II SA/Kr 1621/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. skargi R. S. na postanowienie nr 843/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 19 października 2023 r. znak WOB.7722.93.2022JKUR w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę. Przedmiotem skargi R. S. (dalej: skarżąca) jest postanowienie nr 843/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 19 października 2023 r. znak WOB.7722.93.2022JKUR w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. W stanie faktycznym sprawy pismem z 14 marca 2022 r. skarżąca zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem o wydanie zaświadczenia "w jakich sprawach administracyjnych i egzekucyjnych, będących w toku i zakończonych przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Zakopanem posiadam przymiot Strony". Skarżąca wskazała, że wnosi o sporządzenie wykazu ww. spraw z wyszczególnieniem ich sygnatur oraz podaniem przedmiotu postępowań względem toczących się oraz zakończonych spraw, gdyż są one jej niezbędne do przedłożenia w toczących się postępowaniach sądowych. Pismem z 21 marca 2022 r. organ wezwał skarżącą do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o żądanej treści. W odpowiedzi skarżąca w piśmie z 23 marca 2022 r. wskazała, że wykazała swój interes zaznaczając we wniosku, że zaświadczenie jest jej niezbędne do przedłożenia w toczących się postępowaniach sądowych. Dodała, że zamierza dokonać szeregu czynności notarialnych względem posiadanych nieruchomości i zaświadczenie jest jej niezbędne celem okazania notariuszowi. Postanowieniem nr 143/22 z 11 kwietnia 2022 r. znak NB.501.29.2022 organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Wskazał, że w niniejszej sprawie żaden przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia w formie zaświadczenia faktów lub stanu prawnego, o które wystąpiła skarżąca. Wnioskodawczyni nie wykazała również interesu prawnego, o którym mowa w art. 217 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.). Interes prawny ma charakter materialno-prawy, a zatem podmiot żądający wydania zaświadczenia zobligowany jest do wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego wynika, że wydanie zaświadczenia oddziałuje bezpośrednio lub pośrednio na jego sytuację prawną. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Sama chęć dysponowania informacją nie jest wystarczającą przesłanką do wydania zaświadczenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że interes prawny wynika już choćby z samego faktu posiadania przymiotu strony w toczących się i zakończonych przed organem postępowaniach. Postanowieniem z 19 października 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podkreślił, że interes prawny powinien być realny i aktualny, tj. winien ściśle wiązać się z aktualnym i prawami bądź obowiązkami strony, związany z przedmiotem postępowania lub czynności organu, a nie z zamiarami strony na przyszłość. Ogólne sformułowanie potrzeby uzyskania zaświadczenia nie jest wystarczającym wykazaniem interesu prawnego, w sytuacji gdy strona nie wskazała toczącego się konkretnego postępowania, organu, czy sądu, przed którym takie postępowanie zawisło. Organ dodał, że skarżąca nie wykazała też jakiej konkretnie czynności notarialnej zamierza dokonać. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: • art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała w złożonym wniosku interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, • art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z 218 k.p.a., poprzez uznanie przez MWINB, że organ I instancji wydał właściwe rozstrzygnięcie w sprawie, w sytuacji gdy skarżąca która niewątpliwie posiada interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia domagała się potwierdzenia faktów albo stanu prawnego, wynikającego z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu; • art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) poprzez ograniczenie skarżącej dostępu do dotyczących jej urzędowych dokumentów i zbiorów danych (skarżąca jest stroną postępowań wobec których wnioskuje o wydanie zaświadczenia), w sytuacji gdy ograniczenia tego prawa nie określa żadna ustawa; • art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącej zgodnego z prawem przeniesienia prawa własności na podmiot trzeci, w sytuacji gdy skarżąca jest zobowiązana do złożenia stosownych oświadczeń do aktu notarialnego przenoszącego własność chociażby