II SA/Kr 1681/24
WyrokWSA w Krakowie2025-03-07
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara-Dubiel, Sebastian Pietrzyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym na podstawie art. 124 i 124a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zgodna z prawem, gdy inwestycja jest inwestycją celu publicznego i czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, w tym czy uwzględnił możliwość realizacji celu publicznego w inny sposób?Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym jest zgodna z prawem, jeśli inwestycja jest inwestycją celu publicznego ustaloną decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, w tym poinformował o zamiarze ograniczenia sposobu korzystania zgodnie z art. 114 ust. 3 i 4 u.g.n. oraz nie jest zobowiązany do przeprowadzenia rokowań w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Organ nie ma uprawnienia do zmiany przebiegu inwestycji ustalonego w decyzji lokalizacyjnej, a zarzuty dotyczące braku rozważenia innych możliwości realizacji celu publicznego są bezzasadne, gdyż inwestor wykazał obiektywne przeszkody uniemożliwiające realizację inwestycji w inny sposób.Stan faktyczny
Skarżąca J. B. jest współwłaścicielką części nieruchomości o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym w Tarnowie, na której planowana jest budowa sieci gazowej średniego ciśnienia przez Polską Spółkę Gazownictwa. Decyzją Prezydenta Miasta Tarnowa oraz Wojewody Małopolskiego ograniczono sposób korzystania z tej nieruchomości na potrzeby inwestycji celu publicznego. Skarżąca kwestionuje legalność decyzji, zarzucając m.in. brak rozważenia możliwości realizacji celu publicznego w inny sposób niż przez ograniczenie praw do nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: specjalista Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 14 października 2024 r. znak: WS-VI.7536.1.30.2024.PB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. B. jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 14 października 2024 roku, znak: WS-VI.7536.1.30.2024.PB utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z 8 kwietnia 2024 r. znak: WGN.RGE.6852.30.101.2023.APC orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w T. w obr. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1285 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], poprzez udzielenie zezwolenia Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T. ul. W.. B. 16, [...] T. na umieszczenie sieci gazowej średniego ciśnienia o średnicy PE dn 180 mm na długości 20,9 m. Wzdłuż gazociągu zostanie wyznaczona strefa kontrolowana o szerokości 1,0 m (po 0,5 m od osi gazociągu), na której nie wolno będzie wznosić obiektów budowlanych, urządzać trwałych składów, sadzić drzew i podejmować działań mogących spowodować uszkodzenie gazociągu podczas jego użytkowania. Powierzchnia tej strefy dla przedmiotowej nieruchomości wynosić będzie 20,9 m2. Wyznaczony pas budowlano-montażowy na czas wykonywania robót zajmować będzie powierzchnię ok. 40,6 m2. Zakres tego obszaru oraz strefę ograniczonego korzystania z przedmiotowej nieruchomości na czas trwały przedstawiono na mapie stanowiącej integralną część ww. decyzji. Ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości polega w szczególności na uprawnieniu Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. do wstępu na nieruchomość w celu:
- wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano - montażowych związanych z budową podziemnego gazociągu średniego ciśnienia PE dn 180 mm na długości 20,9 m posadowionej na głębokości od ok. 1,0 - 1,2 m;
- wykonywania czynności związanych z eksploatacją, konserwacją, modernizacją i usuwaniem awarii przedmiotowego gazociągu.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
Za pismem z dnia 11 lipca 2023 roku do Prezydenta Miasta Tarnowa wpłynął wniosek P. S. G. Sp. z o.o. z siedzibą w T. o wydanie decyzji ograniczającej w trybie art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity DZ.U. z 2023 poz.344) sposób korzystania z nieruchomości położonej w województwie małopolskim, powiat miasto T., ,w miejscowości T. przy ul. K. , oznaczonej jako działka nr ewidencyjny [...] obręb ewidencyjny [...] , identyfikator [...] o powierzchni 0,1285 ha na potrzeby realizacji inwestycji obejmującej budowę sieci gazowej średniego ciśnienia na działkach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...] obręb [...] i na działkach nr [...],[...],[...], [...] obręb [...] w T. w ramach zadania: "Przebudowa sieci gazowej ś/c z przyłączami w T. w rejonie ul S. i ul. [...] ( etap II)" na udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów sieci gazowej oraz zezwolenie w drodze decyzji na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu ww. decyzji.
Podstawą ograniczenia jest Decyzja Prezydenta Miasta Tarnowa nr 31/C/2022, znak: WPP- IV.6733.10.2022 z dnia 20.07.2022r o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji pod nazwą: Budowa sieci gazowej średniego ciśnienia na działkach: [...] [...],[...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...] obręb [...] i na działkach nr [...],[...],[...] [...] obręb [...] w T. w ramach zadania: "Przebudowa sieci gazowej ś/c z przyłączami w T. w rejonie ul S. ul. K. ( etap II)" oraz Decyzja z dnia 1 września 2022 roku, znak: SKO.ZP/415/327/2022 wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymująca w mocy powyższą decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa.
Wskazano też, że zajęcie części nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...] obręb ewidencyjny [...], Miasto T., polegać będzie na ograniczeniu sposobu korzystania z działki:
- podczas prac związanych z budową sieci gazowej o średnicy PE dn 180 mm długości 20,9 m na powierzchni ok. 40,6 m2(pas budowlano-montażowy).
- stałego zajęcia terenu o powierzchni ok. 20,9 m2 tj. obszaru, którego powierzchnia wynika z konieczności wprowadzenia obszaru ograniczonego korzystania, niezbędnego do korzystania z nieruchomości w zakresie potrzebnym do dystrybucji gazu, do swobodnego wejścia i wjazdu sprzętem w celu wykonywania robót związanych z eksploatacją, konserwacją, modernizacją oraz naprawą i remontami urządzeń sieci dystrybucyjnej, w obrębie którego nastąpi ograniczenie działań mogących mieć negatywny wpływ na trwałość, prawidłową eksploatację oraz ewentualną naprawę urządzeń sieci dystrybucyjnej, w szczególności poprzez powstrzymanie się od: wznoszenia obiektów budowlanych, urządzania stałych składów i magazynów, nasadzania i utrzymywania drzew, stosownie do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (DZ.U. 2013, poz.640),
- a także trwałego pozostawienia uzbrojenia podziemnego, którego powierzchnia w rzucie poziomym wynosić będzie ok. 3,762 m2 (rurociąg o średnicy dn 180 mm o długości 20,9 m). Długość sieci gazowej wynosić będzie 20,9m, głębokość ułożenia przewodów od ok. 1,0-1,2 m.p.p.t.
Po zakończeniu realizacji inwestycji teren w obrębie prac budowlanych na nieruchomości zostanie uporządkowany i doprowadzony do stanu pierwotnego.
Wnioskodawca wskazał, że według wypisu z rejestru gruntów właścicielami działki o nr ewid.[...] obręb ewidencyjny [...] są:
- D. H. (rodzice: J., M.)
- G. Z. (rodzice: W., J. )
Ponadto dla tej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta księga wieczysta nr [...], w której w dziale II - własność wskazani są Z. G. oraz H. D.. W dziale III księgi wieczystej jest wpis - ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ponieważ na podstawie postanowienia o stwierdzenie nabycia sadku po Z. G. prawo własności nieruchomości obj. tą księgą przysługuje W. G., B. G. – K. i J. B..
W świetle takiego wniosku Prezydent Miasta Tarnowa w pierwszej kolejności wskazał, że z dokumentów dołączonych przez wnioskodawcę wynika, iż prawo własności nieruchomości zajętej przedmiotowym postępowaniem, oznaczonej jako działka nr [...] - obręb [...] ujawniona księdze wieczystej nr [...], wpisane jest na rzecz p. Z. G. W. i J. w [...] cz. oraz p. H. D. w [...] cz. W dziale III tej księgi widnieje ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ponieważ na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w T. I Wydział Cywilny o stwierdzeniu nabycia spadku po p. Z. G. z dn. [...].2023 r. Sygn. Akt. I Ns [...] prawo własności tej nieruchomości przysługuje p. W. G., p. B. G. i p. J. B. po [...] cz. w miejsce p. Z. G.. Jak wynika z dokumentów uzupełnionych w dniu 20.10.2023 r. przez wnioskodawcę (na wezwanie tutejszego organu), po zmarłej dn. [...].1975 r. p. H. D. c. M. i Z. nazwisko rodowe M. , nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku.
Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że działka nr [...] - obręb [...] stanowi nieruchomość o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym (co do udziału wynoszącego [...] części po zmarłej p. H. D.). Na wnioskodawcy nie ciążył zatem obowiązek przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości, wynikający z art. 124 ust. 3 u.g.n. z uwagi na niemożność przedstawienia takich dokumentów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20.04.2022 r. I SA/Po 843/21). Pełnomocnik inwestora przedłożył jednak do wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji pisma z których wynika, iż współwłaściciele działki nr [...] - obręb [...] tj. p. W. G., p. B. G. oraz p. J. B. nie wyrażają zgody na przedstawiony przebieg projektowanej sieci na działce będącej ich własnością oraz wnoszą o zlokalizowanie jej w pasie drogowym ul. K.
Zgodnie z art. 114 ust. 3 i 4 w związku z art. 124 u.g.n. - w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym informację o zamiarze ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Zważywszy na to, Prezydent Miasta Tarnowa wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w ogłoszeniu podanym do publicznej wiadomości w dniu 27 listopada 2023 r. na stronie internetowej BIP Urzędu Miasta T., na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta T. od dnia 27.11.2023 r. do dnia 27.01.2024 r., a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim tj. w "Dzienniku Gazecie Prawnej" wydaniu z dnia 27 listopada 2023 r., poinformował o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] położona w T., poprzez zezwolenie na umieszczenie sieci gazowej średniego ciśnienia. W ogłoszeniu zaznaczono, że jeżeli w terminie 2 miesięcy do dnia publikacji niniejszej informacji nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do ww. nieruchomości, zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wobec faktu, że w wyżej opisanym terminie nie zgłosiły się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do rzeczonej nieruchomości, Prezydent Miasta Tarnowa w dniu 7 lutego 2024 r. wszczął to postępowanie w trybie art. 124 w związku z art. 124a u.g.n., o czym poinformował zgodnie z procedurą zawartą w art. 49 k.p.a. w związku z art. 8 u.g.n. W dniu 16.02.2024 r. do Wydziału Geodezji i Nieruchomości Urzędu Miasta T. zgłosiła się p. J. B., w celu zapoznania się z dokumentami w prowadzonym postępowaniu.
Zawiadomieniem z dnia 26.02.2024 r. na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. poinformowano strony postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie przed wydaniem decyzji, zachowując procedurę zawartą w art. 49 k.p.a. w związku z art. 8 u.g.n.
W dniu 07.03.2024 r. do tutejszego organu wpłynęło pismo p. J. B., w którym powołując się na art. 75 § 1 k.p.a. wniosła o "dopuszczenie jako dowodu w toczącym się postępowaniu całość dokumentacji powstałej w związku z prowadzeniem przez wnioskodawcę tj. P. Sp. z o.o. z siedź w T., uzgodnień z Zarządem Dróg i Komunikacji w T. w sprawie zezwolenia [o! lokalizację w ul. K. sieci gazowej średniego ciśnienia (etap II). W szczególności dokument potwierdzającej odmowę zarządcy drogi na lokalizację oraz wydane przez zarządcę zezwoleni W złożonym piśmie zwrócono uwagę na fakt, iż argumenty podnoszone przez współwłaścicieli nieruchomości w trakcie uzgodnień, dotyczące zmiany lokalizacji gazociągu na teren pasa drogowego ul. K. nie zostały potraktowane z należytą uwagą przez inwestora. Powołując się na treść art. 78 § 1 k.p.a. tutejszy organ stoi na stanowisku, iż dopuszczenie dowodu o które wniosła strona, niema wpływu na rozstrzygnięcie prowadzonej sprawy i z tego tytułu nie zostało ono uwzględnione. Celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie którędy inwestycja będzie przebiegać, gdyż ta kwestia została ustalona wcześniej w decyzji o lokalizacji celu publicznego, a decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie uwzględniać te wcześniejsze rozstrzygnięcia.
Organ wskazał dalej, że działka nr [...] - obr. [...] znajduje się na terenie dla którego brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Prezydent Miasta Tarnowa decyzją z dnia 20 lipca 2022 r. znak: WPP-IV.6733.10.2022 ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego w ramach zadania "Przebudowa sieci gazowej ś/c z przyłączami w T. w rejonie ul. S. i K. (etap II)", a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 01.09.2022 r. sygn. akt: SKO.ZP/415/327/2022 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa. Inwestycja opisana we wniosku z dnia 11 lipca 2023 r., polegająca na umieszczeniu na działce nr [...] - obr. [...] sieci gazowej średniego ciśnienia znajdują się w granicach objętych opisaną wyżej decyzją ustalającą lokalizację celu publicznego. W ocenie organu projektowany gazociąg średniego ciśnienia o długości ok. 1300 m, jako inwestycja celu publicznego będzie służył zaspokojeniu interesu publicznego na poziomie lokalnym i przyczyni się do podniesienia bezpieczeństwa użytkowania sieci gazowej przez odbiorców oraz wyeliminuje ograniczenia w dostawie gazu do mieszkańców m. T..
Uwzględniając powyższe okoliczności organ stwierdził, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości określone w art. 124 u.g.n. w związku z art. 124a u.g.n., bowiem działka nr [...] - obr. [...] stanowi nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym, a planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.g.n.
W związku z tym decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r. znak: WGN.RGE.6852.30.101.2023.APC Prezydent Miasta Tarnowa orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w T. w obr. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1285 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], poprzez udzielenie zezwolenia Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T. ul. W.. B. 16, [...], na umieszczenie sieci gazowej średniego ciśnienia o średnicy PE dn 180 mm na długości 20,9 m. Wzdłuż gazociągu zostanie wyznaczona strefa kontrolowana o szerokości 1,0 m (po 0,5 m od osi gazociągu), na której nie wolno będzie wznosić obiektów budowlanych, urządzać trwałych składów, sadzić drzew i podejmować działań mogących spowodować uszkodzenie gazociągu podczas jego użytkowania. Powierzchnia tej strefy dla przedmiotowej nieruchomości wynosić będzie 20,9 m2. Wyznaczony pas budowlano-montażowy na czas wykonywania robót zajmować będzie powierzchnię ok. 40,6 m2. Zakres tego obszaru oraz strefę ograniczonego korzystania z przedmiotowej nieruchomości na czas trwały przedstawiono na mapie stanowiącej integralną część ww. decyzji. Ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości polega w szczególności na uprawnieniu P. S. G. Sp. z o.o. do wstępu na nieruchomość w celu:
- wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano - montażowych związanych z budową podziemnego gazociągu średniego ciśnienia PE dn 180 mm na długości 20,9 m posadowionej na głębokości od ok. 1,0 - 1,2 m;
- wykonywania czynności związanych z eksploatacją, konserwacją, modernizacją i usuwaniem awarii przedmiotowego gazociągu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosły W. G., B. G. oraz J. B..
Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 14 października 2024 roku, znak: WS-VI.7536.1.30.2024.PB utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z 8 kwietnia 2024 r.
W uzasadnieniu do wydanej decyzji Wojewoda wskazał, że jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, pismem z 11 lipca 2023 r. Polska Spółka Gazownictwa z siedzibą w T. (reprezentowana przez pełnomocnika J. R.) wystąpiła do Prezydenta Miasta Tarnowa z wnioskiem, o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 124 u.g.n, w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , obręb [...] poł. w T., o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym, w związku z planowaną realizacją inwestycji obejmującą budowę sieci gazowej średniego ciśnienia m.in. na ww. nieruchomości.
Prawo własności przedmiotowej nieruchomości ujawnione w księdze wieczystej nr [...], wpisane jest na rzecz Z. G. (s. W. i J.) w 1/2 części i H. D. (c. M. i Z.) w 1/2 części.
Po zmarłej H. D. (c. M. i Z.) nie przeprowadzono postępowania spadkowego, co potwierdza pismo Sądu Rejonowego w T. I Wydział Cywilny z 12 października 2023 r., sygn. akt I [...]k. a. organu I instancji nr [...]), tym samym działka nr [...], obręb [...] poł. w T., stanowi nieruchomość o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym.
Z kolei po zmarłym Z. G. (s. W. i J.) przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe przeprowadzone przez powyższy Sąd sygn. akt I Ns [...] z 19 stycznia 2023 r. według którego spadek objęły W. G., B. G.- K. i J. B. każda po 1/3 części.
Zatem skutkiem nieustalenia spadkobierców po zmarłej współwłaścicielce przedmiotowej nieruchomości tj. H. D. (c. M. i Z.) w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art.124a u.g.n. określający, iż przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych nieruchomości stosuje się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3.
Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe (art. 113 ust. 6 u.g.n.). Przepisy dotyczące nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym stosuje się również, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe (art. 113 ust. 7 u.g.n.).
Analizując akta przedmiotowej sprawy organ II instancji stwierdził, iż Prezydent Miasta Krakowa wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z powyższych regulacji prawnych.
Skutkiem nieustalenia spadkobierców po zmarłej H. D. nie było możliwości skutecznego przeprowadzenia rokowań, bowiem nieznane są wszystkie podmioty, którym przysługują udziały w prawie własności tej nieruchomości.
Wskazać należy, iż jak wynika z uregulowań prawnych zawartych w Kodeksie cywilnym, własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność) - art. 195 Kodeksu cywilnego - zaś po myśli art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego, współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. Kluczowym jest jednak, iż co prawda stosownie do treści art. 198 Kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli, to jednak zgodnie z art. 199 powołanego kodeksu, do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Instytucja uregulowana w art. 124 ust. 1 u.g.n. odnosi się zawsze do określonej (terytorialnie) części nieruchomości, w której udział przysługuje niepodzielnie każdemu ze współwłaścicieli, zaś do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu (a za taką należy niewątpliwie uznać ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, tj. instytucji odpowiadającej w swej istocie służebności gruntowej - por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2872/15) wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych osób. Z tych też względów w przepisie art. 124a u.g.n. całkowicie zrezygnowano z odesłania do art. 124 ust. 3 u.g.n., statuującego obowiązek poprzedzenia złożenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przeprowadzeniem rokowań.
Ustalony w sprawie stan prawny przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z art. 114 ust. 3 i 4 u.g.n. w związku art. 124a tej ustawy, obliguje starostę (prezydenta miasta), wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do podania do publicznej wiadomości zamiaru ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim.
W niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy u.g.n. dotyczące postępowania w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym - na podstawie art. 124a w związku z art. 113 ust. 7 u.g.n., co bezsprzecznie ustalił organ I instancji.
Ponieważ instytucja uregulowana w art. 124 ust. 1 u.g.n. odnosi się zawsze do określonej (terytorialnie) części nieruchomości, w której udział przysługuje niepodzielnie każdemu ze współwłaścicieli, zaś do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych osób. W kontekście powyższego bez znaczenia zatem pozostawałby fakt, iż tylko z częścią współwłaścicieli nieruchomości byłyby prowadzone rokowania mające na celu wyrażenie zgody na wejście na ww. nieruchomość w celu wykonania prac budowlanych związanych z projektowaną inwestycją.
Z kolei celem stwierdzenia realizacji drugiej ze wskazanych na wstępie przesłanek, tj. zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, to należy wskazać, że na obszarze obejmującym m.in. przedmiotową nieruchomości nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Natomiast w przedmiocie budowy sieci gazowej średniego ciśnienia w ramach zadania inwestycyjnego: "Przebudowa sieci gazowej ś/c z przyłączami w T. w rejonie ul. S. i ul. K. ", obejmującej m. in. działkę nr [...] obr[...] w T. została wydana decyzja Prezydenta Miasta Tarnowa nr 31/c/2022 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, znak WPP-IV.6733.10.2022 z 20 lipca 2022 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 1 września 2022 r. sygn. akt SKO.ZP/415/327/2022.
W związku z powyższym ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w zaskarżonej decyzji wypełnia przesłankę zawartą w art. 124 ust. 1 u.g.n., tzn. "zgodności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego", bowiem przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym inwestycją, wskazaną w decyzja Prezydenta Miasta Tarnowa nr 31/C/2022 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, znak WPP-IV.6733.10.2022 z 20 lipca 2022 r.
Treść art. 143 ust. 2 u.g.n., w ocenie organu odwoławczego, nie pozostawia wątpliwości, iż inwestycja polegająca na: "Przebudowa sieci gazowej ś/c z przyłączami w T. w rejonie ul. S. i ul. K." obejmująca posadowienie m.in. na działce nr [...] obr.[...] w T. sieci gazowej średniego ciśnienia o średnicy PE dn 180 mm, mieści się w pojęciu "budowy urządzeń infrastruktury technicznej".
Jednocześnie możliwość dostarczania paliwa gazowego do odbiorców społeczności lokalnej w oparciu o sieć gazową średniego ciśnienia - wypełnia dyspozycję przepisu art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Z kolei art. 6 pkt 2 u.g.n. przesądza o tym, iż: "budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń", jest celem publicznym.
Odnosząc się do odwołania wniesionego przez J. B. organ wskazał, iż "(...) realizacja planowanej inwestycji może nastąpić w inny sposób, niż przez ograniczenie praw do nieruchomości gruntowej, której jest współwłaścicielką", również nie może być uwzględnione. Należy wyjaśnić, że lokalizacja projektowanego gazociągu wynika z ustalenia jego przebiegu w decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa nr 31/C/2022 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, znak WPP- IV.6733.10.2022 z 20 lipca 2022 r. utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 1 września 2022 r. znak: SKO.ZP/415/327/2022. Tym samym usytuowanie sieci gazowej nie podlega ponownej weryfikacji w trakcie postępowania administracyjnego o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. To w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego pn.: "Przebudowa sieci gazowej ś/c z przyłączami w T. w rejonie ul. S. i ul. K. ustalone zostało położenie i przebieg ww. sieci gazowej przez poszczególne nieruchomości zatem organy orzekające w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie mają uprawnienia do podważania przebiegu planowanej sieci gazowej średniego ciśnienia określonego w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego zastępującej ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
P. S. G. Sp. z o.o. w złożonym wniosku wyjaśniła, iż "planowana inwestycja stanowi przebudowę sieci gazowej średniego ciśnienia, umożliwiając dostarczania paliwa gazowego dla lokalnej społeczności, tym samym umożliwiając likwidację źródeł ciepła na paliwo stałe, co przyczyni się do zmniejszenia emisji zanieczyszczeń do atmosfery; ...w obrębie działki nr [...] obr. [...] przy ul. K. w T. w chwili obecnej przebiega sieć gazowa. W celu zwiększenia bezpieczeństwa i niezawodności w dostawie gazu inwestor zamierza przebudować istniejącą sieć i wykonać gazociąg z nowych rur. Ze względu na dużą awaryjność istniejąca sieć gazowa wymaga przebudowy".
Z uwagi na fakt, iż lokalizacja gazociągu na przedmiotowej nieruchomości wynika z ustaleń w decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa nr 31 /c/2022 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, znak WPP-IV.6733.10.2022 z 20 lipca 2022 r., organy rozpatrujące przedmiotowy wniosek P. S. G. Sp. z o.o. o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości są związane wskazanym w ww. decyzji przebiegiem projektowanej sieci gazowej m.in. na przedmiotowej nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję złożyła J. B., która podniosła zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności, że nie poczyniono, stosownie do art. 112 ust. 3 u.g.n., ustaleń, co do tego czy cel publiczny może być zrealizowany w inny sposób niż przez ograniczenie praw do nieruchomości.
2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu z 7 maja 2024 r., oraz niedokonanie i niewskazanie w treści uzasadnienia analizy możliwości uniknięcia konieczności ograniczenia praw do nieruchomości;
3. naruszenia przepisu prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne niezastosowanie przedmiotowego przepisu i brak rozważenia czy cele publiczne mogą być zrealizowane w inny sposób niż poprzez ograniczenie praw do nieruchomości.
W oparciu o wyżej sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że z rozczarowaniem przyjęła fakt, że organ II instancji w ogóle nie odniósł się do kluczowego w odwołaniu zarzutu, iż Prezydent Miasta Tamowa rozstrzygając sprawę nie uwzględnił zasady wynikającej z przepisu art. 112 ust. 3 u.g.n., mówiącego, że "wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy". W odwołaniu do Wojewody Małopolskiego wskazywała na istotność tej zasady, która warunkuje dopuszczalność każdego wywłaszczenia, niezależnie od dalszych jego przesłanek, w tym również określonych w art. 124 ust 1 u.g.n.
Podkreśliła, że organy nie wykazały niezbędności wywłaszczenia. Skarżąca wskazała, że cel publiczny może być zrealizowany w inny sposób niż tylko i wyłącznie przez ograniczenie praw do nieruchomości której skarżąca jest współwłaścicielką. Zawarte w odwołaniu przykłady umieszczenia przez inwestora projektowanej sieci w obrębie pasa drogowego ul. K. w T., miały pokazać, że możliwa jest realizacja celu publicznego tj. sieci gazowej, bez konieczności zajmowania na ten cel nieruchomości prywatnych. Zaprojektowanie umieszczenia sieci gazowej w pasie drogowym ul. K. (który znajduje się i w liniach rozgraniczających teren inwestycji), na odcinku przylegającym do nieruchomości położonej na dz. ewid. nr [...] obr. [...], jest możliwe i cel publiczny w takim przypadku również będzie zrealizowany, bez potrzeby ograniczania praw do przedmiotowej nieruchomości.
Podkreśliła, że w toku postępowania administracyjnego nie zostało wykazane, że jedynym możliwym wariantem realizacji celu publicznego jest ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości tj. nie wykazano niezbędności naruszenia tych praw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z racji jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przeciwnym wypadku Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07).
Przedmiotowa sprawa dotyczy ograniczenia korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 344) – dalej jako "u.g.n."
Zgodnie z art. 124 ust. 1 – 3 u.g.n:
"1. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
1a. W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
1b. W zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w sprawie zezwolenia wydaje się w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Decyzja ta może być również wydana w przypadku braku planu miejscowego lub gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagana.
2. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej.
3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań."
Ponadto zgodnie z art. 124a u.g.n.:
"Przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych nieruchomości stosuje się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3."
Stosownie natomiast do art. 113 ust. 6 u.g.n. "Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe."
Wskazany powyżej przepis art. 124 u.g.n. kształtuje tryb w jakim może dojść do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Co do zasady jeszcze przed złożeniem wniosku w sprawie zajęcia nieruchomości w celu realizacji inwestycji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. zainteresowany podmiot jest zobligowany do uprzedniego przeprowadzenia rokowań, co do możliwości przeprowadzenia inwestycji na spornej nieruchomości i ich zakończenia w sposób uniemożliwiający polubowne przeprowadzenie inwestycji.
Powyższy obowiązek koresponduje z art. 124 ust. 3 zd. 3 u.g.n., zgodnie z którym do wniosku o udzielenie zezwolenia na ograniczenie, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości, należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Jednocześnie z brzmienia art. 124a u.g.n. wynika, że przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Podkreślić jednak należy, że wyraźne jest tu wyłączenie ustępu 3 (dotyczącego udokumentowania rokowań) z uwagi na niemożliwość przedstawienia takich dokumentów. Zatem do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z takich nieruchomości stosuje się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3 u.g.n. Rokowania zastępuje się informacją o zamiarze ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomość, która to informacja zostaje podana do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Jeżeli w ciągu 2 miesięcy od dnia ukazania się ogłoszenia nie zgłoszą się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe to można wszcząć postępowanie, zgodnie z art. 114 ust. 3 i 4 i wydać decyzję o zezwoleniu na ingerencję w nieruchomość w ramach określonych w art. 124 ust. 1 u.g.n.
Tak więc w przypadku nieruchomości z nieuregulowanym stanem prawnym nie przedkłada się dokumentów z rokowań, bowiem takie dokumenty nie będą mogły zostać wytworzone. Nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym to zgodnie z art. 113 ust. 6 i 7 u.g.n. nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe. Pojęcie to stosuje się również, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 9 października 2018 roku, sygn. I OSK 1701/18).
Na gruncie przedmiotowej sprawy – jak trafnie zwróciły wagę organy – prawo własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] obr. [...] w T. ujawnione w księdze wieczystej nr [...], wpisane jest na rzecz Z. G. (s. W. i J.) w [...] części i H. D. (c. M. i Z.) w [...] części. Jednocześnie po zmarłej H. D. (c. M. i Z.) nie przeprowadzono postępowania spadkowego, co potwierdza pismo Sądu Rejonowego w T. I Wydział Cywilny z 12 października 2023 r., sygn. akt I [...] [...]k. a. organu I instancji nr [...]), tym samym działka nr [...], obręb [...] w T., stanowi nieruchomość o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym.
W związku z tym zgodnie z art. 114 ust. 3 i 4 w związku z art. 124 u.g.n. Prezydent Miasta Tarnowa wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w ogłoszeniu podanym do publicznej wiadomości w dniu 27 listopada 2023 r. na stronie internetowej BIP Urzędu Miasta T., na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta T. od dnia 27.11.2023 r. do dnia 27.01.2024 r., a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim tj. w "Dzienniku Gazecie Prawnej" wydaniu z dnia 27 listopada 2023 r., poinformował o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] położona w T., poprzez zezwolenie na umieszczenie sieci gazowej średniego ciśnienia. W ogłoszeniu zaznaczono, że jeżeli w terminie 2 miesięcy do dnia publikacji niniejszej informacji nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do ww. nieruchomości, zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wobec faktu, że w wyżej opisanym terminie nie zgłosiły się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do rzeczonej nieruchomości, Prezydent Miasta Tarnowa w dniu 7 lutego 2024 r. wszczął przedmiotowe postępowanie w trybie art. 124 w związku z art. 124a u.g.n.
Jakkolwiek wobec tego, że w sytuacji, gdy ograniczenie korzystania z nieruchomości na zasadzie art. 124 u.g.n. dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, to wówczas nie przeprowadza się rokowań, to jednak jak wynika z akt sprawy inwestor, pomimo to prowadził negocjacje ze współwłaścicielkami przedmiotowej nieruchomości W. G., B. G. oraz J. B., które obejmują dosyć obszerną korespondencję (por. k. 27 – 61 a.a. I instancji).
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że wobec tego, że przedmiotowa nieruchomość ma częściowo nieuregulowany stan prawny organ w sposób prawidłowy stosownie do art. 114 ust. 3 i 4 w związku z art. 124 u.g.n. podał do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim informację o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości.
Organ prawidłowo także przyjął, że przedmiotowa inwestycja realizowana w ramach zadania przebudowa sieci gazowej średniego ciśnienia z przyłączami w T. w rejonie ul. S. i K. stanowi realizację celu publicznego. Zgodnie z art. 6 pkt 2 u.g.n. "budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń".
Odnosząc się natomiast w tym kontekście do zarzutów skargi, w której Skarżąca akcentuje, że nieprzeprowadzono analizy możliwości uniknięcia konieczności ograniczenia praw do nieruchomości i nie rozważono czy cele publiczne mogą być zrealizowane w inny sposób niż poprzez ograniczenie praw do nieruchomości, należy podkreślić, że w tym zakresie Wojewoda wskazał, iż lokalizacja projektowanego gazociągu wynika z ustalenia jego przebiegu w decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa nr 31/C/2022 o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, znak WPP- IV.6733.10.2022 z 20 lipca 2022 r. utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 1 września 2022 r. znak: SKO.ZP/415/327/2022. Tym samym usytuowanie sieci gazowej nie podlega ponownej weryfikacji w trakcie postępowania administracyjnego o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości, a organy orzekające w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie mają uprawnienia do podważania przebiegu planowanej sieci gazowej średniego ciśnienia określonego w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego zastępującej ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Niezależnie – odnosząc się do tych zarzutów skargi – wypada zauważyć, że już w toku wymiany pism (negocjacji) między Skarżącą a inwestorem poprzedzających złożenie wniosku inwestor wskazał, że "nie ma możliwości zlokalizowania projektowanej sieci w obrębie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] tj. ulicy K. z uwagi na istniejące liczne uzbrojenie podziemne jakie w chwili obecnej występuje w chodniku. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. poz. 470 z 20220r. późn. zm.) zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej".
Inwestor wskazał dalej, że prosi "o zrozumienie dla projektowanej przez nas inwestycji. W związku z brakiem innej możliwości prowadzenia gazociągu zwracamy się z prośbą o udostępnienie nieruchomości gruntowej położonej w mieście T. ( obręb ewid. [...]), działka nr ewid.[...] w celach budowlanych dot. realizacji inwestycji celu publicznego dla zadania "Przebudowa sieci gazowej średniego ciśnienia z przyłączami w T. w rejonie ul. S. i K." poprzez podpisanie i odesłanie załączonych dokumentów (oświadczenie oraz załącznik graficzny - mapa), przygotowanych dla każdej z współwłaścicielek w/w nieruchomości." (por. pismo z dnia 11 kwietnia 2023 roku, k. 37 a.a. I instancji).
Z powyższego wynika przede wszystkim ten wniosek, że w istocie nie ma możliwości uniknięcia konieczności ograniczenia praw do nieruchomości Skarżącej, a niemożliwość ta wynika przy tym z przyczyn o charakterze obiektywnym, niezależnych od inwestora. Powodem jest istniejące liczne uzbrojenie podziemne jakie w chwili obecnej występuje w chodniku (liniach rozgraniczających drogę) i niemożliwe jest zlokalizowanie projektowanej sieci w obrębie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] tj. ulicy K. .
Nie budzi wątpliwości w ocenie Sądu, że te okoliczności w sposób należyty i wystarczający uzasadniają konieczność wprowadzenia ograniczenia korzystania z nieruchomości Skarżącej we wskazanym zakresie.
Nie jest w związku z tym uzasadniony zarzut naruszenia art. 112 ust. 3 u.g.n. poprzez błędne niezastosowanie przedmiotowego przepisu i brak rozważenia czy cele publiczne mogą być zrealizowane w inny sposób niż poprzez ograniczenie praw do nieruchomości.
Jedynie na marginesie jeszcze do tego zarzutu należy wskazać, że – jak trafnie podkreślił Wojewoda – organ nie jest on uprawniony do zmiany ani korygowania przebiegu inwestycji planowanej przez inwestora. W tym zakresie rola organu w istocie sprowadza się do zweryfikowania i zbadania czy w świetle art. 124 u.g.n. możliwe jest wprowadzenie ograniczeń, o które wnioskuje inwestor.
Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów postepowania, to należy wskazać, że rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 roku, sygn. II OSK 2417/12).
Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy i okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.", organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).
Określenie w jakim obszarze i w jakim zakresie konieczne jest ustalenie w sprawie istotnych okoliczności faktycznych jest uwarunkowane przez normy prawne, które organ w sprawie będzie stosował.
Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału została przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.). Trzeba jednakże podkreślić, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy. (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 2045/15, NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. II GSK 795/18, NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. II OSK 903/21, WSA w Krakowie z dnia 4 września 2020 r., sygn. II SA/Kr 404/20 - oraz powołane tam orzecznictwo).
Na gruncie niniejszej sprawy, która dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości organ powinien ustalić czego dotyczy inwestycja w związku, z którą ma dojść do ograniczenia korzystania z nieruchomości, czy inwestycja ta stanowi inwestycję celu publicznego, czy jest zgodna z – tak jak w niniejszej sprawie – wydaną decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz czy wnioskodawca wyczerpał tryb rokowań, względnie – jak to miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy – czy nie było potrzeby ich przeprowadzenia ze względu na nieuregulowany stan prawy nieruchomości.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wszystkie te okoliczności zostały przez organy ustalone, rozważone i szczegółowo omówione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
Sąd nie dopatrzył się w realiach niniejszej sprawy błędów czy wadliwości w przeprowadzeniu postępowania, w tym w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ w sposób adekwatny do potrzeb ustalił stan faktycznych i nie pozostawił niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności.
Prawidłowo organ także ustalił, że wskazany cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób niż poprzez ograniczenie praw do nieruchomości Skarżącej. Trzeba też podkreślić, że swoboda podejmowania decyzji przez starostę w tej materii została ograniczona tylko do inwestycji, które zostały umieszczone w planie miejscowym, zaś w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Oznacza to, że starosta może wydać decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości tylko w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Nieumieszczenie zamierzenia inwestycyjnego w planie miejscowym, lub brak decyzji lokalizacyjnej inwestycji celu publicznego stanowią przesłanki negatywne do wydania przez starostę decyzji, ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez właściciela. Za taką interpretacją przepisu art. 124 u.g.n. przemawia wykładnia językowa jak również wykładnia systemowa (art. 21 i 64 Konstytucji RP). W tym znaczeniu jest to decyzja uznaniowa, jednak po spełnieniu przesłanek zawartych w przepisie art. 124 ust. 1 u.g.n., organ nie może odmówić żądaniu wnioskodawcy, w przeciwnym bowiem razie cel przepisu, jakim jest umożliwienie realizacji inwestycji celu publicznego czyli inwestycji służącej ogółowi społeczeństwa (również społeczności lokalnej) nie mógłby zostać osiągnięty (por. np. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 października 2016 roku, sygn. II SA/Kr 826/16).
Wszystkie te okoliczności zostały przez organ zbadane i zweryfikowane.
W związku z tym Sąd nie dopatruje się jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło