II SA/Kr 1681/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. i S. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017r. znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżących od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżących radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.. W dniu 22 listopada 2017r. skarżący złożyli wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze swej skargi na postanowienie MWINB w K. z dnia 27 października 2017r. wydane w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Skarżący wskazują, iż są w bardzo trudnej sytuacji materialnej gdyż ich dochód pochodzi tylko ze świadczeń emerytalnych, są osobami schorowanymi, nie znającymi przepisów prawa. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe . Rodzina utrzymuje się z dochodów otrzymywanych przez wnioskodawcę oraz wnioskodawczynię z tytułu emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie łącznie 2334,04 zł. Skarżący wykazują koszty mediów - gaz ok. 800 zł, leki ok. 300 zł ( przedkładają faktury z aptek ) telefon 65 zł, energia 54 zł, ścieki 126 zł. Syn nie partycypuje w kosztach utrzymania, przebywa za granicą – w ciągu 10 lat dostali od niego [...] zł ( dokumentują powyższe stosownymi przekazami pieniężnymi ). Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają ˝ domu o pow. 240 m2 oraz ˝ działki o łącznej pow. 1256 m2 zabudowaną tymże budynkiem mieszkalnym. Reszta nieruchomości, druga połowa należy do syna. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazali skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów rodziny ( 2334 zł ), wykazane obciążenia budżetu domowego, schorzenia, podeszły wiek, nieporadność - w kontekście wymaganych kosztów sądowych - nie są oni w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia tychże kosztów uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, stwierdzono, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Dochód rodziny w przeliczeniu na dwie osoby wynosi 2334 zł. Łączne koszty utrzymania miesięcznego przekraczają [...] zł. W związku z tym, zdaniem orzekającego, mając tak niskie miesięczne dochody przy obciążeniu kosztami utrzymania, samotności, starości, złym stanie zdrowia - skarżący nie są aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia radcy prawnego z wyboru. Dochody osiągane przez wnioskodawców są na tyle niskie, iż przy równoczesnym ponoszeniu kosztów utrzymania, nie są oni w stanie poczynić oszczędności pozwalających na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, to sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie ma natomiast znaczenia przy badaniu przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy argument strony o braku stosownego wykształcenia i skomplikowanej materii sprawy. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należą. Dlatego przyznanie im prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla nich radcy prawnego należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżących. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 w zw. z art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).