w zakresie wiedzy o toczących się z jej udziałem, na nieruchomościach stanowiących przedmiot umowy postępowań egzekucyjnych i administracyjnych; • art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego, rzetelnego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych, • art. 6 i 8 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasad budowania zaufania do organów władzy państwowej; • art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wydanie skarżonego rozstrzygnięcia, w przypadku, gdy materiał dowodowy w sprawie nie pozwalał na wydanie takiego orzeczenia, natomiast okoliczności oraz zarzuty skarżącej podejmowane w zażaleniu na postanowienie organu I instancji jednoznacznie wskazywały na konieczność uchylenia skarżonego postanowienia, • art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nie uchyleniu postanowienia będącego przedmiotem zażalenia i nie przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżąca podtrzymała zaprezentowane uprzednio stanowisko i zaakcentowała, że interes prawny w wydaniu zaświadczenia należy rozumieć szeroko jako postrzeganą i spodziewaną przez osobę zainteresowana korzyść z uzyskania żądanego zaświadczenia. Pojęcie to obejmuje każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może, choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy. W ocenie skarżącej interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia nie musi pokrywać się z interesem prawnym w znaczeniu materialnoprawnym. Interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia wystarczająco może wynikać z postrzeganej przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie korzyści, jaką spodziewa się ta osoba odnieść z wykorzystania zaświadczenia w innym postępowaniu. W ocenie skarżącej interes prawny ma osoba, która chce się posłużyć zaświadczeniem w postępowaniu wyjaśniającym w innej sprawie, z uwagi na zasadę udziału strony w postępowaniu dowodowym, w tym prawo do składania wniosków dowodowych. Skarżąca składając oświadczenia dotyczące toczących się postępowań administracyjnych i egzekucyjnych do aktów notarialnych przenoszących własność nieruchomości naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą względem nabywcy nieruchomości, jak również za odpowiada za wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego lub innej osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu - tym samym niewątpliwie posiada interes prawny w uzyskaniu przedmiotowego zaświadczenia. Skarżąca dodała, że 10.11.2023 r. po raz kolejny wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem z wnioskiem o wydanie zaświadczenia w wskazującego w jakich sprawach administracyjnych i egzekucyjnych (będących w toku i zakończonych) przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Zakopanem posiada przymiot strony. Poprosiła o sporządzenie wykazu w/w spraw z wyszczególnieniem ich sygnatur oraz podaniem przedmiotu spraw. Ponownie jednak otrzymała postanowienie odmowne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jak stanowi art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Z kolei w myśl § 2 powołanego artykułu zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje zatem dwie kategorie spraw, w których uzasadnione jest wystąpienie z żądaniem o wydanie zaświadczenia. Zgodnie z przyjętą konstrukcją w pierwszej sytuacji, interes prawny osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia został jej przyznany apriorycznie i nie podlega on badaniu, odmiennie niż ma to miejsce w stosunku do osób, o których mowa w pkt 2 tego przepisu. W tym przypadku organ obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie istotnie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego - zob. np. J.Borkowski (w:) B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. Warszawa 2009, s. 657-658.; A.Matan (w:) G.Łaszczyca, Cz.Martysz, A.Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, Zakamycze 2005, s. 504-505. Jeśli bowiem urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa, osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego te fakty lub stan prawny musi wykazać swój interes prawny, aby takie potwierdzenie otrzymać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1996 r., sygn. akt I SA/Wr 142/96). W konsekwencji przytoczonych norm stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej powinien odmówić wydania zaświadczenia wówczas, gdy osoba ubiegająca się nie wskaże przepisu prawa lub nie wykaże interesu prawnego albo gdy jej żądanie nie znajduje oparcia w dokumentach, o których mowa w art. 218 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie z akt sprawy nie wynika konieczność uzyskania żądanego zaświadczenia ze względu na wymóg jakiegokolwiek przepisu prawa, który zobowiązywałby organ do jego przedłożenia. Okoliczność ta nie budzi wątpliwości stron, skoro sama skarżąca nie powołuje się na naruszenie przez organ tego przepisu. Sporne w sprawie jest zastosowanie pkt 2 art. 217 § 2 k.p.a. Należy podzielić twierdzenia organu, że skarżąca winna wykazać swój interes prawny w żądaniu przedmiotowego zaświadczenia. W ocenie Sądu skarżąca takiego interesu nie wykazała, mimo że świadoma była, iż jego wykazanie jest przesłanką warunkującą wydanie żądanego zaświadczenia. Za pismem z 21 marca 2022 r. organ I instancji pouczył bowiem skarżącą o treści art. art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. i wskazał, że powinna ona wykazać swój interes prawny, który uzasadnia wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Tymczasem skarżąca w toku postępowania przed organem I instancji określiła nieprecyzyjnie, że zaświadczenie chciałaby przedłożyć w "toczących się postępowaniach sądowych". Zarówno na tym etapie, jak i przed organem II instancji, a także w skardze do sądu skarżąca nawet nie podała sygnatur spraw i ich przedmiotu, ani nie wskazała na rzeczywistą konieczność przedłożenia tam zaświadczenia o konkretnej treści. Tymczasem, jak podkreśla się w orzecznictwie "To na wnioskodawcy spoczywa główny ciężar obowiązku wykazania interesu prawnego w domaganiu się wydania zaświadczenia" (zob. wyrok NSA z 15 października 2015 r., sygn. I OSK 684/14). Zdaniem Sądu takie ogólne stwierdzenie przez stronę skarżącą – o konieczności przedłożenia żądanego zaświadczenia w postępowaniach sądowych – nie jest wystarczającym wykazaniem posiadanego interesu prawnego, w sytuacji, gdy strona nie wskazała ani toczącego się postępowania, ani organu czy sądu, przed którym takie postępowanie zawisło (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 maja 2017 r., sygn. II SA/Gl 117/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Gl 948/16). Tym samym nie można uznać, że wskazywane przed organami administracji postępowania mają charakter realny i konkretny, co czyni interes prawny skarżącej w żądaniu zaświadczenia co najwyżej potencjalnym. Dodać należy, że również w przypadku powołania się na "szereg czynności notarialnych", w trakcie których ma pozostawać skarżąca, ani nie wskazała ona charakteru tych czynności, ani nawet nie powołała się na prawo własności konkretnych nieruchomości, których takie czynności, a w związku z tym i żądane zaświadczenie, miałyby dotyczyć. Skarżąca także nie wskazała żadnych postępowań administracyjnych, które miały toczyć się przed organem z udziałem skarżącej. W tych okolicznościach Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, zawartego w zapadłych w sprawie postanowieniach, zaś zarzuty naruszenia art. 217 § 2 pkt 2 i 218 k.p.a. okazały się nietrafne. Nie sposób również twierdzić, że skarżącej zostało ograniczone prawo dostępu do dotyczących jej urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Niniejsza sprawa nie dotyczyła dostępu skarżącej do akt sprawy, w których skarżąca pozostawałaby stroną, lecz wydania zaświadczenia o żądanej treści. Konsekwencje niespełnienia ustawowego warunku wydania takiego zaświadczenia, mimo stosownego wezwania organu, są przewidziane ustawą i obciążają skarżącą. Podobne uwagi należy odnieść do zarzutu uniemożliwienia skarżącej zgodnego z prawem przeniesienia prawa własności na podmiot trzeci. Sąd nie znalazł również podstaw do podzielenia zarzutów skarżącej w zakresie naruszenia przez organy przepisów postępowania dotyczących ustaleń faktycznych. Jak już wyżej wskazano, to na skarżącej spoczywał główny ciężar obowiązku wykazania interesu prawnego w domaganiu się wydania zaświadczenia. Nie sposób zarzucić organom, że nie przeprowadziły w tym kierunku żadnego postępowania. Organ I instancji winien wezwać skarżącą wykazania interesu prawnego uzasadniającego żądanie wydania przedmiotowego zaświadczenia i z tego obowiązku organ się wywiązał. Nie sposób wymagać od organów, aby wzięły pod uwagę okoliczności faktyczne, co do których wiedzą skarżąca jakoby dysponuje, jednak jej nie ujawnia. Wobec powyższego, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.