II SA/Kr 1628/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec ( spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Grażyna Danielec Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004r sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 21 maja 2002r., Nr: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że uchylona decyzja organu I instancji nie może być wykonana. II SA/Kr 1628/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia 21.05.2002 r. Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta z dnia [...] .03.2002 r. o zwrocie przez A. S. nienależnie pobranego świadczenia stanowiącego stypendium wypłacone za okres od [...] .01.2002r. do [...] .01.2002 r. w kwocie brutto [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że A. S. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] .01.2001 r. jako bezrobotna absolwentka . W dniu [...] .09. 2001 r. skierowana została do odbycia stażu w Ochotniczych Hufcach Pracy - Centrum Kształcenia Ustawicznego w [...], wobec czego w okresie odbywania stażu od [...] .09.2001r. do [...] .01.2002r. wypłacone jej zostało stypendium(określone art.37b ust.5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz.56) W okresie odbywania stażu A. S. była zameldowana na pobyt stały pod adresem w [...] ul. [...] , natomiast na pobyt czasowy - pod adresem w [...] przy ul, [...]- do dnia [...].12.2001 r. Wobec nie przedłużenia zameldowania na pobyt czasowy , organ pierwszej instancji uznał ,że A. S. nie może pozostawać w ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy w [...] , gdyż przestał być właściwym miejscowo. Z tego powodu decyzją z daty [...] .02.2002r. orzeczono o utracie przez A. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].01.2002r. Od decyzji tej A. S. nie wniosła odwołania. Decyzją z daty [...] .03.2002r. organ pierwszej instancji, powołując się na przepis art.28ust.1 i ust.2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (op.cit.), orzekł o zwrocie stypendium wypłaconego za okres od [...] .01.2002r. do [...] .01.2002r. podając w uzasadnieniu, że A. S. utraciła status osoby bezrobotnej. W odwołaniu od tej decyzji oraz następnie w skardze na decyzję Wojewody jako organu drugiej instancji A. S. podała, iż nie przedłużyła zameldowania czasowego, gdyż nie zdawała sobie sprawy z konsekwencji. Faktycznie staż w spornym okresie odbyła jak również do końca stycznia 2002r. mieszkała i przebywała w [...] . Podała także, iż początkowo informowano ją o stażu na okres trzech miesięcy oraz, że kwotę wypłaconego stypendium zużyła na utrzymanie siebie i dziecka. Dodatkowo w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazała na trudną sytuację osobistą związaną z tym, że samotnie wychowuje dziecko, a od czerwca 2002r. rozpoczęła spłatę kredytu studenckiego, pozostając nadal osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Powołany przez organy przepis art.28 ust.2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (op.cit.), będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 (tj. takie, które podlega obowiązkowi zwrotu) uważa się (m.in.) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Przesłanką zwrotu jest zatem prawidłowe pouczenie o okolicznościach powodujących utratę prawa do tego świadczenia, które zostało wypłacone przez organ. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynika, co potwierdza treść dołączonych akt administracyjnych, iż decyzja o pozbawieniu A. S. statusu osoby bezrobotnej zapadła w dacie [...] .02.2002r., po wypłacie spornego świadczenia. Pouczenie, którego treść podpisana przez A. S. w dniu [...] .09.2001r. znajduje się w aktach, wprawdzie zawiera zobowiązanie do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej (pkt 13 oświadczenia bezrobotnego- na karcie rejestracyjnej), a także pouczenie o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach w powiatowym urzędzie pracy, składania co miesiąc pisemnego oświadczenia o dochodach oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień do świadczeń, zawiadomienia urzędu o fakcie wyjazdu za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do pracy, jednakże z pouczenia tego skarżąca nie mogła wywnioskować, iż konsekwencją nie przedłużenia zameldowania w miejscu gdzie odbywała staż jest utrata uprawnień do pobieranego świadczenia w postaci stypendium. Natomiast podstawową przesłanką orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia, jest właściwe pouczenie o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do jego pobierania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.12.1998 r. IISA 1606/98 - LEX nr 41902 ). Pouczenie to winno być jednoznacznie zrozumiałe i nie może mieć charakteru ogólnikowego . Na marginesie sprawy należy zauważyć, że kwestia zameldowania nie decyduje o statusie osoby bezrobotnej, lecz o właściwości organu wydającego decyzję o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej oraz ustalającego i wypłacającego świadczenia (art.2 ust.2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ). Może mieć również wpływ na ocenę kwestii gotowości do pracy (art.27 ust.3 ustawy w/w). Przepis art.28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi samodzielną podstawę prawną decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.10.2000r. III RN 20/00 OSNP 2001/12/403 ), dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie korzystał z uprawnień określonych art.,135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ), gdyż ocena zasadności decyzji o utracie przez A. S. statusu osoby bezrobotnej nie jest niezbędna do końcowego załatwienia sprawy o zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Biorąc pod uwagę ,że podstawę takiego żądania jest koniunktywne zaistnienie dwóch warunków : - obiektywnego - polegającego na tym , że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobrania; - subiektywnego - polegającego na tym , że osoba która świadczenie to pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach skutkujących utratą uprawnień do tego świadczenia, Sąd doszedł do przekonania, że nie było uzasadnionych podstaw do żądania zwrotu wypłaconego w spornym okresie stypendium. Mianowicie już sam brak informacji o tym, że kwestia upływu okresu tymczasowego zameldowania może mieć znaczenie decydujące o uprawnieniach bezrobotnego , skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 § 1 pkt 1a i art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której zastosowanie do rozstrzygnięcia sprawy niniejszej wynika z treści art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271).