II SA/Kr 1662/13
WyrokWSA w Krakowie2014-06-04
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Renata Czeluśniak, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien uchylić decyzję organu odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji nakazującą rozbiórkę wiaty, ze względu na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za prawidłową. Organ odwoławczy słusznie uchylił decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 KPA) i przepisów dotyczących doręczeń (art. 40 § 2 KPA) poprzez pominięcie ustanowionych pełnomocników. Ponadto, organ pierwszej instancji nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego, co uniemożliwiało merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki drewnianej wiaty, wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenia przepisów postępowania przez PINB, w tym brak zapewnienia czynnego udziału stron i nieprawidłowe doręczanie pism pełnomocnikom. Skarżący J. W. i S. W. domagali się utrzymania w mocy decyzji PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję WINB za prawidłową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. W. i S. W. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 października 2013 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia 29 października 2012 r., znak: [...], nr [...] na podstawie art. 49b ust. 3 ustawy prawo budowlane – nałożył na inwestorów R. S. i S. S. nakaz rozbiórki wiaty drewnianej na działce ewid. nr [...] obr. [...] położonej w Z. w rejonie ul. S..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 17.10.2001 r. S. i J. W. poinformowali, że R. i S. S. w dniu 1.10.2001 r. wykonali ogrodzenie przylegające do drogi gminnej, natomiast w dniu 13.10.2001 r. wybudowali na drodze pomiędzy działkami [...] a [...] drewnianą budowlę. W dniu 16.09.2002 r. przedstawiciele organu nadzoru budowlanego przeprowadzili dowód z oględzin prowadzonych robót budowlanych na działce ewid. nr [...] obr. [...]. Z protokołu oględzin wynika między innymi, iż na działce ewid. nr [...] obr. [...] w Z. wykonana została wiata (na dzień oględzin stwierdzono wykonanie szkieletu o wym. 4,2 x 4,2 /m/, słupki drewniane wys. 2,2 m, przykryta krokwiami, bez pokrycia dachowego). Wg oświadczenia inwestora do wykonania wiaty przystąpił on po uprzednim zgłoszeniu zamiaru jej budowy w Starostwie [...]. W dniu 05.04.2012 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego stawili się R. i S. S., którzy zgodnie zeznali, że wiata drewniana - szkielet została wybudowana ok. [...], ok. 2001-2002 została przeniesiona, natomiast w 2007 r. została przykryta deskami oraz że powierzchnia wiaty wynosi ok. 25 m2.
Pismem z dnia 02.05.2012 r. Starostwo Powiatowe w Z. Wydział Architektury i Budownictwa poinformował, że zgodnie z rejestrem prowadzonych spraw od 2001 r. do dnia 02.05.2012 r. na działce ewid. nr [...] obr. [...] położonej w Z. nie zostało złożone żadne zgłoszenie na budowę wiaty drewnianej.
Zawiadomieniem z dnia 30.05.2012 r. poinformowano strony, że postępowanie administracyjne prowadzone pod sygn. akt [...] w sprawie ogrodzenia oraz wykonanej wiaty drewnianej na działce ewid. nr [...] obr. [...] położonej w Z. zostaje podzielone na dwa odrębne postępowania administracyjne zarejestrowane pod sygn. akt:
1) [...] w sprawie wykonanej wiaty drewnianej na działce ewid. nr [...] obr. [...] położonej w Z. w rejonie ul. S. - bez wymaganego zgłoszenia właściwemu organowi,
2) [...] w sprawie budowy ogrodzenia od strony drogi gminnej pomiędzy działkami ewid. nr [...] i [...] obr. [...] położonymi w Z., wykonanego pomimo wniesienia sprzeciwu na wykonanie przedmiotowego ogrodzenia przez właściwy organ.
Dalej organ wskazał na treść przepisów art. 28, art. 29 ust. 1 oraz 30 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane, wskazując, że budowa wiaty drewnianej o powierzchni zabudowy do 25 m2 zwolniona jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jednakże wymaga wcześniejszego zgłoszenia zamiaru jego wykonania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Postanowieniem nr [...] z dnia 23.08.2012 r. znak: [...] działając na podstawie art. 49b ust. 2 nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, określenia rodzaju, zakresu i sposobu wykonania robót budowlanych oraz odpowiednich szkiców lub rysunków), projektu zagospodarowania przestrzennego terenu i zaświadczenia Burmistrza Miasta o zgodności obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Inwestorom w dniu 27.08.2012 r. W dniu 4.09.2012 inwestorzy złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, które zostało przesłane do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. za pismem z dnia 12.09.2012 r.
Po rozpatrzeniu odwołania R. i S. S. od decyzji organu I Instancji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 24.10.2013 r. znak [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 49b ust.3 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243 póz., 1623 zpóźn. zm., dalej: "u.p.b.") uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że rozpatrując niniejszą sprawę organy I i II instancji związane są, na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., póz. 270 zpóźn. zm.), wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 428/13, którym WSA zobowiązał organ do rozpoznania odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr [...] z dnia 29 października 2012 r., znak: [...] jako wniesionego w terminie.
Organ wskazał na naruszenie przez PINB jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu uregulowanej w art. 10 § 1 KPA: "Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań".
Wskazano, że PINB w toku postępowania nieprawidłowo zawiadamiał strony o podjętych czynnościach. Organ I instancji nie doręczał bowiem pism ustanowionym w sprawie pełnomocnikom S. S. (pełnomocnictwo udzielone w dniu 28 czerwca 2002 r. oraz z dnia 9 września 2002r.; k: 8, 25 akt PINB) oraz S. i J. W. (pełnomocnictwo z dnia 7 marca 2002 r. k: 17 akt PINB). W aktach sprawy brak jest informacji o wygaśnięciu lub odwołaniu w/w pełnomocnictw. W świetle powyższego bezpośrednie doręczanie pism S. S. oraz S. i J. W. było nieprawidłowe. Na to wskazuje treść art. 40 § 2 KPA - jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. (...). Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 98/11 "Przepis 40 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy administracyjne obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych w tym orzeczeń, pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika, winien on mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje takie same skutki prawne". PINB w toku ponownego rozpatrzenia sprawy powinien zapewnić stronom postępowania czynny udział na każdym jego etapie.
Organ II Instancji zwrócił również na brak precyzyjnego określenia przedmiotu postępowania. Z uwagi na fakt, iż ostatnie oględziny wiaty przeprowadzone zostały w dniu 16 września 2002 r., wątpliwości budzi miejsce jej posadowienia oraz jej aktualne wymiary. W związku z powyższym PINB winien, w toku ponownie prowadzonego postępowania, przeprowadzić oględziny oraz sporządzić czytelny szkic sytuacyjny z naniesieniem wymiarów przedmiotowego obiektu, odległości od granic działek sąsiednich oraz wykonać fotografie obiektu. Na marginesie należy zaznaczyć, iż prawidłowe ustalenie powierzchni wiaty ma znaczenie z punktu widzenia wdrożenia odpowiedniego trybu uregulowanego przepisami prawa budowlanego (art. 48 lub 49b u.p.b.).
Mając na uwadze konieczność właściwego określenia kręgu stron niniejszego postępowania PINB winien ustalić, czy S. i J. W. przysługuje interes prawny do występowania w takim charakterze. Organ wskazał, że posiada informacje o ustanowieniu na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr ewid. [...] w obr. [...] w Z., prawa przechodu i przejazdu szlakiem drożnym o szerokości 3 m, biegnącym zachodnim skrajem działki nr ewid. [...] obr. [...] (KW nr [...]). Jednakże samo ustanowienie służebności na działce nr ewid. [...] obr. [...] w Z., bez wykazania w jaki sposób została naruszona sfera prawna Państwa W. nie uprawnia do uznania ich za stronę postępowania.
Zastrzeżenia organu budzi również kwestia wydania przez PINB w dniu 23 sierpnia 2012 r., na podstawie art. 49b ust. 2 u.p.b., postanowienia znak: [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych na działce nr ewid. [...] obr. [...] w Z. oraz nałożenia na inwestorów tj. R. i S. S. obowiązku przedłożenia dokumentów wymienionych w treści w/w postanowienia (k: 95,96 akt PINB). Nie ulega wątpliwości, iż powyższe postanowienie powinno zostać doręczone również pełnomocnikowi R. K., aby mogło wywołać wobec S. S. skutki prawne.
W ocenie WINB, PINB nie zbadał również w sposób wyczerpujący przesłanek pozwalających na wszczęcie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 49b ust 2 u.p.b. Nie ustalono przede wszystkim, czy na obszarze, na którym posadowiona jest przedmiotowa wiata obowiązuje akt prawa miejscowego, czy dopuszcza on realizację przedmiotowego obiektu, jak również czy obiekt nie narusza przepisów, w tym techniczno budowlanych. Dopiero dokonanie pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie pozwala na wszczęcie procedury legalizacyjnej.
Wątpliwości Organu budzi pismo Państwa S. z dnia 24 września 2012 r. w którym oświadczyli iż " obiekt dla którego nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów zawartych w postanowieniu jest obiektem gospodarczym wykonanym na czas budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który to obiekt zostanie rozebrany momencie zakończenia budowy przedmiotowego budynku, oraz po uzyskaniu zgłoszenia do użytkowania" (k: 106 akt PINB). PINB winien podjąć czynności celem zweryfikowania treści w/w pisma.
S. S. w postępowaniu przed organem I jak i II instancji działa przez dwóch prawidłowo ustanowionych pełnomocników tj. R. K. jak i adw. K. K.. Organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest w oparciu o art. 40 § 2 KPA, do doręczenia niniejszej decyzji jednemu z pełnomocników (art. 40 § 2 KPA: "Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika"). W świetle powyższego przepisu ustanowienie dwóch czy więcej pełnomocników nie oznacza, że organ administracji ma obowiązek doręczania pism czy rozstrzygnięcia wszystkim pełnomocnikom, czy też ostatniemu, który został ustanowiony. Jeżeli żaden z pełnomocników nie wypowiedział się, któremu należy doręczać korespondencję, organ może sam dokonać wyboru - mając na względzie zakres pełnomocnictwa (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/G1 201/11). Na marginesie wskazać należy, iż w opinii WINB pełnomocnictwo udzielone adw. A. S. przez S. i J. W. obejmuje upoważnienie do działania w ich imieniu w przedmiotowej sprawie wyłącznie przed PINB.
W ocenie WINB postępowanie przed organem I instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem naczelnych zasad postępowania administracyjnego tj. art. 7 i 77 § 1 KPA, nakładających na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. W postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie wyjaśniono okoliczności mających istotne znaczenie dla rozpatrzenia sprawy zatem skarżona decyzja została wydana przedwcześnie. Organ odwoławczy zobligowany był z powyższych przyczyn uchylić zaskarżoną decyzję, gdyż każde inne rozstrzygnięcie byłoby przykładem naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 KPA). W trakcie ponownie prowadzonego postępowania PINB winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 7 i art. 77 wyżej powołanej ustawy w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy. Organ II Instancji, jako związany w orzekaniu zakresem zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie był władny do orzeczenia reformatoryjnego w oparciu o inną przesłankę materialnoprawną. Wyniki przeprowadzonego dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 KPA nie byłyby wystarczające do wydania decyzji z uwagi na wagę braków w materiale dowodowym postępowania pierwszoinstancyjnego rzutującym na jego rozstrzygnięcie. Władcza konkretyzacja praw i obowiązków stron przez WINB prowadziłaby do pozbawienia uczestników postępowania istotnej gwarancji procesowej w postaci prawa do dwukrotnego rozpatrywania co do istoty tożsamej sprawy administracyjnej, co w sposób istotny wpływałoby na jej rozstrzygnięcie.
Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. W. i S. W., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że PINB w Z. winien ponownie zbadać sprawę w tym ustalić, czy skarżącym przysługuje prawo do bycia stroną niniejszego postępowania. W tym zakresie na podstawie zabranego materiału dowodowego aktualnego na dzień wydania decyzji I instancyjnej stanowisko PINB w Z. winno być wiążące dla organu odwoławczego, albowiem nie poczynił on żadnych nowych ustaleń w tym zakresie.
Skarżący na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. sygn. akt [...] z dnia 12 czerwca 2006 roku nabyli prawo służebności przejazdu i przechodu szlakiem drożnym o szerokości 3 metry biegnącym zachodnim skrajem działki nr [...] obr [...] położonej w Z. objętej księgą wieczystą [...] opisanego literami A-B-C-D-E-F-G-S-H-K-A w opinii biegłego A. B. z dnia 16 sierpnia 2001 roku - do swojej nieruchomości zabudowanej nr ew. [...] obr. [...] opisane w księdze wieczystej nr [...].
Przedmiotowa wiata została postawiona przez przeciwników w ciągu komunikacyjnym ww. prawa skarżących. Podkreślono, że postępowanie administracyjne trwa już ponad 11 lat, co wydaje się być sprzeczne z jakąkolwiek logiką czasu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżących z treści uzasadnienia organu odwoławczego wyłania się obraz, że PINB w Z. nie poczynił żadnych konkretnych ustaleń i winien uczynić to od początku.
W ocenie skarżących tłumaczenie inwestorów, iż wiata - "obiekt gospodarczy" ma charakter tymczasowy na czas trwania prac budowlanych jest całkowicie nielogiczna, albowiem należałoby przyjąć, że te "prace budowlane" trwają już ponad 10 lat, a obiekt wiaty będzie z pewnością nadawał się do remontu bo inaczej sam ulegnie zawaleniu. Nie można się zgodzić z organem odwoławczym, że nie został w sposób precyzyjny określony przedmiot postępowania, albowiem w aktach sprawy znajdują się zdjęcia wiaty, zatem trudno o bardziej konkretny przejaw wskazania nad czym procedował organ I instancji. Zdziwienie skarżących budzi wątpliwość organu odwoławczego, który wielokrotnie w uzasadnieniu powołuje się na akta organu I instancji a nadto sami przeciwnicy wskazują, że jest to konkretny obiekt, co do którego umiejscowienia i charakterystyki nie może być wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nakazującą rozbiórkę wiaty drewnianej.
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a organ II Instancji poprawnie wytknął organowi I Instancji uchybienia, jak również prawidłowo doszedł do przekonania, że bez naruszenia zasady dwuinstancyjności nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy przez organ II Instancji. Do zbadania, zweryfikowania i ustalenia w sprawie pozostaje bowiem większość okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę.
Wskazać jedynie należy, że wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji wątpliwości co do przysługującego skarżącym interesu prawnego są niewłaściwie sformułowane. Skarżący twierdzą, że wiata powstała co prawda na działce stanowiącej własność R. i S. G., ale na przysługującym skarżącym szlaku służebnym przebiegającym po nieruchomości inwestorów do nieruchomości skarżących. Organ II Instancji twierdzi, że okoliczność ta jest mu znana z urzędu. Niewątpliwie ponownie prowadząc postępowanie organ I Instancji zobowiązany będzie zbadać, gdzie dokładnie wiata jest posadowiona i czy rzeczywiście na szlaku służebnym. Oględziny obiektu wykonano w 2002r., natomiast zgodnie z oświadczeniem inwestorów z 2012r. (k. 72) wiata została wybudowana w 1999/2000 a około 2001- 2002 została "przeniesiona" – jednak nie ustalono gdzie konkretnie i gdzie w związku z tym aktualnie się znajduje, jak również czy zgłaszając w 2001r. budowę wiaty, skarżący mieli w istocie na myśli jej "przeniesienie". Rację ma w tym zakresie organ II Instancji. Jest to podstawowa do zweryfikowania okoliczność, właśnie w kontekście ustalenia czy skarżącym przysługuje przymiot strony postępowania. Wskazać jednak stanowczo należy, że jeżeli wiata została posadowiona na szlaku służebnym przysługującym skarżącym jako właścicielom nieruchomości władnącej, to niewątpliwie mają oni przymiot strony, gdyż postępowanie w takiej sytuacji dotyczyć będzie ich interesu prawnego, którego źródłem są przepisy Kodeksu Cywilnego. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego, przyznające stronie konkretne uprawnienia lub obowiązki. Przepisy dotyczące ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność drogowa odnoszą się wprost do sytuacji prawnej skarżących. Co najmniej do czasu definitywnego wykluczenia posadowienia wiaty na szlaku służebnym skarżący mają prawo brać udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym badania jej legalnego posadowienia i zmierzającym do usunięcia ewentualnej samowoli budowlanej.
Nadto zgodzić się trzeba z zaskarżoną decyzją, że PINB w Z. nie ustalił również dokładnych wymiarów wiaty, co w oczywisty sposób wpływa na wybór dalszego sposobu postępowania organu tj. wybór przepisów ustawy prawo budowlane, które będą stosowane w postępowaniu. Do czasu ustalenia stanu faktycznego nie jest możliwe wskazanie właściwego trybu postępowania legalizacyjnego a tym bardziej nie jest możliwe wypowiadania się w tym zakresie przez Sąd Administracyjny, którego rolą nie jest zastępowanie organów administracji publicznej.
Dalej wskazać należy, że awizowana przez organ w skarżonej decyzji konieczność szczegółowego zbadania oświadczenia co do charakteru wiaty jako obiektu gospodarczego wykonanego na czas budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego jest zdaniem Sądu zbędne. Postępowanie w kontrolowanej sprawie rozpoczęło się zgłoszeniem skarżących z dnia 18 października 2001r., a oświadczenie inwestorów pochodzi z 2012r. Taki charakter wiaty zgłaszany jest po raz pierwszy po 11 latach jej istnienia, stąd logika i zasady doświadczenia życiowego wskazują, że nie jest to oświadczenie wiarygodne ale raczej składane ad hoc, na doraźną potrzebę toczonego postępowania.
W dalszej kolejności wskazać należy, że organy prawidłowo dostrzegły i oceniły, że S. S. udzielił w dniu 28 czerwca 2002r. (k. 8, k. 25 – ponowione w dniu 9 września 2002r.) pełnomocnictwa R. K. do występowania w jego imieniu w postępowaniu toczącym się przed PINB w Z., a mimo to pełnomocnikowi temu nie była doręczana żadna korespondencja w sprawie, w tym zwłaszcza decyzja organu I Instancji. W toku postępowania przed organem I Instancji zgłosił udział również drugi pełnomocnik – adwokat K. K., składając zażalenie na postanowienie z dnia 23 sierpnia 2012r. W aktach sprawy brak co prawda pełnomocnictwa złożonego równocześnie z zażaleniem, gdyż zostało ono dołączone dopiero do pisma z dnia 22 listopada 2012r. (k. 123), niemniej nie jest to okoliczność usprawiedliwiająca błąd organu. Wręcz przeciwnie – obowiązkiem organu było wezwać pełnomocnika lub mocodawcę o przedłożenie do akt sprawy pisemnego pełnomocnictwa. Podobna sytuacja ma zresztą miejsce w przypadku skarżących którzy również ustanowili swojego pełnomocnika do działania przed PINB i również ten pełnomocnik (adwokat A. S.) był przez organ I Instancji pomijany w dokonywanych doręczeniach. Jak stwierdził SN w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 września 1993 r., III ARN 45/93, OSNCP 1994, nr 5, poz. 112, - art. 40 § 2 "nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji, postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie". Nadto wskazać należy, że art. 40 § 2 nie zakazuje doręczeń pod adresem strony, która ustanowiła pełnomocnika, lecz jedynie nakazuje doręczanie pism temu pełnomocnikowi (tak: Andrzej Wróbel w Komentarzu aktualizowanym do Kodeksu Postępowania Administracyjnego LEX). Innymi słowy organ II Instancji słusznie wytknął organowi I Instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 10 § 1 oraz art. 40 § 2 Kpa) poprzez niehonorowanie ustanowionych w sprawie pełnomocników.
Wskazać również należy, że uzasadnienie decyzji organu i Instancji uchybia przepisowi art. 107 § 3 Kpa. Niekwestionowaną zasadą jest, że nakaz rozbiórki musi być poprzedzony próbą legalizacji samowoli budowlanej. Tymczasem uzasadnienie organu I Instancji przytacza treść art. 49b ustawy prawo budowlane, powołuje postanowienie z dnia 23 sierpnia 2012r. o obowiązku przedłożenia dokumentów oraz przywołuje fakt, że zostało ono zaskarżone zażaleniem i na tej okoliczności kończy wszelkie ustalenia faktyczne i rozważania prawne, nie konkludując sprawy nawet poprzez lakoniczne stwierdzenie, czy postanowienie zostało przez inwestorów wykonane czy też nie. Takie uzasadnienie decyzji nie odpowiada art. 107 § 3 Kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z wszystkich wymienionych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a w związku z tym skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło