II SA/Kr 1633/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. G. i S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 grudnia 2010 r., Nr: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości p o s t a n a w i a I) ustanowić dla E. M. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.; II) w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 roku uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 grudnia 2010 r. Nr: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. We wniosku o przyznanie prawa pomocy uczestniczka postępowania oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem M. ur. [...] 1987 r. oraz rodzicami: D. B. i J. B.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.490 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości 1.040 zł, emerytura jej matki w wysokości 1.220 zł oraz emerytura ojca w wysokości 1.230 zł. Syn jest studentem i nie osiąga żadnych dochodów. W skład majątku E. M. wchodzi dom wielkości 150 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 17,77 ara, na której posadowiony jest dom. Strona nie deklaruje posiadania zasobów finansowych, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podniosła, iż pracuje, ale jej dochody nie są wysokie. Dom, w którym zamieszkuje otrzymała w akcie darowizny od rodziców. Rodzice są ludźmi starszymi, schorowanymi, wymagającymi opieki. Dużą część pobieranych świadczeń wydają na zakup lekarstw. Ojciec czeka na operację serca. Syn wnioskodawczyni uczy się, nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje na jej utrzymaniu. Zarówno E. M., jak i jej syn, cierpią na astmę oskrzelową. Ponoszą koszty zakupu lekarstw i leczenia. Mąż strony w 2001 roku wyjechał do USA i zostawił rodzinę bez pomocy (jest wymeldowany z domu). Opał na zimę to wydatek około 4.000 zł, na który strona często się zadłuża. Pozostałe koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, prąd, woda, kanalizacja, telefon i wywóz śmieci) to wydatek około 1.000 zł miesięcznie. Rodzinie często brakuje pieniędzy na zakup lekarstw i wyżywienie, dlatego często zmuszeni są zadłużać się. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W rozpoznawanej sprawie uczestniczka postępowania E. M. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę sytuację materialną wnioskodawczyni przedstawioną we wniosku "PPF" należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów, konieczność utrzymania syna pobierającego naukę, brak jakichkolwiek oszczędności oraz wydatki ponoszone na leczenie i utrzymanie domu, zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy ponosi się wyższe koszty związane z zakupem opału, środki finansowe, którymi dysponuje E. M. nie pozwalają na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Dlatego w tym zakresie referendarz sądowy uwzględnił wniosek uczestniczki postępowania i ustanowił dla niej adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się strona, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. E. M. uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.040 zł. Z załączonej informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 wynika, że w roku 2011 osiągnęła przychód w wysokości 16.800 zł. Wnioskodawczyni ma zatem możliwość, aby poczynić stosowne oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych, które na sprowadzają się do wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej. Na obecnym etapie postępowania jest to jedyny składnik kosztów sądowych. Stałymi dochodami z emerytury dysponują także pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym rodzice strony, pobierający świadczenia w łącznej wysokości 2.450 zł miesięcznie. Koszty utrzymania domu rozkładają się zatem na kilka osób. Uwzględniając powyższe ustalono, że sytuacja materialna wnioskodawczyni jest trudna, co przemawia za przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, jednak nie jest ona na tyle ciężka, by uzasadniać uwzględnienie wniosku w pełnym zakresie. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1- 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).