II SA/Kr 1651/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudzień 2011 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 22 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargę oddala Decyzją z dnia 27 czerwca 2011 r. Burmistrz Miasta L. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego K.G. w prawo własności nieruchomości położnej w L. przy ul. [....] , obejmującej działkę ewidencyjną nr [....] o powierzchni 0,0630 ha, dla której Sąd Rejonowy w L. , Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr [....] , zabudowanej budynkiem mieszkalnym. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości ( Dz. U. 2005 r. Nr 175 poz. 1459 ze zm.) użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości były osoby fizyczne L.J. i A.J . W dniu 14 października 2005 r. prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości w drodze egzekucji nabył Bank [....] w L. , który następnie umową sprzedaży z dnia [....] 2007 r. przeniósł to prawo na K.G. Wobec tego organ stwierdził, że wnioskodawca jest następcą prawnym ale nie po L.J. i A.J. , ale po banku (osobie prawnej), któremu nie przysługiwało w myśl art.1 ust.3 ww. ustawy prawo do przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności. Skoro prawo do przekształcenia nie przysługiwało bankowi, to nie przysługuje również jego następcy prawnemu. Organ podzielił tym samym pogląd reprezentowany w komentarzu Radosława Skwarło do art.1 ww. ustawy, który stwierdził m.in., że " w zakresie opisanym w ustępie 1 będzie dopuszczalny ciąg następstw prawnych wyłącznie osób fizycznych ". W odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta L. K.G. podniósł, że z decyzją tą nie może się zgodzić ponieważ, zgodnie z art.1 ust.3 cyt. ustawy możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została przyznana nie tylko podmiotom, które były użytkownikami wieczystymi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. , lecz również ich następcom prawnym. Uprawnienie do przekształcenia przechodzi także na dalszego następcę prawnego, nie tylko bezpośrednio na następcę osoby, która była użytkowaniem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. Skarżący jako osoba fizyczna jest właśnie dalszym następcą prawnym osób fizycznych L.J. i A.J. Decyzją z dnia 22 sierpnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza Miasta L. Kolegium stwierdziło, iż nie zostały spełnione wymogi określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. warunkujące możliwość przekształcenia wieczystego użytkowania w prawo własności, tym samym wydana decyzja Burmistrza Miasta L. jest prawidłowa, a zarzuty odwołującego są nieuzasadnione. Uznało bowiem, że wnioskujący o przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności K.G. nie jest następcą prawnym osób, o których mowa w art. 1 ust.1, ust.1a, czy ust.2 cyt. ustawy. Wynika to z tego, że nabycie użytkowania wieczystego przez bank, który następnie zbył to prawo na rzecz wnioskodawcy, nie nastąpiło w drodze nabycia pochodnego poprzez zawarcie umowy o przeniesienie tego prawa, ale w drodze egzekucji sądowej. Nabycie prawa w drodze egzekucji sądowej jest natomiast zaliczane do cywilnoprawnego sposobu nabycia tego prawa, ale o charakterze pierwotnym, a nie pochodnym, co oznacza, że pomiędzy zbywcą, a nabywcą nie ma następstwa prawnego i nie zachodzi żaden stosunek prawny. Nabywca w drodze egzekucji nie jest następcą prawnym dłużnika egzekwowanego. Skoro zatem bank nie był następcą prawnym użytkowników wieczystych L.J. i A.J. , to jednocześnie za ich następcę prawnego nie można uznać K.G. Jest on następcą prawnym banku. W skardze na ww. decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. K.G. zarzucił naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawa własności nieruchomości (Dz. U. 2005 r. Nr 175 poz. 1459 ze zm.), polegające na przyjęciu, iż skarżący nie spełnia przesłanki warunkującej możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia 27 czerwca 2011 r. i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymał zarzuty odwołania i podniósł, że jak wynika z akt niniejszego postępowania w dniu wejścia w życie ustawy, o której mowa wyżej, użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości były osoby fizyczne L.J. i A.J. . Możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została przyznana nie tylko podmiotom, które były użytkownikami wieczystymi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. , lecz również ich następcom prawnym. Uprawnienie do przekształcenia przechodzi także na dalszego następcę prawnego, nie tylko bezpośredniego następcę osoby, która była użytkowaniem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. Skarżący jako osoba fizyczna jest dalszym następcą prawnym osób fizycznych Państwa L.J. i A.J. , zastosowanie ma więc w przedmiotowej sprawie art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 3 wskazanej ustawy. Przepis ust. 3 art. 1 o treści " Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1 a" mówi więc jedynie o następcy prawnym, nie precyzując jakie ma to być następstwo (bezpośrednie czy dalsze, kolejne następstwa prawne). W związku z powyższym należy zgodnie z wykładnią logiczną i zasadami rozumowania uznać, iż ustawodawca miał na myśli obydwa rodzaje następstwa prawnego zarówno bezpośrednie, jak i dalsze i wiązał z nimi jednakowe uprawnienia w sferze możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Bezzasadnym jest zatem pozbawienie skarżącego możliwości skorzystania z uprawnienia do przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, uzależniając możliwość przedmiotowego przekształcenia od formy prawnej poprzedniego następcy prawnego, a nie od formy prawnej osoby uprawnionej w dniu wejścia w życie ustawy. Odnosząc się do zarzutu organu dotyczącego braku następstwa prawnego warunkującego możliwość dokonania przekształcenia w oparciu o przepisy cytowanej ustawy skarżący wskazał, że następstwo prawne może mieć charakter uniwersalny (spadkobranie, połączenie osób prawnych) lub syngularny (nabycie określonego prawa). Komentowana ustawa nie określa, o jaki rodzaj następstwa prawnego chodzi. Wobec tego, że ustawa używa pojęcia "następca prawny", należy przyjąć, że chodzi tu o każdy rodzaj następstwa prawnego - ogólny i szczególny. W świetle konstytucyjnej zasady równości wobec prawa nie ma żadnych podstaw do tego, aby czynić różnicę pomiędzy następstwem uniwersalnym np. z dziedziczenia i syngularnym - nabycie konkretnego prawa, zwłaszcza że ustawa nie stawia takich wymagań. Pojęcie następstwa prawnego, jakim posługuje się przepis " ustawy o przekształceniu ....", należy rozumieć w ten sposób, że jest to stosunek prawny powstały również w drodze nabycia użytkowania wieczystego w trybie egzekucji sądowej. W ocenie skarżącego, bank nabywając przedmiotową nieruchomość w drodze egzekucji stał się następcą prawnym L.J. i A.J. , którym to prawo przysługiwało w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Wg skarżącego, przedstawione przez niego poglądy pozostają w pełni aktualne na gruncie komentowanej ustawy, gdyż gdyby ustawodawca chciał ograniczyć możliwość przekształcenia tylko do następstwa, o którym mowa w zaskarżonym orzeczeniu , to w ustępie 3 użyłby np. sformułowania: "osoby fizyczne będące spadkobiercami osób, o których mowa w ust. 1". Wobec powyższego decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w ocenie skarżącego, narusza prawo materialne. Interpretacja przepisów ustawy przez organy obu instancji jest błędna powodując naruszenie praw podmiotowych osób uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna. Owszem, rację ma skarżący, że ustawodawca w art.1 ust.3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości ( Dz. U. 2005 r. Nr 175 poz. 1459 ze zm.) nie rozróżnia różnych rodzajów następstw prawnych, jak również nie zawęża następstwa prawnego do jakiegoś rodzaju następstwa, a zatem może być ono bezpośrednie, czy dalsze, mieć charakter uniwersalny lub syngularny, ale tego nie kwestionowały również orzekające w sprawie organy administracji publicznej. Organy stwierdziły natomiast, że w ogóle wnioskujący K.G. nie jest następcą prawnym osób, będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu wejścia w życie cyt. ustawy i z tego względu nie przysługuje mu prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zgodnie z art. 1 ust. 3 w zw. z art.1 ust.1 ustawy. To stanowisko Sąd w pełni podziela. Skarżący nabył prawo użytkowania wieczystego od banku i dlatego jest następcą prawnym banku. Problem jednak w tym, że banku nie można uznać za następcę prawnego osób, będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu wejścia w życie cyt. ustawy, a zatem i skarżący nie jest kolejnym następcą prawnym tych osób. Wbrew ocenie skarżącego, że Bank Spółdzielczy w L. nabywając przedmiotową nieruchomość w drodze egzekucji stał się następcą prawnym użytkowników wieczystych L.J. i A.J. , którym to prawo przysługiwało w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., nie można uznać, aby w przypadku nabycia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości w drodze egzekucji sądowej dochodziło do powstania stosunku prawnego pomiędzy nabywcą prawa a dłużnikiem egzekwowanym, jak np. w przypadku umowy sprzedaży. W przypadku nabycia prawa rzeczowego do nieruchomości w drodze licytacji publicznej przeprowadzonej przez komornika sądowego w toku postępowania egzekucyjnego, nie można uznać, że nabycie to może być utożsamiane z umową sprzedaży. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 sierpnia 2000 r., V CKN 1254/00 (Monitor Prawniczy 2001, nr 11, poz. 595), egzekucyjna sprzedaż nieruchomości (art. 952) - mimo podobieństwa terminologicznego - nie jest jednak sprzedażą w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (art. 596 k.c.). Nie jest to nawet czynność prawna, lecz przenoszący własność rzeczy skutek orzeczenia sądowego o przysądzeniu własności (zob. orzeczenie SN z dnia 22 września 1997 r., II CKN 730/97, OSP 1998, z. 7-8, poz. 139) – vide: komentarz H. Ciepła do art. 999 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego LEX 2011. Sprzedaż licytacyjna ma walor nabycia pierwotnego, a nie nabycia pochodnego, podczas gdy istnienie następstwa prawnego wiąże się jedynie z pochodnym nabyciem prawa podmiotowego Nabycie pochodne wiąże się z istnieniem stosunku prawnego pomiędzy poprzednikiem prawnym (zbywcą) a nabywcą prawa oraz istnieniem zależności pomiędzy sytuacją prawną (treścią i zakresem prawa) poprzednika i następcy prawnego. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego regulujące egzekucję z nieruchomości nie dają żadnych podstaw do przyjęcia, że nabycie w trybie egzekucji sądowej stanowi nabycie pochodne. Z nabyciem tym nie wiąże się zatem powstanie następstwa prawnego. Jest to wprawdzie nabycie translatywne, bowiem następuje przejście już istniejącego prawa na nabywcę, jednak bez uzależnienia sytuacji prawnej nabywcy od sytuacji prawnej dłużnika egzekwowanego. Problem następstwa prawnego omawiany jest także w literaturze m.in. w komentarzu do cyt. ustawy Barbary Jelonek – Jarco: "Uprawnienie do przekształcenia przechodzi także na dalszego następcę prawnego, nie tylko bezpośredniego następcę osoby, która była użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. [tak R. Skwarło, Komentarz do art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. 05.175.1459), LEX/el. 2007]. Należy się zgodzić z poglądem R. Skwarło, iż w zakresie opisanym w art. 1 ust. 1 oraz 1a dopuszczalny jest ciąg następstw prawnych wyłącznie osób fizycznych. Tym samym, w sytuacji gdy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości określonej w ustępie 1 lub ustępie 1a przysługujące w dniu wejścia w życie ustawy osobie fizycznej zostało zbyte na rzecz osoby prawnej, a potem ponownie na rzecz osoby fizycznej, przekształcenie nie będzie możliwe". Prawidłowe jest zatem ustalenie przez organy, że skarżący nie jest następcą prawnym użytkowników wieczystych, którym przysługiwało prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, co z kolei stanowiło podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 ppsa.