II SA/Kr 1617/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 września 2016r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. II SA/Kr 1617/16 U Z A S A D N I E N I E W dniu 27 lutego 2017r. skarżąca M. B. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie swej skargi na postanowienie SKO w [...] z dnia 30 września 2016r. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą bardzo ubogą, wydatkuje większość osiąganych dochodów na utrzymanie, utrzymuje się jedynie z minimalnego, niepełnego wynagrodzenia. Wiele lat pozostawała bez stałej pracy. Aktualnie wnioskodawczyni wskazuje na koszty energii elektrycznej 101 zł przy czym aktualnie ma do wyrównania kwotę 520,60 zł, telefon 50 zł, bilet miesięczny 100 zł, opłata za odpady 10 zł, opłata za wodę 52,64 zł, leki 150 zł – w tym zakup urządzenia do pomiaru ciśnienia , 28 zł opłaty za dojazdy autobusowe do lekarzy. Wskazuje na koszty ponoszenia opłat sądowych – w tym opłaty od apelacji 100 zł. Skarżąca dołącza do wniosku szereg faktur i decyzji wymiarowych. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zatrudniona jest w niepełnym wymiarze etatu z wynagrodzeniem w wysokości - aktualnie 1400 zł ( za grudzień 963,13 zł, za listopad 789 zł – chorobowe ). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada na zasadach współwłasności z T.i J. S. dom oraz nieruchomość rolną o pow. 15 arów. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dodaje, iż nie posiada samochodu ani nie prowadzi żadnych inwestycji. Wykazuje koszty : prąd – 101 zł – aktualnie do wyrównania 520,60 zł, woda – 52,64 zł, wg. wniosków złożonych równolegle w innych sprawach prowadzonych przed tut. Sądem - koszty opłat od szeregu skarg prowadzonych przed tut. sądem, zobowiązanie do zapłaty 1760 zł dla Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] , leki – 150 zł, koszt biletów 100 zł plus 28 zł, telefon 50 zł. Wskazuje, iż pozostała z dochodu część finansów przeznaczana jest na wyżywienie, zakup środków czystości, bielizny. Ponadto wskazuje, iż ponosi koszty xero dokumentów do WSA ( 52,21 zł ) w szeregu spraw prowadzonych przed sądem sprawach, a także koszty opłat sadowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania. Obecnie skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.400 zł co wskazuje iż wynagrodzenie to uległo zwiększeniu w stosunku do poprzednio oświadczanego ( 1116 zł ). Jej wydatki konieczne zamykają się kwotą około 500 zł ( opłaty za media, wykup lekarstw i podatek od nieruchomości ). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych. Szczególnie wydatki na zakup tuszu, papieru do drukarki czy usług kserograficznych. Nawet jeśli skarżąca osiąga miesięczny dochód netto z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1400 zł ( poprzednie 1.116 zł - grudzień 963,13 zł – chorobowe ), to jednak zsumowanie wszelkich wiarygodnie wykazanych wydatków o charakterze stałym i koniecznym (około 500 zł) wskazuje, że miesięcznie skarżąca po ich opłaceniu dysponuje jeszcze kwotą ok. 600 – 500 zł. Orzekający nie neguje faktu, że skarżąca znajduje się w niełatwej sytuacji majątkowej, ale jednocześnie sytuacja ta nie jest na tyle zła, aby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie choćby częściowym. Szczególnie, iż wobec analizy obecnych dokumentów – pensja skarżącej wzrosła z 1116 zł do 1400 zł, opłaty stałe zaś np. za prąd zmalały z 160 zł na 101 zł. Wskazane obecnie dodatkowe koszty poniesienia kosztów sądowych należnych od licznych skarg złożonych w tut. sądzie były do przewidzenia i ew. zaplanowania. Strona musi liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych – w szczególności na początku – należnego wpisu sądowego – od składanych szeregu skarg do tut. Sądu na decyzje czy postanowienia organów administracyjnych. Po przeprowadzeniu analizy dołączonych do szeregu wniosków składanych w sprawach prowadzonych przed tut. Sądem - dokumentów orzekający uznał zatem, iż skarżąca nie wykazała skutecznie, iż spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny. Z przedstawionych przez skarżącą danych pojawia się również wątpliwość, czy skarżąca faktycznie prowadzi gospodarstwo domowe sama. Z uwagi na wysokość rachunków ( aktualnie skarżąca ma do wyrównania rachunek za prąd w kwocie 520 zł przy poprzednio uiszczanej opłacie 160 zł ) i niejednoznacznym oświadczeniu syna skarżącej - nie można kategorycznie stwierdzić, czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe czy też z synem. Wnioskodawczyni nie podała jakie dochody uzyskuje jej syn. Co więcej, w aktach sprawy znajduje się właśnie oświadczenie syna skarżącej, z którego wynika, iż część roku przebywa za granicą u ojca a drugie część w Polsce. Nie wykazuje natomiast żadnych dochodów, nie określa czy prowadzi z matką gospodarstwo, w jakim zakresie łoży na wspólne utrzymanie oprócz zadeklarowanych 9 zł za odpady. Wymaga podkreślenia, iż skarżąca przedstawia także - we wnioskach złożonych w równoległym czasie w innych sprawach prowadzonych w tut. Sądzie przez wnioskodawczynie - szereg rachunków za rzeczy, które nie mają charakteru koniecznych wydatków tj. opłaty poligraficzne, za tusz, opłaty za wysyłanie listów czy też opłaty za xero. Orzekający w związku z wątpliwościami jakie zrodziły się po analizie przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie jest w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej i bytowej, rodzinnej skarżącej, a fakt prowadzenia przez skarżącą szeregu postepowań przed tutejszym Sądem pozwala na wniosek, iż musi się ona liczyć z kosztami do jakich jest zobowiązana ustawą, gospodarując swym dochodem w taki sposób aby umożliwić prowadzenie tychże postepowań. Argumentem, przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być też fakt, że ze skargi tej samej skarżącej toczy się bardzo duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 341/12, Lex Omega nr 1270155). Duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 723/14, Lex Omega nr 1510362, podobnie – w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 521/12, Lex Omega nr 1261047). Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).