Posiadanie bowiem majątku, szczególnie nieruchomości, które nie służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych tylko są dodatkowym majątkiem strony ( domu jednorodzinnego, mieszkania czy działek, gospodarstwa rolnego ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione i wątpliwe. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).