II SA/Kr 168/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.D. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2017r., sygn. akt II SA/Kr 168/17 w sprawie ze skargi J.D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 grudnia 2016r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia : I. zwolnić skarżącego J.D. od kosztów sądowych, II. ustanowić dla J.D. adwokata, którego osobę wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 10 marca 2017r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek J.D. sporządzony na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, z uwagi na jego trudną sytuację materialną i życiową. Skarżący we wniosku oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego źródła dochodu. Nadto z wniosku skarżącego wynika, iż w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. 153 m2, mieszkanie w pow. 25 m2 oraz nieruchomość o łącznej pow. 5,67 ha. W dniu 18 kwietnia 2017r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, w którym oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art.246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącymi podstawę do przyznania prawa pomocy w całości lub w części. Skarżący pismem z dnia 28 kwietnia 2017r. wniósł sprzeciw od wyżej opisanego postanowienia. Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o prawo pomocy, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów uzupełniających wniosek o prawo pomocy J.D. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie pobiera pensji, renty, emerytury ani też żadnych dotacji państwowych lub pomocy społecznej. Nie posiada kont bankowych. Uiszcza opłatę za energię elektryczną oraz podatek od nieruchomości, rolny i leśny. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom drewniany z 1936 r, o powierzchni 153 m², mieszkanie o powierzchni 25 m2 oraz nieruchomość obejmująca "krzaki 4,67 ha" i "pole 1 ha". Gospodarstwo to pozwala mu na utrzymanie się. J.D. ma bowiem z niego własne warzywa i owoce oraz przynosi mu ono sporadyczny dochód ze sprzedaży wiatrołomów. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami ani przedmiotami o wartości pow. 5000 zł. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). Obecna sytuacja wnioskodawcy uzasadnia zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata w niniejszej sprawie. J.D. jest osobą samotną, starszą, nieposiadającą oszczędności ani stałych dochodów, a uzyskiwane z gospodarstwa niewielkie środki finansowe wydawane są przez niego na bieżące potrzeby żywnościowe, opłacenie energii elektrycznej i podatków. Jest on właścicielem nieruchomości, które stanowi w zasadzie jedyne źródło utrzymania wnioskodawcy. Stąd też w analizowanej sytuacji, konieczność poniesienia kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika przez stronę skarżąca, jest poza jej możliwościami płatniczymi. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art.243 § 1, art. 244 art. 245 § 1 i § 2 oraz art.246 § 1 pkt 1 w zw. art.260 z ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak na wstępie.