II SA/Kr 1636/11
WyrokWSA w Krakowie2011-12-08
Skład orzekający: Aldona Gąsecka –Duda, Renata Czelusniak, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gmina Krzeszowice, jako właściciel nieruchomości, może być obciążona karą pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, jeśli faktyczne usunięcie drzewa zostało dokonane przez inny podmiot (inwestora/wykonawcę) i nie wykazano związku przyczynowego między działaniem właściciela a usunięciem drzew?Ratio decidendi
Kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia jest sankcją za konkretne zachowanie sprawcy. Odpowiedzialność obiektywna nie jest absolutna i dotyczy podmiotów, które mogły legalnie ubiegać się o zezwolenie oraz sprawcy, który osobiście dokonał wycinki lub zlecił ją innym. Organ administracji ma obowiązek wykazać związek przyczynowy między działaniem właściciela/posiadacza a usunięciem drzew. W przypadku braku takiego związku i gdy wycinka została dokonana przez inny podmiot, kara nie może być automatycznie nałożona na właściciela.Stan faktyczny
Gmina Krzeszowice wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Starosty wymierzającą Gminie karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia. Gmina argumentowała, że drzewa zostały usunięte przez wykonawcę modernizacji oczyszczalni ścieków, a nie przez Gminę jako właściciela nieruchomości, i że nie wykazano związku przyczynowego między działaniem Gminy a wycinką. Organy administracji uznały Gminę za odpowiedzialną, ponieważ była właścicielem nieruchomości i to Burmistrz Gminy występował z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, orzekając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana i zasądzając zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka –Duda Sędziowie WSA Renata Czelusniak WSA Mirosław Bator (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Krzeszowice na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 sierpnia 2011r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Krzeszowice kwotę 2000 zł ( dwa tysiące złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 14 czerwca 2011 r. znak: [...] Starosta [...] wymierzył Burmistrzowi Miasta i Gminy Krzeszowice administracyjną karę pieniężną w wysokości 182 860,59 zł, za usunięcie 30 drzew, bez wymaganego prawem zezwolenia w tym: 4 sztuk świerka pospolitego, 25 sztuk topoli i 1 sztuki brzozy brodawkowatej i orzekł, że powyższą karę należy wpłacić na konto budżetu Gminy Krzeszowice w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja niniejsza stała się ostateczna. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 90 w związku z art. 88 ust. 1, pkt. 2, i ust. 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 ze zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r., w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów, bez wymaganego zezwolenia oraz za niszczenie terenów zieleni (Dz. U. z 2004 r. nr 219, poz. 2229), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r. nr 228, poz. 2306), waloryzowanego obwieszczeniem Ministra Ochrony Środowiska z dnia 15 października 2010 r., w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek za zniszczenie zieleni na rok 2011 (M. P. z 2010 r. nr 76, poz. 954), oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że Burmistrz Gminy Krzeszowice pismem z dnia 17 lutego 2011 r. wnosił o usunięcie 33 szt. drzew i 40 m2 krzewów, rosnących na działkach nr "1’ i "2", będących własnością gminną, w miejscowości K., w związku z planowaną inwestycją pn. "Modernizacja i rozbudowa Centralnej Oczyszczalni Ścieków w Krzeszowice". W trakcie postępowania ustalono, że właścicielem nieruchomości jest Gmina Krzeszowice, inwestorem Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice Sp. z o.o., a wykonawcą modernizacji jest "A" S. A. W trakcie oględzin terenowych, przeprowadzonych w dniu [...] marca 2010 r., stwierdzono, że prawie wszystkie wnioskowane do usunięcia drzewa i wszystkie krzewy zostały usunięte przed uzyskaniem zezwolenia. Wycinki drzew i krzewów dokonał "A" S.A., wykonawca modernizacji oczyszczalni. Zgodnie z dołączonym do wniosku wykazem drzew do ścinki i planem ich rozmieszczenia usunięto drzewa oznaczone numerami od 1 do 30 oraz 40 m2 krzewów. Pozostawione po ściętych drzewach pniaki, świeże trociny i gałązki dowodzą, nieodległego czasu ścinki. Przedstawiciele Wodociągów wyjaśnili, że ścięcie drzew i krzewów nastąpiło na przełomie lutego i marca tego roku, tzn. w okresie, kiedy straciła ważność decyzja z dnia 14 kwietnia 2010 r. Organ wyjaśnił, że
pierwsze postępowanie w sprawie usunięcia drzew i krzewów z terenu oczyszczalni ścieków, rozpoczęto wiosną 2010 roku. Ubiegłoroczny wniosek Burmistrza został rozpoznany, a postępowanie zakończono decyzją z dnia 14 kwietnia 2010 r., którą zezwolono na usunięcie wszystkich wnioskowanych do usunięcia drzew i krzewów, w zamian za nasadzenia zastępcze. Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice sp. z o.o. , pismem z dnia 3 stycznia 2011 r. powiadomiły Burmistrza, o planowanej na miesiące marzec, kwiecień 2011 roku wycince drzew oraz o planowanym w okresie kwietnia, maja 2012 roku nasadzeniu zastępczym. Świadczyło to, że realizacja powyższej decyzji następowałaby po utracie wyznaczonego terminu ważności. W związku z tym, Burmistrz Gminy Krzeszowice pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. wniósł o uchylanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., z powodu niewykonania decyzji w wyznaczonym terminie, a Starosta [...] decyzją z dnia 28 stycznia 2011 r., uchylił swoją wcześniejszą decyzję, z powodu niedopełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie czynności zastrzeżonych w decyzji. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że do usunięcia drzew i krzewów doszło w terminie po utracie ważności ubiegłorocznej decyzji, a przed wydaniem nowego zezwolenia na usunięcie. Tym samym dokonano usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego prawem zezwolenia. Organ wyjaśnił, że karę za usunięcie drzew naliczono Burmistrzowi Gminy Krzeszowice, właścicielowi nieruchomości, a nie Wodociągom i Kanalizacji Krzeszowice sp. z o. o. inwestorowi, o co wnosił Burmistrz ponieważ, to Burmistrz był jedynym podmiotem wcześniejszego postępowania, występując z wnioskiem o wydanie decyzji na usunięcie drzew i krzewów. Zatem, skoro Burmistrz wziął na siebie pełną odpowiedzialność za usuwanie drzew w związku z modernizacją oczyszczalni, to w ocenie organu ponosi konsekwencje naruszenia prawa powstałego w wyniku usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia.
Odwołanie od tej decyzji wniósł Burmistrz Gminy Krzeszowice zarzucając wadliwą wykładnię przepisów ustawy o ochronie przyrody, skutkującą błędnym stwierdzeniem, iż w świetle ustalonych przez organ I instancji okoliczności (niezależnie od zarzutów co do wadliwości samego postępowania dowodowego) w stosunku do Burmistrza Gminy Krzeszowice zaistniały przesłanki pozwalające na wymierzenie mu przewidzianej przez przepis art. 88 ust 1 pkt 2 w/w ustawy - administracyjnej kary pieniężnej oraz naruszenie art. 89 wskazanej ustawy, poprzez nieprawidłowe ustalenie obwodów drzew do naliczenia kary. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób nie wyczerpujący, przekraczający granicę swobodnej oceny dowodów i niedokładne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności przez uwzględnienie, iż zgromadzone w postępowaniu przed organem I instancji dowody są wystarczającą przesłanką do zastosowania sankcji przewidzianej w art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie w decyzji motywów rozstrzygnięcia. W odwołaniu Burmistrz Gminy Krzeszowice wskazał, że wątpliwości budzi określenie przez organ I instancji Wodociągów i Kanalizacji Krzeszowice sp. z o.o. jako inwestora. Starosta [...] naliczył karę za usunięcie drzew Burmistrzowi Gminy Krzeszowice, jako właścicielowi nieruchomości, wskazując, że to Burmistrz występował wcześniej z wnioskiem o wydanie decyzji na usunięcie drzew. Z takim rozstrzygnięciem odwołujący nie można się zgodzić, chociażby z uwagi na to, że już w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z dnia 14 kwietnia 2010 r., Starosta [...] traktował spółkę Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice jako stronę postępowania uwzględniając ją w rozdzielniku korespondencji dla stron. Dalej odwołujący podniósł, że ustalenie odpowiedzialności posiadacza nieruchomości wymaga w każdym przypadku wykazania, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy jego zachowaniem, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Odpowiedzialność z tytułu zniszczenia drzew lub krzewów jest bowiem ściśle zindywidualizowana i może nią zostać obciążony wyłącznie podmiot, który dopuścił się czynu sankcjonowanego przez ustawę. Organ administracji winien ustalić i w swej decyzji wykazać, iż pomiędzy działaniem tego posiadacza, a usunięciem drzew bądź krzewów zachodzi związek przyczynowy. Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt. II OSK 1410/2007, odwołujący podniósł, że kara pieniężna za usunięcie bez pozwolenia drzew z nieruchomości może być wymierzona właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości jedynie wówczas gdy dokonali oni wycięcia drzew osobiście albo zlecili wykonanie tej czynności innym osobom. Wykazanie tej okoliczności jest zadaniem organów administracji. Odwołujący wskazał, że ma świadomość, iż co do zasady nie jest wykluczonym nałożenie kary za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia na podmiot będący np. inwestorem robót budowlanych, lecz ukaranie może mieć wówczas miejsce jedynie w przypadku, gdy ten właśnie podmiot po pierwsze był posiadaczem nieruchomości oraz po wtóre samodzielnie wykazał aktywność (podejmując obiektywnie obserwowalne czynności), która można uznać za usuniecie drzew, bądź zlecił ich usuniecie wykonawcy robót budowlanych. Okolicznościom takim Burmistrz Gminy Krzeszowice zaprzeczał i zaprzecza. Gmina nie posiadała wiedzy o tym działaniu w czasie gdy miało ono miejsce, a w przekonaniu skarżącego takiej wiedzy nie posiadała też spółka Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice sp. z o.o. Wątpliwości odwołującego budzi także sposób obliczenia kary, bowiem obwody pni, będące podstawą naliczenia kary, a wykazane w decyzji za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia różnią się od tych wykazanych w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 86 ust. 6, art. 88, art. 89 oraz art. 90 ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U. 2009, Nr 151, poz. 1220 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja pierwszoinstancyjna w pełni odpowiada prawu, a organ l instancji zrealizował wszelkie prawem nałożone obowiązki i poczynił ustalenia niezbędne do wydania decyzji. Bezspornym jest, co zresztą wskazał wyraźnie Burmistrz Gminy Krzeszowice w swoim odwołaniu, że Starosta [...] prawidłowo ustalił właściciela nieruchomości oraz fakt dokonania wycinki drzew bez stosownego uprzedniego zezwolenia wymaganego prawem. Skoro zatem Burmistrz Gminy Krzeszowice przyznaje, iż jest właścicielem nieruchomości, a także iż na w/w nieruchomości stanowiącej jego własność dokonano wycinki drzew, to zasadne było wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej właśnie Burmistrzowi Gminy Krzeszowice jako właścicielowi nieruchomości (czyli posiadaczowi samoistnemu). Dodatkowo organ podkreślił, że z wnioskiem o wydanie stosownego zezwolenia w dniu [...] lutego 2011 r. wystąpił do Starosty [...] właśnie Burmistrz Gminy Krzeszowice, a nie rzekomy posiadacz zależny przedmiotowej nieruchomości tj. stanowiąca własność Gminy Krzeszowice Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice spółka z o.o. w K.. Ponadto Burmistrz Gminy Krzeszowice nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów potwierdzających choćby fakt posiadania zależnego ww. nieruchomości przez Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice spółka z o.o. w K.. Na końcu organ zaznaczył, że podmiotem na który można nałożyć administracyjną karę pieniężną za dokonanie wycinki drzew bez zezwolenia jest zawsze tylko i wyłącznie podmiot, który mógł takie zezwolenie uzyskać.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Krzeszowice zarzucając błędną wykładnię przepisów ustawy o ochronie przyrody, skutkującą błędnym stwierdzeniem, iż w świetle ustalonych przez organ I instancji okoliczności w stosunku do Burmistrza Gminy Krzeszowice zaistniały przesłanki pozwalające na wymierzenie mu kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów, oraz naruszenie art. 89 wskazanej ustawy, poprzez nieprawidłowe ustalenie obwodów drzew do naliczenia kary. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób nie wyczerpujący, i niedokładne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności przez uwzględnienie, iż zgromadzone w postępowaniu przed organem I instancji dowody są wystarczającą przesłanką do zastosowania sankcji przewidzianej w art. 88 ust 1 pkt 2 ustawy, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie w decyzji motywów rozstrzygnięcia. Strona skarżąca podniosła, że do zaistnienia odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody konieczne jest ustalenie m.in. posiadacza terenu, podmiotu który dokonał wycięcia oraz związku, jaki istniał pomiędzy tym podmiotem, a posiadaczem nieruchomości. Posiadanie, na co zwróciła uwagę strona skarżąca, może być także konsekwencją bezumownego korzystania z nieruchomości i taka właśnie sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice sp. z o.o. od lat 90-tych była posiadaczem terenu, na