II SA/Kr 1618/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 października 2013r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 22 października 2014r. skarżąca M. C. złożyła wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję WINB z dnia 14 października 2013r. wydaną w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki. Skarżąca domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na ciężką sytuację materialną. Podnosi, iż zamieszkuje z mężem, obydwoje utrzymują się jedynie z rent. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą chorą, małżonek również cierpi na przewlekłe schorzenia. Podnosi, iż nie mają dzieci, muszą liczyć tylko na siebie. Wskazuje na liczne miesięczne wydatki na utrzymanie, leki, zakup opału na zimę, na który zmuszona jest oszczędzać cały rok. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Źródłem utrzymania rodziny strony jest emerytura skarżącej w kwocie 1044,32 zł oraz renta małżonka w wysokości 697,81 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 1 742,13 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona dom z 1977r oraz zabudowania gospodarcze po rodzicach. Wykazuje również 0,67 ha nieruchomości rolnej. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Dołącza faktury za media, potwierdzenia wysokości świadczeń emerytalnych i rentowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej, należy stwierdzić, że ustanowienie pełnomocnika z wyboru - zdaniem orzekającego - nie byłoby dla strony możliwe bez uszczerbku w koniecznym jej utrzymaniu. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W ocenie orzekającego, skarżąca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość osiąganych dochodów przez skarżącą w kwocie 1 742 zł, zły stan zdrowia obydwojga małżonków, brak oszczędności, zwyczajowe i udokumentowane koszty utrzymania, brak majątku mogącego przynosić pożytki, brak osób zobowiązanych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do pomocy - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej pełnomocnika z urzędu. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącej – ustanowienie pełnomocnika we własnym zakresie – szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział jest na obecnym etapie postępowania obligatoryjny - mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca – na podstawie przedstawionych przez nią danych i oświadczeń - do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia pełnomocnika należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1,2 art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).