II SA/Kr 1631/12

WyrokWSA w Krakowie2013-03-07

Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Wojciech Jakimowicz, Aldona Gąsecka-Duda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien uchylić postanowienie organu odwoławczego o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji odmawiającego wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania, jeśli organ odwoławczy nie odniósł się do merytorycznych zarzutów skarżącej, a jedynie do kwestii formalnych?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny, kontrolując postanowienie kasacyjne organu odwoławczego, bada wyłącznie wystąpienie przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. i nie ma podstaw do oceny merytorycznej sprawy administracyjnej. W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji wydał postanowienie z naruszeniem przepisów postępowania (np. zasady prawdy obiektywnej, poprzez zastąpienie strony w określeniu podstawy wznowienia), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, organ odwoławczy ma prawo uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Brak ustosunkowania się do merytorycznego stanowiska skarżącej w zażaleniu nie podważa legalności postanowienia kasacyjnego, które ma charakter wyłącznie procesowy.
Stan faktyczny
M.O. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie odmowy zwrotu działki wywłaszczonej w 1978 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania, uznając wniosek za złożony po terminie. Wojewoda uchylił postanowienie Starosty z przyczyn formalnych, wskazując na brak precyzyjnego określenia podstawy wznowienia przez wnioskodawczynię i błędną podstawę prawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. M.O. złożyła skargę do WSA, zarzucając Wojewodzie nierozpatrzenie jej merytorycznych argumentów. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi M.O. na postanowienie Wojewody z dnia 20 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala Kierownik Urzędu Rejonowego w N. ostateczną decyzją z dnia 25 lipca 1994 r., nr [...] odmówił zwrotu na rzecz M.O. działki nr [...], obręb [...] położonej na terenie [...] Parku Narodowego – [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa nabytej aktem notarialnym Rep. [...] z dnia 27 listopada 1978 r. M.O. reprezentowana przez pełnomocnika swoją córkę M.S. w dniu 19 stycznia 2012 r. wystąpiła do Starosty T. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu działki [...], obręb [...], która została wykupiona w trybie wywłaszczeniowym (akt notarialny nr [...] z dnia 27 listopada 1978 na podstawie uchwały Rady Ministrów nr 415/60 z 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego). W treści wniosku nie powołano się na art. 145 § 1 k.p.a. Wnioskodawczyni stwierdziła, że organ administracji dopuścił się wielu uchybień łamiąc tym samym prawo, w tym: - powołała się na "Dziennik Ustaw nr 17 rozdz. 4 art. 34 § 1, zgodnie z którym nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono, - wskazała, że przedmiotem wykupu była nieruchomość zabudowana, co stoi w sprzeczności z treścią art. 14 ust 10 ustawy o ochronie przyrody w związku z §4 ust. 1 i § ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. w sprawie utworzenia TPN (Dz.U. nr 4, poz. 23), - wskazała, że tereny zabudowane jako wyłączone z TPN nie powinny być nabywane i wywłaszczane w trybie i na zasadach określonych w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej. Dodatkowo podniesiono we wniosku, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość jest niezbędna na cele użyteczności publicznej a Plan regionalnego zagospodarowania przestrzennego TPN opracowany na lata 1986-2000, który przewidywał realizację inwestycji do chwili obecnej nie został zrealizowany. Z mapek ewidencyjnych przedłożonych przez TPN wynika, że granice TPN były narzucane wg własnego uznania, ponieważ obszary leśne do dnia dzisiejszego pozostały poza terenem TPN, natomiast teren zabudowania gospodarczego został w dziwny sposób wywłaszczony. Starosta T. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...] po rozpoznaniu powyższego wniosku i działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...] zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 25 lipca 1994 r., nr [...]. Organ w motywach postanowienia zakwalifikował wniosek jako żądanie oparte na treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i podniósł, że M.O. już z uzasadnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 25 lipca 1994 r. dowiedziała się, że na działce nr [...], obr.[...] nie zrealizowano żadnego celu wywłaszczenia. Decyzja ta została M.O. doręczona w dniu 4 sierpnia 1994 r. i od tego momentu należy liczyć termin 1-ego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek złożony w dniu 19 stycznia 2012 r. jest zatem wnioskiem złożonym z uchybieniem terminu. Ponadto podkreślono, że toczyło się już wznowione postępowanie z wniosku M.O. . Postępowanie to zostało umorzone decyzją Wojewody z dnia 26 kwietnia 2000 r., jednakże z uzasadnienia wydanej w tym postępowaniu decyzji organu pierwszej instancji, tj. Starosty T. z dnia 16 lutego 2000 r., którą wnioskodawczyni odebrała 24 lutego 2000 r. M.O. dodatkowo dowiedziała się o przebiegu granicy TPN w rejonie działki nr [...] obr. [...] Od 24 lutego 2000 r. należy więc liczyć termin 1-ego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powołaniem się na zarzuty dotyczące przebiegu granic TPN, więc nawet przyjmując późniejszą datę i tak termin do wznowienia postępowania został przekroczony. Zażalenie na powyższe postanowienie Starosty z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...] złożyła M.O. zarzucając, że na jej działce nie zrobiono żadnej inwestycji i w związku z tym powinna jej zostać zwrócona wywłaszczona nieruchomość. Ponadto M.O. stwierdziła że w/w nieruchomość otrzymała od państwa M. w podzięce za opiekę, a dokument był sporządzony przez biegłego w dniu 20 listopada 1974 r. Dodatkowo podnosiła, że sporządzając akt notarialny pominięto to obciążenie, jak i pominięto czas wpisu do ksiąg wieczystych i sporządzenia aktu notarialnego oraz to, że była pobierana opłata najmu od M.O. (a nie sporządzono kosztorysu szacunkowego). Na koniec stwierdziła, że dokumenty, które były przedstawione do sporządzenia aktu notarialnego też były nieprawdziwe i że posiada dokumenty na udowodnienie tego faktu. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie Starosty T. z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...]. Wojewoda podniósł, że zaskarżone postanowienie należy uchylić z przyczyn formalnych, ponieważ w treści wniosku wnioskodawczyni nie podała, na której z przesłanek wznowienia, wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. opiera swoje żądanie. Zdaniem Wojewody treść wniosku nie wskazuje na przywołaną w postanowieniu Starosty T. z dnia 26 kwietnia 2012 podstawę wznowienia postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. więc Starosta T. nieprawidłowo sprecyzował żądanie strony podając jako podstawę wznowienia niewskazaną przez stronę przesłankę. Doprecyzowanie żądania za stronę przez organ 1 instancji było niedopuszczalne (naruszono art. 6-9 k.p.a.) i tym bardziej wadliwe z tego względu, że przeważająca część zarzutu dotyczyła legalności postępowania wywłaszczeniowego. Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji powinien wezwać stronę do sprecyzowania żądania, ponieważ zakreślenie zakresu przedmiotowego żądania za stronę przez organ administracji uniemożliwia bezsprzeczne potwierdzenie, że istotnie intencją strony było złożenie wniosku o wznowienie na podstawie 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Podniesiono też, że organ pierwszej instancji podał błędną podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. 61a § 1 k.p.a., podczas gdy podstawę tę mógł stanowić ewentualnie art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art. 148 § 1 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.O. . Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko prezentowane przed organami administracji publicznej podnosząc ponadto, że Wojewoda nie odniósł się do pytań zawartych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji odnośnie do sprawdzenia dokumentów dotyczących przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, których również nie uwzględnił Starosta T. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była kwestia zasadności podjęcia przez organ odwoławczy postanowienia kasacyjnego, tj. postanowienia o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Należy podkreślić, że w ramach kontroli rozstrzygnięcia kasacyjnego sąd administracyjny bada wyłącznie wystąpienie przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., a zwłaszcza nie ma podstaw do oceny merytorycznej sprawy administracyjnej. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten miał w sprawie zastosowanie w oparciu o art. 144 k.p.a., ponieważ formą rozstrzygnięcia w pierwszej instancji było zaskarżalne postanowienie, a zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Uchybienie organu odwoławczego polegające wyłącznie na niepowołaniu art. 144 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż nie zdeterminowało treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, które jest w swojej treści prawidłowe. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. w jego brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Kodeks wyodrębnia zatem dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji (postanowienia), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: 1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja (postanowienie) wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w art. 138 § 2 k.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie jest przesłanką wystarczającą; konieczne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem niejasnym i nieprecyzyjnym. Należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Regulacja art. 138 § 2 stanowi bowiem wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), zgodnie z którą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania (zażalenia) przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytorycznym rozstrzygnięciem drugoinstancyjnym, niedopuszczalne – jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - jest podejmowanie rozstrzygnięcia kasacyjnego, tj. decyzji (postanowienia) uchylającej decyzję (postanowienie) organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe a Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wykazało przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Niewątpliwie postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż naruszona została przez ten organ zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wniosek z dnia 19 stycznia 2012 r. jest drugim wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania i jest to wniosek nieprecyzyjny, a zwłaszcza skarżąca nie powołuje się w nim na konkretną podstawę wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 k.p.a. Zasadne jest stanowisko organu drugiej instancji, że Starosta T. nie miał podstaw do zastępowania strony w określeniu podstawy wznowienia i konieczne było w stanie faktycznym niniejszej sprawy zwrócenie się do wnioskodawczyni o sprecyzowanie przez nią wniosku. Z art. 63 § 2 k.p.a. wynika, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. W razie jakichkolwiek wątpliwości, zwłaszcza co do zakresu wniosku, w tym podstawy wznowienia, na którą powołuje się wnioskodawczyni, organ administracji zobowiązany był podjąć działania zmierzające do jednoznacznego wyjaśnienia tych wątpliwości korzystając z instrumentów prawnych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, m.in. w jego art. 64 § 2, zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Ustalenie stanowiska strony co do podstawy wznowienia ma istotne znaczenie w sprawie. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, iż w pierwszym stadium rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji bada dopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148. Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły; tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. W związku z tym odmowa wznowienia postępowania następuje wyłącznie ze względów formalnych, a nie merytorycznych (zob. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1995 r., SA/Po 416/95, Monitor Podatkowy z 1996, Nr 7, s. 214). Konieczne jest zatem jednoznaczne ustalenie, na jakie okoliczności powołuje się wnioskodawca i czy stanowią one podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. dla stwierdzenia dopuszczalności wznowienia, jak i zachowania terminu wskazanego w art. 148 k.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nieprecyzyjny wniosek M.O. z dnia 19 stycznia 2012 r. wymagał wyjaśnienia, a jego rozpoznanie przez organ pierwszej instancji bez takiego wyjaśnienia nastąpiło z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego. Dostrzegając nieporadność strony w formułowaniu pism procesowych organ winien był udzielić jej stosownych informacji o okolicznościach mających znacznie z punktu widzenia procedury wznowienia postępowania i podstaw tego wznowienia, zwłaszcza gdy wnioskodawczyni zdaje się kwestionować przede wszystkim prawidłowość i legalność samego wywłaszczenia, a nie przedstawia jasnej argumentacji co do prawidłowości odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Trafnie podniósł też Wojewoda , że organ pierwszej instancji podał błędną podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. 61a § 1 k.p.a., podczas gdy podstawę tę mógł stanowić ewentualnie art. 149 § 3 k.p.a. Wystąpiła również druga przesłanka wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego w niniejszej sprawie określona w art. 138 § 2 k.p.a. W istocie bowiem uzupełnienie postępowania wyjaśniającego przez organ drugiej instancji miałoby charakter zastąpienia organu pierwszej instancji w rozstrzygnięciu sprawy, a nie powtórnego rozstrzygnięcia w drugiej instancji sprawy już wcześniej rozstrzygniętej przez organ drugiej instancji. Usunięcie wadliwości postępowania wynikłej z arbitralnego stanowiska organu jest na gruncie niniejszej sprawy równoznaczne z niezbędnością wyjaśnienia koniecznego zakresu sprawy, a to ma istotny wpływ na rozstrzygniecie w przedmiocie wznowienia postępowania. Wyeliminowanie postanowienia organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania było jednocześnie korzystne dla skarżącej, gdyż umożliwia jej precyzyjne zaprezentowanie własnego stanowiska w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Art. 138 § 2 zdanie 2 stanowi, że "przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Regulacja ta nie może być interpretowana z pominięciem okoliczności, że kodeks nie przewiduje związania organu pierwszej instancji wskazówkami (oceną prawną) zawartymi w decyzji organu odwoławczego. Organ pierwszej instancji po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy samodzielnie dysponuje zakresem postępowania wyjaśniającego i nie jest w tym zakresie związany zaleceniami organu odwoławczego, a w związku z tym wskazania organu odwoławczego, o których mowa w art. 138 § 2, mogą mieć jedynie niewiążący prawnie charakter. W piśmiennictwie przyjmuje się zasadnie, że owe zalecenia wiążą organ pierwszej instancji jedynie co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych, zaś sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych okoliczności i ocena dowodów w tym celu uzyskanych należy do wyłącznej kompetencji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nie tylko nie może w jakikolwiek sposób narzucać temu organowi treści rozstrzygnięcia (w wyroku NSA z dnia 5 marca 1990 r., IV SA 564/89, PiŻ 1991, nr 3, s. 15 stwierdzono, że: "bezpośrednia ingerencja organu wyższego stopnia, w postaci zaleceń i poleceń co do sposobu załatwiania konkretnej sprawy indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji, nie znajduje uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego"), lecz także nie może w inny sposób, niż tylko przez wskazanie okoliczności, jakie organ pierwszej instancji powinien wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, wpływać na zakres postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy wypełnił obowiązki wskazane w art. 138 § 2 k.p.a. wskazując, że organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności powinien "wyjaśnić wnioskodawczyni instytucję wznowienia postępowania i wezwać stronę do wskazania podstawy wznowienia postępowania wymienionej w art. 145 § 1 k.p.a.", a następnie zbadać, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w wymaganym przez art. 148 k.p.a. terminie. W sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. wydanie postanowienia kasacyjnego na tej podstawie w związku z art. 144 k.p.a. bez jednoczesnego przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania było prawidłowe. W sprawie miał zastosowanie art. 144 k.p.a., a wynikające z niego upoważnienie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań, w tym art. 138 § 2 k.p.a. dawało podstawę do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Brak ustosunkowania się do merytorycznego stanowiska skarżącej zaprezentowanego w zażaleniu od postanowienia organu pierwszej instancji nie może podważać legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, które ma charakter wyłącznie procesowy i nie może rozstrzygać merytorycznej zasadności podstawy wznowienia. Mając powyższe na uwadze skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło