II SA/Kr 1634/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Małgorzata Łoboz Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi I. S. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. S. kwotę [...]zł ( słownie: dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA/Kr [...] Uzasadnienie Wójt Gminy W. decyzją z dnia 8 maja 2017r. nr [...] nakazał I. S. i B. S. jako posiadaczom odpadów nelegalnie składowanych na działce nr [...] w W. , do usunięcia odpadów o kodach 160104* (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy) i 160106 (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów): a) Ford Mustang nr rej. [...], b) Ford Transit nr rej. [...], c) Alfa Romeo nr rej. [...], d) R. M. nr rej. [...], e) Fiat Ducato (odczytany z naklejki na szybie) [...], f) Przyczepa nr rej. [...] g) Peugeot Boxer nr rej. [...], h) Fiat Ducato nr [...] [...], i) Przyczepa nr rej. [...], j) Przyczepa nr rej. [...] k) Mazda nr rej. [...], l) Fiat Ducato nr VIN odczytany ze zdemontowanego przedniego pasa [...], w terminie do 31 maja 2017 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli I. S. i B. S. wyjaśniając, iż należące do niego pojazdy magazynowane na terenie nieruchomości [...] są w trakcie naprawy, a po ich naprawie zostaną zarejestrowane i przeznaczone do użytkowania lub sprzedaży, wobec tego nie można ich kwalifikować jako odpady. B. S. wskazał, iż nienależące do niego pojazdy przechowywane są na terenie działki grzecznościowo i pozostaną do czasu odebrania ich przez właścicieli. W odwołaniu wskazano, że z orzecznictwa wynika, iż na ustalenia czy mamy do czynienia z odpadem duży wpływ ma element subiektywny, tj. odczucie samego posiadacza odpadów i pod tym katem należy interpretować dany stan faktyczny i go oceniać. Podkreślił, iż należące do niego pojazdy znajdujące się na terenie działki nr [...] w m. W. nie wypełniają definicji odpadów, ponieważ pojazdy poddawane są naprawie, a po jej ukończeniu zostaną zarejestrowane i przeznaczone do wykorzystania lub sprzedaży. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 września 2017r. nr [...], na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19, ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2016.1987), oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U.2014.1923), oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu i w tym zakresie ustaliło, iż odpady należy usunąć w terminie do 27 października 2017 r., w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż z przeprowadzonych oględzin wynika, iż w/w pojazdy są zaparkowane na działce nr [...] w W. , a B. S. nie przedstawił żadnych dokumentów odnośnie ww. pojazdów i zeznał, iż przedmiotowe pojazdy są częściowo sprawne lub w trakcie naprawy. Działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania ani magazynowania odpadów. Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. Wójt Gminy W. zwrócił się z zapytaniem do Starosty [...] - czy organ ten wydał zezwolenie na składowanie odpadów na dz. nr [...]. Starosta udzielił odpowiedzi odmownej. W ocenie Kolegium - wbrew zarzutom odwołania - organ l instancji właściwie przyjął, że pojazdy, których dotyczy postępowanie, stanowią odpady. Z akt sprawy wynika, iż organ l instancji dokonał prawidłowej interpretacji art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Z definicji odpadu zawartej w tym przepisie wynika, że odpadem pod pewnymi warunkami może stać się substancja lub przedmiot. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów ustawy o odpadach, którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez substancję lub przedmiot, które mogą stać się odpadami oraz w świetle celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami. Termin "pozbywać się", który określa zakres stosowania pojęcia "odpad", nie może zatem być interpretowany wąsko. Przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać pod uwagę przede wszystkim obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów. Istotne znaczenie mają także standardy dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów. Pozbycie się substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem powinno być także oceniane przez pryzmat zasad: zapobiegania odpadom oraz przezorności i materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, które jest działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu (substancji), z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów jakie miał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu o utratę kontroli nad przedmiotem, ale o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2015 r, II OSK [...]). Pozbyciem się przedmiotu w rozumieniu ustawy o odpadach będzie również jego przekazanie (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK [...]). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, iż niekompletny, uszkodzony pojazd może stanowić odpad i wskazał, że uznanie pojazdu za odpad zależy od tego, czy może on poruszać się po drogach, tj. być użyteczny zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (vide wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK [...]). Analiza przedmiotowej sprawy daje podstawy do uznania, że wymienione pojazdy nie nadają się do użytkowania zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem z uwagi na to, że są uszkodzone (wymagają naprawy), ponadto brak jest dokumentów koniecznych do tego by pojazdy mogły poruszać się po drogach. Kontrola WIOŚ wykazała, że pojazdy nie mają polis ubezpieczeniowych OC, dodatkowo do niektórych pojazdów kontrolowany przedstawił jedynie jednostronne kserokopie dowodów rejestracyjnych pojazdów. Kontrolowany nie przedstawił również innych dokumentów (np. umów kupna-sprzedaży), które umożliwiłyby udokumentowanie źródła pochodzenia pojazdów i stan prawny tych pojazdów. Ustalenia, że ww. pojazdy nie mogą poruszać się po drogach, tj. nie są użyteczne zgodnie z ich przeznaczeniem - pozwalają na zakwalifikowanie ich jako odpady z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli I. S. i B. S. zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 77, art. 8 i 107 § 3 kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie przez Organ odwoławczy całego materiału dowodowego i całkowicie dowolne ustalenie, że znajdujące się na terenie nieruchomości skarżących pojazdy stanowiły odpady, pomimo nieprzedstawienia przez Organ na tę okoliczność żadnego dowodu, w tym w szczególności dowodu w postaci opinii biegłego sądowego; - art. 7, art. 77, art. 8 i 107 § 3 kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie przez Organ odwoławczy całego materiału dowodowego i całkowicie dowolne ustalenie, że znajdujące się na terenie nieruchomości skarżących pojazdy stanowiły odpady, które usunąć muszą skarżący pomimo, że ani Organ I instancji, ani też Organ II instancji nie przeprowadził żadnego dowodu na okoliczność ustalenia, kto jest właścicielem wskazanych pojazdów; - art. 7, art. 77, art. 8 i 107 § 3 kpa poprzez błędne zaakceptowanie stanowiska Organu I Instancji, że pojazdy znajdujące się na terenie nieruchomości skarżących są zużyte lub nienadające się do użytkowania, podczas gdy znaczna część znajdujących się na terenie nieruchomości skarżących pojazdów to pojazdy pełnosprawne, zdatne do użytkowania na drodze; - art. 7, art. 77, art. 8 i 107 § 3 kpa poprzez błędne zaakceptowanie stanowiska Organu I Instancji, że pojazdy znajdujące się na terenie nieruchomości skarżących stanowiły odpady, pomimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na wyciągnięcie wniosku, iż wolą skarżących było pozbycie się wskazanych ruchomości; - art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, przesłanka "pozbycia się" pozwalająca na kwalifikację danego przedmiotu jako odpadu nie zależy od elementu subiektywnego tj. odczucia i woli samego posiadacza pojazdów. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargi skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z powodu naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, w zakresie ustalenia, że wskazane w decyzji pojazdy stanowią odpady, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy I i II instancji w sposób wadliwy nie dokonały precyzyjnych ustaleń i następnie pomimo tych braków dokonały błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kwestii uznania wymienionych w treści decyzji pojazdów za odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2012 r. póz. 1513 z późn. zm.). Zarówno Wójt Gminy W. jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób całkowicie bezkrytyczny uznali, iż pojazdy znajdujące się na terenie nieruchomości skarżących nie nadają się do użytkowania. Powyższe nastąpiło bez przeprowadzenia jakiegokolwiek konkretnego dowodu, a jako podstawę ustaleń posłużyły jedynie pobieżne jak wynika z protokołu ich przeprowadzenia – oględziny zewnętrzne pojazdów. Aby ocenić czy pojazdy na terenie nieruchomości skarżących stanowiły odpad z uwagi na swój stan techniczny koniecznym było precyzyjne ustalenie tych okoliczności poprzez opis uszkodzeń z których ma niewątpliwie wynikać, iż pojazdy nie nadają się do użytkowania zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem z uwagi na rozmiar uszkodzeń oraz brak dokumentów koniecznych do tego by pojazdy mogły poruszać się po drogach. W szczególności bezpodstawne było powołanie na brak polis ubezpieczeniowych OC, gdyż nie jest to okoliczność przesądzająca o tym, iż pojazd jest odpadem. Organy nie uwzględniły również wbrew wnioskom skarżącym składanym w toku postępowania dowodów rejestracyjnych pojazdów oraz innych dokumentów czy wyjaśnień wskazujących na okoliczności przechowywania pojazdów na działce skarżących, bez jakiegokolwiek ich zbadania. Weryfikowanie stanu technicznego pojazdu poprzez pobieżny ich ogląd, co nie zostało w żaden sposób dokładnie nawet opisane w protokole oględzin czyni ten dowód wadliwym i nie nadającym się do wykorzystania czy zweryfikowania. Nie pozwalało to niewątpliwie na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, jako rozstrzygniętej pomimo braku zebrania całego zebranego materiału dowodowego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż stan techniczny znajdujących się na terenie nieruchomości pojazdów pozwalał na zakwalifikowanie ich jako odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach było zatem przedwczesne, bez zweryfikowania rzeczywistego stanu pojazdów. Analiza i ocena organów w zakresie spornych pojazdów została dokonana zbiorczo bez zweryfikowania stanu konkretnych pojazdów, w aspekcie faktycznym i prawnym. Również zbiorczo bez żadnej weryfikacji przyjęto zrealizowanie przesłanek uznających zbiorczo pojazdy za odpady, bez zbadania jaka była wola skarżących co do konkretnych pojazdów, jakie jest ich przeznaczenie oraz czy któryś z nich jest aktualnie np. naprawiany przez skarżących lub osoby trzecie. O tym, czy dany przedmiot jest odpadem, przesadza nie tylko sam fakt, iż jest uszkodzony, lecz także przede wszystkim czy w związku z tymi uszkodzeniami jego posiadacz postanowił go porzucić. Powyższe braki czynią ustalenia organów niewystarczającymi i wadliwymi oraz prowadzą do konstatacji, że postępowanie dowodowe było ułomne i wyprowadzone z niego wnioski nie zasługują na podzielenie. Nie prowadzą one bowiem do usunięcia wątpliwości dotyczących tego czy konkretne pojazdy, uznane przez organ zbiorczo za odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, takie cechy posiadają. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny, kierować się wyżej przedstawionymi wskazaniami, tj. ustalić czy konkretne pojazdy są całkowicie niesprawne technicznie, niezarejestrowane, z nieopłaconym ubezpieczeniem OC i nieużytkowane przez ich właścicieli, nadto z jakich względów znajdują się na terenie nieruchomości skarżących tj. jakie jest przeznaczenie tych pojazdów oraz czy któryś z nich jest aktualnie naprawiany przez skarżących lub osoby trzecie, w szczególności także kto jest właścicielem pojazdów poprzez ewentualne zwrócenie się do CEPIK o udzielenie informacji na powyższy temat. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.