którym zlokalizowany był zarówno budynek oczyszczalni jaki i ciąg technologiczny Centralnej Oczyszczalni Ścieków. Teren nigdy nie został przekazany spółce w sposób formalny na podstawie umowy obligacyjnej. Okoliczność, że podmiotem występującym wcześniej o uzyskanie zezwolenia na usuniecie drzew był Burmistrz Gminy Krzeszowice nie może być okolicznością przesądzającą, że tylko Burmistrz mógł uzyskać takie zezwolenie. Spółka Wodociągi i Kanalizacja Krzeszowice mogła wystąpić bezpośrednio do Starosty [...] o stosowne zezwolenie dołączając do wniosku zgodę właściciela czyli Gminy Krzeszowice. Strona skarżąca podniosła również, że organ administracyjni powinien ustalić i w swej decyzji wykazać, że pomiędzy działaniem posiadacza, a usunięciem drzew zachodzi związek przyczynowy. Ponadto organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do sposobu naliczenia kary. Strona skarżąca nadal nie potrafi określić w jaki sposób kara została naliczona.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Kwestię dopuszczalności usuwania drzew i krzewów, zezwoleń, zasad uiszczania opłat oraz nakładania kar reguluje ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, iż wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia należy do kategorii tzw. deliktów administracyjnych, co oznacza, że jest wymierzana w razie zaistnienia takiego stanu faktycznego, z jakim ustawa wiąże odpowiedzialność deliktową. Organ administracji dokonuje jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie prawa, ma obowiązek zastosować ściśle określone sankcje. Bez znaczenia dla bytu tej odpowiedzialności pozostają pobudki czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo, nie ma również znaczenia jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania. Tym niemniej jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2009 r. II OSK 1049/08 LEX nr 563535 kara pieniężna, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody stanowi sankcję za konkretne zachowanie sprawcy czynu zabronionego naganne z punktu widzenia treści normy prawnej. Jednakże odpowiedzialność obiektywna nie jest tożsama z zasadą odpowiedzialności absolutnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie krystalizuje się pogląd, iż odpowiedzialność za delikt administracyjny jakim jest usunięcie drzew bez zezwolenia, dotyczy po pierwsze tylko tych podmiotów które mogły legalnie ubiegać się o usuniecie tych drzew, a po drugie iż odpowiedzialność dotyczy sprawcy tego zdarzenia który osobiście usunięcia tego dokonuje albo posługuje się w tym pomocą innych osób. W orzecznictwie ale też w doktrynie (por. K. Gruszecki - Komentarz do art. 88 ustawy z dnia 18 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody), podkreśla się, iż pomiędzy zdarzeniem jakim jest wycięcie drzew bez zezwolenia a działaniem (lub zaniechaniem) właściciela lub posiadacza nieruchomości na której drzewo to rosło, musi zachodzić związek przyczynowy a obowiązek wykazania tego związku obciążą organ administracji. Absurdalne byłoby obciążać właściciela lub posiadacza nieruchomości dotkliwą karą pieniężną za usunięcie drzewa w sytuacji, kiedy na działanie faktycznego sprawcy tego czynu nie godził się ani z nim w żaden sposób nie współdziałał. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 2008 r. II OSK 1410/07 (LEX nr 526063) orzekł, iż kara pieniężna za usunięcie bez pozwolenia drzew z nieruchomości może być wymierzona właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości jedynie wówczas gdy dokonali oni wycięcia drzew osobiście albo zlecili wykonanie tej czynności innym osobom. Wykazanie tej okoliczności jest zadaniem organów administracji. Tak przepisy ustawy o ochronie przyrody jak również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przerzucają bowiem na właściciela lub posiadacza nieruchomości obowiązku udowodnienia, że usunięcia drzew dokonała osoba trzecia. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 21 września 2010 r. II SA/Wr 104/10 (LEX nr 755525) wskazał, iż kara pieniężna za usunięcie bez pozwolenia drzew z nieruchomości może być wymierzona właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości jedynie wówczas gdy dokonali oni wycięcia drzew osobiście albo zlecili wykonanie tej czynności innym osobom. Wykazanie tej okoliczności jest zadaniem organów administracji. Niedopuszczalne jest interpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść skarżącego. Poglądy w wyżej przytoczonych orzeczeniach, sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.
Strona skarżąca wywodziła, iż nieruchomość na jakiej rosły przedmiotowe drzewa stanowiła co prawda jej własność ale była w posiadaniu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w K. a postępowanie nie wyjaśniło na czyje zlecenie została dokonana wycinka drzew. Zarzut ten ma swoje usprawiedliwione podstawy. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 83 ust 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Jak zasadnie przyjął to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 listopada 2007 r. IV SA/Wa 1412/07 (LEX nr 454095) kara za wycięcie drzewa bez zezwolenia może być więc wymierzona jedynie posiadaczowi (samoistnemu bądź zależnemu).
W sytuacji oddania zatem osobie trzeciej w posiadanie nieruchomości, na której usunięto bez zezwolenia drzewa, organ szczególnie wnikliwie powinien badać kwestię, kto jest faktycznym sprawcą deliktu. Organ nie może automatycznie przyjmować, iż odpowiedzialność za ten czyn zawsze obciążą właściciela nieruchomości, gdyż jak mowa o tym wyżej - po pierwsze nie on jeden mógł się ubiegać o wycięcie drzew, a po drugie odpowiedzialność obiektywna jaką jest odpowiedzialność za usunięcie drzew nie jest odpowiedzialnością absolutną. Organ ma obowiązek wykazania związku pomiędzy zaistniałym faktem (usunięciem drzew) a zachowaniem się podmiotu który do tego stanu doprowadził, lub na niego się.
Przechodząc do oceny postępowania organów administracji w niniejszej sprawie stwierdzić należy okoliczności o których mowa wyżej (badaniem związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem się strony skarżącej a zaistnieniem faktu wycięcia drzew na nieruchomości stanowiącej jej własność) organ nie badał a nawet nie poddał żadnej analizie prawnej. Jedyny materiał jaki w aktach sprawy się znajduje (poza dokumentacją fotograficzną obrazującą jedynie zaistniały stan faktyczny – fakt wycięcia drzew) jest protokół z [...] marca 2011 r. który zresztą jak słusznie zarzuca strona skarżąca jest niezgodny z przepisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z dnia 8 października 2004 r.) który nakładając na organ obowiązek przeprowadzenia oględzin i sporządzenia z niego protokołu wprowadza wymóg aby zwierał on miedzy innymi dane dotyczące rodzaju i gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa, obwodu pnia drzewa lub wielkości powierzchni pokrytej krzewami albo wielkości zniszczonych terenów zieleni, przyczyny usunięcia lub zniszczenia, dane osobowe posiadacza nieruchomości, dane osobowe sprawcy usunięcia lub zniszczenia, jeżeli jest to możliwe do ustalenia w trakcie sporządzania protokołu. Danych tych brak w załączonym do akt protokole. Okoliczności te nie zostały przez organ ustalone i analizowane. Brak tych ustaleń prowadzi do wniosku, że postępowanie w niniejszej sprawie dotknięte jest wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego. Zdaniem sądu organy nie rozpatrzyły sprawy w jej całokształcie, a ustalenia faktyczne nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest bowiem wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zaznaczyć należy, że rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Udowodnienie danej okoliczności, w myśl art. 80 k.p.a. ma nastąpić dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Odnosząc się do decyzji organu II instancji wskazać ponadto należy, iż nie odniósł się on w żaden sposób zarzutów odwołania. Wskazano w nim między innymi na wątpliwości co do wysokości nałożonej kary, która jest uzależniona między innymi od obwodu ściętych drzew. Zarzuty te były usprawiedliwione, gdyż jak mowa o tym wyżej, organ I instancji nie dokonał własnych ustaleń między innymi w zakresie ustalenia obwodu pni wyciętych drzew (ustalenia takie nie wynikają z protokołu oględzin ani z innych materiałów dowodowych zalegających w aktach administracyjnych) bazując wyraźnie, jedynie na danych zawartych we wniosku o zezwolenie na wycinkę drzew. Wskazać tu należy, iż dane te powinny podlegać weryfikacji organu w postępowaniu dowodowych zgodnym z zapisami w/w rozporządzenia. Obwody ściętych drzew winny być ustalane przez organ w oparciu o pomiar obwodu pnia. Strona skarżąca zasadnie zatem okoliczności te podnosiła. Organ odwoławczy jednak zarzutów tych nie rozpoznał, czy naruszył także art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekła jak w sentencji. O zakazie wykonywania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło