II SA/Kr 167/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Krakowie w dniu 28 maja 2007 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 grudnia 2006 roku, znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich skargę oddala. Decyzją z dnia [...].2006 roku, znak [...], wydaną na podstawie art. 1- 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 371 z późniejszymi zmianami) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił M. M. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że M. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 1- 4 ustawy o kombatantach... z tytułu wysiedlenia z rodzinnej miejscowości i wojennej tułaczki spowodowanej nieobecnością rodziców, deportowanych do prac przymusowych w III Rzeszy. Zgodnie z art. 22 ust. 1 powołanej ustawy, o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzekają Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Po analizie przedłożonych przez stronę dokumentów organ uznał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą ustawowe przesłanki przyznania uprawnień, z tego względu należało odmówić przyznania uprawnień kombatanckich. Z powyższą decyzją nie zgodził się M. M., składając w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał w nim, iż w 1939 roku, podczas ucieczki wraz z rodzicami przeżył nalot bombowy. Następnie wychowywał się pod opieką osób trzecich, rodzice jego zostali wywiezieni do pracy przymusowej, a on sam pracował w K. u niemieckiego rolnika. Około 1944 roku został ranny w wyniku ataku lotniczego. Decyzją z dnia 20 grudnia 2006 roku, znak [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity - Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną. W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały podane żadne nowe fakty, które byłyby nieznane przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. Wyraził pogląd, iż represje, jakich doznał M. M. nie mogą stanowić przesłanki przyznania wnioskowanych świadczeń. Nie kwestionując wskazanych przez stronę, doznanych w czasie wojny dolegliwości organ wskazał, iż nie są one zdarzeniami, o jakich mowa w art. 1-4 ustawy o kombatantach. We wniesionej w terminie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. M., nie precyzując oczekiwanego sposobu zakończenia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, iż posiada uprawnienia weterana wojny, był ofiarą represji - był aresztowany, pozostawał w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, był także ranny. Został pozbawiony opieki rodziców, a w wieku od 4 do 7 lat musiał pracować przymusowo, był prześladowany za narodowość. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż w całej rozciągłości podtrzymuje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. Skarżący, poinformowany o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, w stosownym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm., dalej oznaczonej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 ustawy). W myśl art. 119 § 2 p.p.s.a., sprawa sądowoadministracyjna może zostać rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W takiej sytuacji- stosownie do art. 120 p.p.s.a.- sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. W niniejszej sprawie organ, którego decyzja została zaskarżona, złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, zaś skarżący, zawiadomiony o tym wniosku i pouczony o sposobie rozpoznania jego sprawy w tym postępowaniu, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, co umożliwiło wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uchylenia, stwierdzenia nieważności albo stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, sąd skargę oddala w myśl art. 151 p.p.s.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie zachodzą podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż kontrolowane postępowanie administracyjne nie naruszyło przepisów k.p.a. W szczególności Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zapewnił skarżącemu- stosownie do art. 10 k.p.a.- możliwość czynnego udziału w sprawie w każdym jej stadium. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzono bez naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zaś dokonana ocena materiału dowodowego mieści się w granicach oceny swobodnej, o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją rozstrzygniecie z dnia [...].2006 roku, czyni zadość wymogom art. 107 k.p.a. Wskazać należy, iż stan faktyczny niniejszej sprawy, a zatem przytoczone przez skarżącego okoliczności dotyczące zdarzeń z okresu drugiej wojny światowej były niesporne- organ administracji publicznej dał w całej rozciągłości wiarę wersji zdarzeń, przedstawionej przez M. M., zaś Sąd nie znalazł powodów, by kwestionować ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym. Nie były one również przedmiotem zarzutów skargi. Sporna w niniejszej sprawie była wyłącznie prawna ocena niespornego stanu faktycznego. W myśl art. 21 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Z oczywistych względów skarżący nie spełnia dyspozycji tego przepisu. Art. 2 ustawy przewiduje szereg sytuacji z czasu wojny oraz okresu powojennego, które uważane są za działalność równorzędną z kombatancką. Są to: pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956, udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych, prowadzenie w okresie wojny zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania, dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, zaokrętowanie marynarzy polskich w charakterze członków załogi na statku bandery własnej lub bandery koalicyjnej, przeznaczonym do działań wojennych, uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców, czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu oraz poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Z uwagi na ustalony stan faktyczny skarżący nie spełnia żadnej z przewidzianych w powołanym przepisie dyspozycji. Do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się - na mocy art. 3 ustawy - również czas przebywania w niewoli lub obozach internowanych w Związku Radzieckim bądź w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Należy stwierdzić, iż do również ten przepis nie mógł stanowić podstawy przyznania jakichkolwiek uprawnień M. M. W ustalonym stanie faktycznym jedynym źródłem przyznania uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach mogły być represje, jakim skarżący podlegał podczas wojny. Pojęcie "represji" posiada jednak precyzyjnie określone znaczenie ustawowe- odnosi się, stosownie do art. 4 ust. 1 , do sytuacji gdy osoba domagająca się uprawnień przebywała w hitlerowskich obozach koncentracyjnych, więzieniach, ośrodkach zagłady, miejscach odosobnienia, gettach, w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy oraz przymusowych deportacjach i zesłankach w ZSRR, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Żadna z powyższych sytuacji nie odnosi się do skarżącego. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy stanowi, iż jej przepisy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Ze stanu faktycznego nie wynika jednak, by M. M. został odebrany rodzicom w którymkolwiek z tych celów. Stwierdzić zatem należy, iż skarżący- mimo iż w bezpośrednim następstwie drugiej wojny światowej odniósł szereg dolegliwości, nie spełnia żadnego z kryteriów, z jakimi ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wiąże przyznanie stosownych uprawnień. Pomimo tego, że doznał szeregu cierpień w związku z wojną, żadne z nich w rozumieniu ustawy nie mogło zostać uznane ani za działalność kombatancką czy też równoważną z nią, ani za podleganie represjom. Co za tym idzie- Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie miał podstaw prawnych, aby przyznać wnioskowane świadczenie. Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu materialnemu. Z uwagi na powyższe Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.