II SA/Kr 169/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 listopada 2025 r. znak: SKO.PW/4171/90/2025 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz S. S. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy K. decyzją z dnia 18.07.2025 r. (znak: OŚ.7021.1.2024) orzekł, iż brak jest przesłanek nakazujących właścicielowi działki nr [...] w miejscowości B. M., gmina K., przywrócenie jej do stanu poprzedniego, gdyż nie ma stwierdzonej szkody dla działki nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie, wskazał na przeprowadzone wizje lokalne w celu rozpoznania sprawy oraz na mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy Prawo wodne oraz reguły postępowania administracyjnego. Od decyzji odwołanie złożył S. S. (dalej skarżący) zarzucając naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. 2025 r. poz. 960 ze zm.) przez jego błędną interpretację wykluczającą możliwość naprawienie stanu jego działki, która jest podtapiana, co czyni ją nienadającą się do uprawy jako grunty zielone - łąka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 4.11.2025 r. nr SKO.PW/4171/90/2025, na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono, iż sprawa jest po raz drugi rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcza w Krakowie. Wójt Gminy K. wszczął postępowanie administracyjne w maju 2024 r. a w dniu 31.12.2024 r. wydał decyzję orzekającą o braku przesłanek do wydania nakazu właścicielowi działki nr [...] przywrócenia działki do stanu poprzedniego. W dniu 12.03.2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu decyzji Wójta Gminy K.. W uzasadnieniu podniesiono, iż Wójt Gminy nie wyjaśnił jednoznacznie, czy działka skarżącego jest zalewana i jakie zmiany zaszły na działce nr [...]. W dniu 8.05.2025 r. Organ I instancji ponownie podjął postępowania. Pozyskał dodatkowe mapy z Powiatowego Ośrodka Geodezji i Kartografii w P. oraz mapy z ogólnodostępnych systemów hydrogeologicznych i Geoportalu (k. 34 – 38). Z analizy pozyskanych map wynika, iż działka ewidencyjna numer [...] w B. M. położona jest powyżej działki numer [...]. Występujący na działce nr [...] samowypływ wody – źródło, samoczynnie spływa w dół czyli w stronę działki skarżącego. Dzieje się tak, bowiem jego działka położona jest poniżej występujących źródeł. Przeanalizowane mapy wykazują, że obie działki znajdują się w wododziale, który dodatkowo na pozyskanych mapach jest oznaczony jako teren podmokły i posiada oznaczenia zabagnienia. Źródła i samowypłwy wody mogą występować i prowadzić wodę stale bądź okresowo i jest to naturalną rzeczą występującą w przyrodzie. Mogą to być źródła meteoryczne - opadowe lub zstępujące-grawitacyjne lub wstępujące - zależne od ciśnienia hydrostatycznego w warstwach geologicznych. Tak więc wpływ na to ma sytuacja pogodowa, ilość wody zgromadzonej w warstwach Wodonośnych, ciśnienie hydrostatyczne występujące w warstwach geologicznych ziemi jak i układ warstw geologicznych. Woda pojawiająca się w tych źródłach z górnych działek zgodnie z prawem fizyki spływa w dół czyli w kierunku doliny powodując przy tym zamakanie terenu położonego poniżej. Organ I instancji ustalił zatem, że nie zachodzi zmiana kierunku odpływu wód pochodzących ze źródeł czy samowypływów bowiem wody te spływają z działki nr [...] wyżej położonej w kierunku działki nr [...] niżej położonej i jest to zgodne ze spadkiem terenu, co występuje już od ponad 15 lat. Sugestia skarżącego, że wystarczy odprowadzić wodę do rowu byłoby ukierunkowaniem spływu wody co – prawidłowo ustalił Organ I instancji – wymaga pozwolenia lub zgłoszenia wodnoprawnego do właściwego organu, co wskazał organ I instancji. Wg organu odwoławczego spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest m.in. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, wybudowanie studni, ukierunkowanie spływu wody itp. Jednak dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego miedzy tym działaniem, a szkodą. Sam fakt dokonania określonej zmiany w terenie nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 Prawa wodnego, konieczne jest jeszcze ustalenie, że dokonana przez właściciela zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie i w rezultacie doprowadziła do powstania realnych szkód na gruntach sąsiednich. Szkoda w rozumieniu analizowanego przepisu musi być realna, objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 234 Prawa wodnego nie ma na celu porządkowania i regulowania stosunków wodnych w terenie. Jest regulacją szczególną, która może znaleźć zastosowanie przy łącznym spełnieniu się w/w przesłanek - właściciel gruntu zmienił stan wody na swoim gruncie, zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie oraz zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wskazaną zmianą, a wymierną materialną szkodą na nieruchomości sąsiedniej. Zgodzono się z ustaleniami Organu I instancji, że nie doszło do zmiany stanu wody na działce nr [...], a zatem wykazane podmakanie gruntu na działce skarżącego nie jest skutkiem dokonania jakichkolwiek zmian w istniejącym stanie wodnym na działce sąsiedniej. Położenie działki na terenie pochyłym oraz występowanie źródeł wody, powoduje stałe podmakanie działki [...], co jest wynikiem warunków geologicznych. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy to mapy wskazujące na kierunek spływu wody oraz mapa topograficzna wskazująca na nachylenie terenu oraz różnice spadku między działkami [...] i [...]. W pozostałym zakresie podano, iż kwestie utrzymania urządzeń do drenażu reguluje art. 205 i 206 ustawy Prawo wodne. Utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do właścicieli gruntów. Na wykonanie takich urządzeń zgodnie z art. 394 ust. 4 w zw. z art. 394 ust. 1 Prawa wodnego wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego i podlegają pod jurysdykcje Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie właściwemu Dyrektorowi Zarządu Zlewni. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył skarżący zarzucając, iż organy nie wzięły pod uwagę, iż problem zalewania jego działki powstał, kiedy jego sąsiad wykopał na swojej działce rów do którego wstawił rury i skierował wodę w kierunku działki skarżącego. Wg skarżącego więc sama analiza map wysokościowych nie jest wystarczająca dla zbadania istoty sprawy. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów procedury. Skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym zasadniczo nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi należy wskazać, że o ile w sprawie będą podstawy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, to w sytuacji kiedy skarżący zarzuca poprowadzenie pod powierzchnią gruntu na działce nr [...] rury drenarskiej, którą woda odprowadzana jest na jego działkę, to dotychczas przeprowadzone postępowanie dowodowe nie jest wystarczające. Jeśli zatem zajdą podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ przeprowadzi oględziny w ramach których ustali, czy w miejscu wskazywanym przez skarżącego została zakopana rura drenarska, którą z działki nr [...] kierowane są wody na działkę skarżącego. Istnienie takiej rury kwalifikować bowiem należy jako zmianę kierunku i natężenia odpływu wód z działki nr [...] na działkę skarżącego. Niemniej jednak w pierwszej kolejności organ rozważy, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Jak bowiem wynika z zeznań skarżącego oraz jego stanowiska przedstawionego na rozprawie, wskazywana przez niego zmiana stanu wód na gruncie miała miejsce ok. 15 lat temu i w związku z nią toczyło się już postępowanie administracyjne, które wg tego co skarżący pamięta, prawdopodobnie zakończyło się wydaniem decyzji. Biorąc pod uwagę, że wg skarżącego od zmiany jaka wystąpiła ok.15 lat, nie nastąpiła już żadna nowa zmiana w stosunkach wodnych, to jeśli toczyło się już i zostało merytorycznie zakończone postępowanie w sprawie tej zmiany stosunków wodnych sprzed ok. 15 lat, to aktualnie brak podstaw do wszczynania nowego postępowania w tym samym przedmiocie. Okoliczność w tym względzie tj. czy toczyło się formalne postępowania w sprawie zarzucanej przez skarżącego zmiany stosunków wodnych i jak się ono ewentualnie zakończyło organ winien zatem zweryfikować w pierwszej kolejności. W przypadku jeśli z powyższych ustaleń wynikać będzie, że odnośnie zarzucanej przez skarżącego zmiany w stosunkach wodnych jaka nastąpiła na działce nr [...] przed ok. 15 laty nie była wydana merytoryczna decyzja, organ ponadto rozważy, czy w sprawie nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w związku z treścią art. 234 ust. 5 prawa wodnego. W tym celu przeprowadzi uzupełniające postępowanie, celem jednoznacznego ustalenia, kiedy skarżący dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu wskazywanych przeze niego zmian w stosunkach wodnych na jego grunt. Dopiero jeśli z ustaleń organu będzie wynikać, że nie ma formalnych przeszkód do przeprowadzenia merytorycznego postępowania, organ uzupełni materiał dowodowy stosownie do przedstawionych powyżej wskazań i w zależności od dokonanych ustaleń rozstrzygnie sprawę. Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w/w ustawy (pkt II wyroku), zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 300 zł. tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.